Ένα τέλειο χάος που όμως βολεύει κάποιους

Περιοδικό «4» τεύχος 16 Νοέμβρης 2026

Editorial

Ένα τέλειο χάος που όμως βολεύει κάποιους

Τόσο σε ελληνικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο τα γεγονότα δείχνουν ότι έχουμε οδηγηθεί σε ένα τέλειο χάος. Ασφαλώς βλέπουμε μια σειρά επιχειρηματικούς ομίλους αλλά και πολιτικούς κύκλους, να βολεύονται θαυμάσια με το χάος αυτό (οι μεν για να εκτοξεύσουν τα κέρδη τους και οι δε για να παραμείνουν στην εξουσία από την οποία αντλούν όχι μόνο κύρος αλλά και άπειρα υλικά οφέλη). Ωστόσο, το χάος προέρχεται από το ίδιο το παγκόσμιο σύστημα εκμετάλλευσης και κυριαρχίας, του οποίου η αναπαραγωγή έχει πάψει να είναι “λειτουργική”, οικονομικά, πολιτικά, ιδεολογικά: μια φυγή προς τα εμπρός της παγκόσμιας συσσώρευσης, χωρίς τους ελάχιστους μεταπολεμικούς κανόνες εξισορρόπησης, ένας νόμος της ζούγκλας, του πιο ισχυρού, στις πολιτικές, ιδιαίτερα τις κρατικές, σχέσεις και μια αντίστοιχη ιδεολογική άνοδος του γενικευμένου κανιβαλισμού, απέναντι στους ανθρώπους και απέναντι στη φύση.

Και μόνο η πολεμικές εξάρσεις που επεκτείνονται το δείχνουν, με βάση την έμπρακτη διεκδίκηση των πολεμικών μηχανών να επιβληθούν στους πιο αδύναμους. Ο αμερικάνικος πόλεμος κατά του Ιράν, η γενοκτονία στη Γάζα, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η εισβολή της Ρουάντα στο Κονγκό και η γενοκτονία στο Σουδάν, όπως και αλλού, έχουν πολύ σοβαρές συνέπειες πρώτα και κύρια για την επιβίωση των κατοίκων των περιοχών αυτών αλλά και για το βιοτικό επίπεδο της τεράστιας πλειοψηφίας των κατοίκων ολόκληρου του πλανήτη.

Ο πόλεμος «λίγων ημερών» των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν συνεχίζεται, έχει επεκταθεί και στην Αραβική χερσόνησο και έχει στείλει το κόστος της ενέργειας παντού σε τρελά ύψη βυθίζοντας τις οικονομίες όλων των χωρών σε βαθιά ύφεση. Την ίδια όμως στιγμή οι εταιρίες εμπορίας καυσίμων πραγματοποιούν τεράστια κέρδη από την αύξηση της τιμής του πετρελαίου ενώ, στην άλλη πλευρά, η κυβέρνηση των μουλάδων στο Ιράν εκμεταλλεύεται την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση για να ξεκαθαρίσει το εσωτερικό της μέτωπο φυλακίζοντας και εκτελώντας μεγάλο αριθμό αντιφρονούντων.

Η ανακωχή στη Γάζα έχει καταντήσει ανέκδοτο με συνεχείς ισραηλινές επιθέσεις που έχουν προκαλέσει πάνω από 1300 νεκρούς, καταστροφές υποδομών και λιμό στον τοπικό πληθυσμό. Ταυτόχρονα η ισραηλινή κυβέρνηση επεκτείνει διαρκώς τον πόλεμο με τις συνεχείς επιθέσεις των παρακρατικών συμμοριών των εποίκων (με ενίσχυση από τον ισραηλινό στρατό) κατά των Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη, την εισβολή του Ισραήλ στο Νότιο Λίβανο και τους βομβαρδισμούς της ισραηλινής αεροπορίας στη Συρία. Η κυβέρνηση Νεντανιάχου προσπαθεί να εκμεταλλευθεί την συνεχή αυτή επέκταση του πολέμου μήπως καταφέρει και επιβιώσει εκλογικά στο Ισραήλ.

Στην Ουκρανία ο πόλεμος έχει έρθει σε ένα αδιέξοδο με τους Ρώσους να έχουν καταλάβει ένα κομμάτι της χώρας αλλά να δυσκολεύονται να επεκτείνουν την κυριαρχία τους, παρά την υλική και οπλική τους υπεροχή, Τόσο ο ουκρανικός όσο και ο ρωσικός λαός υποφέρουν -έστω διαφοροποιημένα- από τον πόλεμο αυτόν. Όμως η ρωσική αντίσταση στον πόλεμο του Πούτιν έχει περίπου εκμηδενιστεί με το καθεστώς να ελέγχει και να τρομοκρατεί τον πληθυσμό του, ενώ η ουκρανική αντίσταση έχει και αυτή φτάσει σε αδυναμία να ανατρέψει την κατάσταση, απέναντι σε μια ανεπαρκή “βοήθεια” και σε ένα καθεστώς Ζελένσκι που υπακούει στους ευρωπαϊκούς όρους και στους ολιγάρχες του. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μάλιστα βολεύονται στο να επικαλούνται την «ρωσική απειλή» για να δικαιολογήσουν την στροφή τους στους πολεμικούς εξοπλισμούς με αντίστοιχη περικοπή των κοινωνικών δαπανών.

Απέναντι σε αυτή την ζοφερή εικόνα είναι παρήγορο ότι υπάρχουν αντιδράσεις που σε κάποιες περιπτώσεις παίρνουν μεγάλες έως και εκρηκτικές διαστάσεις. Έτσι στις ΗΠΑ η αντιδραστική, αντικοινωνική και απάνθρωπη πολιτική του Τραμπ αντιμετωπίζει ήδη μαζικές αντιδράσεις που ακόμα και εκλογικά καταγράφονται τόσο που στο ρεπερτόριο Τραμπ έχουν ενταχθεί ακόμα και η νοθεία, η κήρυξη στρατιωτικού νόμου ή και η μη αναγνώριστη των εκλογικών διαδικασιών,, κυρίως καθώς στο χώρο της αντιπολίτευσης κερδίζουν σταθερά έδαφος πιο αριστερές (για τα αμερικανικά πολιτικά δεδομένα) φωνές.

Στο Ιράν το κύμα των κινητοποιήσεων για δικαιώματα έχει ανακοπεί εξαιτίας της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης αλλά είναι φανερό ότι η κοινωνία σιγοβράζει και αυτό φαίνεται ήδη από τις αντιδράσεις της κυβέρνησης που με εκτελέσεις και φυλακίσεις προσπαθεί να προλάβει μελλοντικές εκρήξεις.

Στην Ουκρανία η κυβέρνηση Ζελένσκι επικαλούμενη τον πόλεμο έχει επιδοθεί σε ένα κρεσέντο αντεργατικών νόμων και διώξεων αριστερών και κοινωνικών αγωνιστών (που ήταν πάντα στην πρώτη γραμμή του πολέμου ενάντια στη ρωσική εισβολή) για να περιορίσει τις κοινωνικές αντιδράσεις ενάντια στη διαφθορά της και την πρόσδεση της στα πιο άθλια συμφέροντα στη χώρα. Και βέβαια, πολύ περισσότερο στη Ρωσία του Πούτιν η άγρια καταστολή κάθε αντιπολιτευόμενης φωνής αν και για την ώρα έχει επιβληθεί, δείχνει το φόβο της ηγεσίας για μελλοντικές εκρήξεις.

Εκεί όμως που η αντίδραση στις αντικοινωνικές πολιτικές οδήγησε σε έκρηξη είναι η Δυτική Ευρώπη. Στην Ισπανία, τη Γαλλία, το Βέλγιο, την Πορτογαλία, την Ιταλία, τη Σερβία και την Αλβανία χιλιάδες έως και εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι έχουν βρεθεί στους δρόμους διαμαρτυρόμενοι για την έλλειψη και το κόστος της στέγης, τη συνεχή άνοδο των τιμών και την υποβάθμιση της παιδείας, της υγείας και των κοινωνικών παροχών από όπου περικόπτονται οι χρηματοδοτήσεις για να στραφούν στους εξοπλισμούς στα πλαίσια της πολιτικής του REARM EUROPE.


Στην Ελλάδα έχουμε μια κατάσταση πολιτικού και κοινωνικού βαλτώματος. Το βιοτικό επίπεδο της μεγάλης πλειοψηφίας του πληθυσμού πέφτει ραγδαία λόγω της συνεχούς αύξησης των τιμών των αγαθών αλλά και της διαρκούς υποβάθμισης του κοινωνικού κράτους. Ο πληθωρισμός οφείλεται στην αύξηση των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου σαν συνέπεια των πολέμων στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία αλλά και στην ακραία καρτελοποίηση της ελληνικής αγοράς που επιτρέπει σε σειρά επιχειρηματικών ομίλων να κερδοσκοπούν ασύστολα με την κάλυψη της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Ταυτόχρονα οι κοινωνικές παροχές υποβαθμίζονται διαρκώς λόγω του περιορισμού της χρηματοδότησης τους και την έλλειψη προσωπικού στα πλαίσια μιας προσπάθειας της κυβέρνησης να αναγκάσει όλο και περισσότερους ανθρώπους να στραφούν στον ιδιωτικό τομέα (ιδιωτικά υγειονομικά ιδρύματα, ιδιωτικά σχολεία και πανεπιστήμια κλπ) για θέματα υγείας, παιδείας κλπ υποχρεώνοντας τους να πληρώνουν για υπηρεσίες που παλαιότερα παρέχονταν από κρατικούς φορείς δωρεάν.

Σε ό,τι αφορά την κυβέρνηση τα σκάνδαλα σκάνε το ένα πίσω από το άλλο σε βαθμό και σε έκταση που ακόμη και οι θεσμοί της Ε.Ε., που έχει στηρίξει με όλες της τις δυνάμεις αυτή την κυβέρνηση, έχουν αναγκασθεί να ξεκινήσουν διαδικασίες ποινικής δίωξης των μελών της, με τρόπο βέβαια που επιτρέπει στην κυβέρνηση να τις μπλοκάρει εκμεταλλευόμενη την ελληνική νομοθεσία και τον έλεγχο της ηγεσίας της δικαστικής εξουσίας. Όλα αυτά έχουν προκαλέσει μια αξιόλογη φθορά της απήχησης της κυβέρνησης ωστόσο ένα όχι αμελητέο τμήμα της εκλογικής της βάσης (25%) παραμένει κοντά της έχοντας κάποια οφέλη από την πολιτική της ή φοβούμενο το ενδεχόμενο χάος μετά από αυτήν. Η κυβερνητική φθορά επιβραδύνεται και από το ότι οι κοινωνικές αντιδράσεις απέναντι στην πολιτική της παραμένουν περιορισμένες και σαφώς κατώτερες των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η μεγάλη πλειοψηφία της κοινωνίας

Η κυβέρνηση προσπαθεί να αντιμετωπίσει την φθορά της με στοχευμένες παροχές όπως μειώσεις φόρων σε αυτοαπασχολούμενους και αγρότες, ενίσχυση οικογενειών χαμηλού εισοδήματος, επιδότηση ενοικίων, αύξηση βασικού μισθού ωστόσο όλες αυτές οι παροχές είναι πολύ κατώτερες της επιβάρυνσης του κόστους ζωής λόγω του πληθωρισμού. Ξέροντας όμως ότι οι παροχές αυτές πολύ λίγο μπορούν να ανακουφίσουν τα οικονομικά προβλήματα της μεγάλης πλειοψηφίας της κοινωνίας καταφεύγει στην παλιά συνταγή του εθνικισμού και του ρατσισμού προβάλλοντας άλλοτε τον τουρκικό κίνδυνο (με τον οποίο δικαιολογεί την προσέγγιση της με το Ισραήλ και την αποστολή αντιαεροπορικών μονάδων στην Σαουδική Αραβία ενάντια στο Ιράν) και άλλοτε τον ρατσισμό ενάντια στους μετανάστες και πρόσφυγες (εναντίον των οποίων λαμβάνει διαρκώς και νέα μέτρα). Τέλος βλέποντας ότι όλα αυτά βρίσκουν περιορισμένη απήχηση καταφεύγει στο τελευταίο της επιχείρημα ότι μετά αυτή αποτελεί τον μόνο παράγοντα σταθερότητας και μετά από αυτήν θα ακολουθήσει το χάος.

Απέναντι στην κυβέρνηση αυτή βρίσκεται μια αντιπολίτευση με βασικό της χαρακτηριστικό την ατολμία να προβάλει ριζοσπαστικά μέτρα.

Το μεν ΠΑΣΟΚ παραπαίει ανάμεσα σε μια αντιδεξιά ρητορική και στο ενδεχόμενο να βρεθεί μετεκλογικά σε κυβερνητική συνεργασία με την ΝΔ (ή έστω τμήμα της) στο όνομα της «υπευθυνότητας για να μην μείνει η χώρα ακυβέρνητη». Φυσικά ούτε λόγος για κατάργηση των αντεργατικών και αντικοινωνικών μέτρων που έχει περάσει η κυβέρνηση Μητσοτάκη.

Αλλά και η ΕΛΑΣ, το κόμμα που ίδρυσε ο Τσίπρας, αφού ξεφορτώθηκε το μεγαλύτερο μέρος των παλιών του συνεργατών, δεν τολμάει να ξεφύγει από το πλαίσιο της «σοβαρής και υπεύθυνης» αντιπολίτευσης. Αποδέχεται το καθεστώς που έχει δημιουργήσει η επταετία της Ν.Δ. και προτείνει μερικές δειλές και «κοστολογημένες» βελτιώσεις που δεν αλλάζουν σπουδαία πράγματα από τη σημερινή ζοφερή πραγματικότητα στην κοινωνία. Δεν βάζει θέμα επανακρατικοποίησης της ΔΕΗ, του ΟΤΕ κλπ ούτε την επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων και την κατάργηση του πλέγματος των αντεργατικών νόμων της κυβέρνησης Μητσοτάκη, βάζει με έναν αρκετά αόριστο τρόπο θέμα επαναφοράς του 13ου μισθού στο Δημόσιο και 13ης σύνταξης, αποδέχεται την μελλοντική της συνύπαρξη με την βαθιά κομματική ηγεσία της δικαστικής εξουσίας που έχει επανειλημμένα προκαλέσει με τις αποφάσεις της, δεν αμφισβητεί το βάρβαρο αντιμεταναστευτικό νομικό πλαίσιο του Πλεύρη, αποφεύγει να μιλήσει για τις δολοφονίες των προσφύγων στο Αιγαίο με τους εμβολισμούς των σκαφών τους από το Λιμενικό. Έτσι όμως, στην προσπάθειά της να προσελκύσει τους μετριοπαθείς πολίτες μειώνεται η δυνατότητα της να απευθυνθεί στα πιο ριζοσπαστικά στοιχεία της κοινωνίας που θα μπορούσαν να της δώσουν μια πραγματική δυναμική εξουσίας. Με δεδομένη μάλιστα με την αρνητική ανάμνηση του συμβιβασμού του Τσίπρα το 2015 και την εγκατάλειψη όλων εκείνων που είχε υποσχεθεί να πραγματοποιήσει οι δυνατότητες της για ευρύτερη απήχηση μειώνονται ακόμη περισσότερο και δεν της μένει να προβάλει παρά μόνο το ότι είναι η μόνη ενδεχόμενη εκλογική δυνατότητα για να ξεφύγουμε από την αθλιότητα της κυβέρνησης Μητσοτάκη.

Το ΚΚΕ, η ΝΕΑΡ και το ΜΕΡΑ25, αν και υιοθετούν πιο αριστερές θέσεις, δεν παρουσιάζουν κάποια αξιόπιστη προοπτική διεξόδου από την τωρινή κατάσταση και γι’αυτό δείχνουν να μην καταφέρνουν να ενισχυθούν από τη γενική δυσαρέσκεια.

Από τη φθορά της κυβέρνησης δείχνει να επωφελούνται διάφορα πολιτικά κόμματα που τοποθετούνται στα δεξιά της ξεκινώντας από την παραδοσιακή συντηρητική δεξιά (κόμμα Σαμαρά) και πηγαίνοντας στην ακροδεξιά (Ελληνική Λύση, Φωνή Λογικής) με πιο ακραία και επικίνδυνη περίπτωση το κόμμα που στήνει ο Κασιδιάρης σε μια προσπάθεια ενσωμάτωσης των διάσπαρτων ακροδεξιών συμμοριών που ενεργοποιούνται σήμερα. Δεν αποκλείεται η περίπτωση η ΝΔ να αναζητήσει μετεκλογικά πολιτικούς συμμάχους από τον χώρο αυτό για να παραμείνει στην κυβέρνηση εφόσον οι αριθμοί τους βγαίνουν και δεν τα βρει με το ΠΑΣΟΚ..

Ο χώρος της αντικαπιταλιστικής αριστεράς έχει μια αξιόλογη παρουσία σε μια σειρά κοινωνικούς τομείς (φοιτητές, εργασιακά σωματεία, τοπικές κοινωνίες) αλλά η απήχησή της στο κεντρικό πολιτικό πεδίο είναι περιορισμένη. Σίγουρα η πολυδιάσπαση της και ο σεκταρισμός πολλών από τις οργανώσεις του χώρου αποτελούν σημαντικό εμπόδιο στην αύξηση της επιρροής του στην κοινωνία στην σημερινή ρευστή φάση.

Μια προσπάθεια ξεπεράσματος της πολυδιάσπασης είναι η διαδικασία δημιουργίας της Πολιτικής Κίνησης από τις οργανώσεις Αναμέτρηση, ΔΕΑ, Μετάβαση, Ξεκίνημα και ΑΠΟ που συνδυάζει τις συζητήσεις για την αποσαφήνιση μιας κοινής πολιτικής βάσης για το εγχείρημα αυτό με την προώθηση κοινών παρεμβάσεων των οργανώσεων σε μια σειρά τομέων (αντιπολεμικό, στέγη, ακρίβεια κλπ). Χωρίς να θεωρούμε ότι η επιτυχία του εγχειρήματος θα λύσει το πρόβλημα της απήχησης του χώρου είναι βέβαιο ότι αποτελεί μια θετική προσπάθεια για τη βελτίωση της εικόνας και της παρέμβασης της αντικαπιταλιστικής αριστεράς σε μια κοινωνία που αναζητά μια προοπτική ξεπεράσματος του τωρινού αδιεξόδου.

Η σύνταξη

01 Νοεμβρίου 2026

Περιοδικό «4» τεύχος 16 Νοέμβρης 2026


https://tpt4.org/?p=11761

Σχολιάστε