Περιοδικό «4» τεύχος 16 Νοέμβρης 2026
του Χρήστου Ιωνά
Γαλλία:
Γενικευμένη κοινωνική οργή σήμερα. Αύριο;…
Στα 9 χρόνια «μακρονισμού», η «βασιλεία» του έχει συχνά συγκριθεί με εκείνη του Ναπολέοντα Γ΄, του «μικρού», που σκιαγράφησαν ο Μαρξ, ο Βίκτωρ Ουγκώ ή ο Εμίλ Ζολά. Με την τωρινή σκλήρυνση της εξουσίας, τη κατασταλτική βία και έναν Μακρόν που δεν αποκλείει την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης, πλησιάζουμε τις πιο τρομαχτικές σκηνές από «την τύχη των Ρουγκόν» του Ζολά. Με μια σημαντική διαφορά, όμως: εδώ και πάνω από ένα μήνα που ξέσπασε το κίνημα της οργής, αυτό όχι μόνο δεν έχει υποχωρήσει, παρά τα χτυπήματα και τις χιλιάδες αστυνομικές συλλήψεις, αλλά συνεχίζει να επεκτείνεται και να προσπαθεί να οργανωθεί!
Ο λόγος είναι πως οι ρίζες της οργής είναι βαθιές, απέναντι στις διαδικασίες εξαθλίωσης (ποσοστό φτώχειας 15,4%), τις μανιακές πολιτικές δώρων στους εργοδότες και τους πλούσιους (κάθε χρόνο, 270 δισεκατομμύρια σε επιδοτήσεις και διάφορα δώρα, το 2025 107,5 δισεκατομμύρια σε μερίσματα που θα καταβληθούν στους μετόχους). Απέναντί τους, το δημόσιο σχολείο υποφέρει από έλλειψη επιδοτήσεων, οι δημόσιες υπηρεσίες διαλύονται… Αλλά η αγανάκτηση τροφοδοτείται, επιπλέον, και από την απόλυτη περιφρόνηση του μακρονισμού (ο Μακρόν αποκαλείται «Δίας» -και αυτό φαίνεται να του αρέσει) σε σχέση με πολλά κρίσιμα ζητήματα: την κλιματική κρίση, τη δημοκρατία (κανείς δεν έχει ξεχάσει ότι το καλοκαίρι του 2024, η αριστερά είχε κερδίσει τις βουλευτικές εκλογές, αλλά ο Μακρόν διόορισει έναν δεξιό για πρωθυπουργό…), χωρίς να ξεχνάμε την προφανή επιλογή του να ευνοήσει τους φασίστες του Εθνικού Συναγερμού, που χαρακτηρίζονται ως «κανονικό κόμμα», παρά τον ρατσισμό τους που αποδεικνύεται καθημερινά, και αυτό για να αποφευχθεί με κάθε κόστος μια εκλογική νίκη της αριστεράς γύρω από τον Μελένσον.
Εξέγερση των μαθητών
Ξεκίνησε από τις πρώην (?!) αποικίες, τη Μαγιότ και τη Γουιάνα (όπου τα σχολεία ξανανοίγουν νωρίτερα από ό,τι στη μητρόπολη), με αιτήματα που πολύ γρήγορα έγιναν αιτήματα όλων των μαθητών/τριών, ιδίως στα λαϊκά προάστια (Κρετέιγ, Σεν-Ντενί…). Συγκεκριμένα: κτίρια σε κακή κατάσταση ή και ανθυγιεινά, απουσίες καθηγητών που δεν αντικαθίστανται, ακόμη και σε τάξεις που προετοιμάζονται για εξετάσεις, αγχωτικές, διαδικασίες που ενισχύουν την κοινωνική επιλογή. Πολύ γρήγορα, το κίνημα γενικεύθηκε, με αποκλεισμούς σχολείων και μαζική συμμετοχή στις διαδηλώσεις. Δύο ιδιαιτερότητες: τα επαγγελματικά λύκεια έχουν φέτος μια σημαντική παρουσία στο κίνημα. Και αρκετοί μαθητές/τριες ιδιωτικών σχολείων, ενός προνομιούχου τομέα, εκφράζουν αλληλεγγύη προς τον αγώνα των συμμαθητών τους στα δημόσια σχολεία και αρνούνται οι ίδιοι την επιλογή του «Parcours Sup».
Για άλλη μια φορά, η κυβέρνηση αντιμετώπισε και αυτή την κινητοποίηση με περιφρόνηση, θέλοντας επιπλέον να την εντάξει στην «αστική βία», εξαπολύοντας την αστυνομία για να χτυπήσει τους μαθητές/τριες, νομίζοντας ότι θα τους τρομάξει και θα τερματίσουν τον αγώνα τους. Ωστόσο, συνέβη ακριβώς το αντίστροφο: η οργή εντάθηκε, οι καθηγητές/τριες μπήκαν στη μέση και χτυπήθηκαν οι ίδιοι, οι γονείς διαμαρτυρήθηκαν ενάντια σε αυτή την τυφλή βία… και το κίνημα κέρδισε σε δημιουργικότητα (δυνατές και χαρούμενες διαδηλώσεις) και σε οργάνωση! Επιπλέον, το φοιτητικό κίνημα μπήκε κι αυτό στη δράση με αποκλεισμούς πανεπιστημίων, συμπεριλαμβανομένων και ορισμένων που είναι γνωστά ως προπύργια των φασιστών φοιτητών! Το πανεπιστημιακό καζάνι ήταν εκρηκτικό: υπερπλήρη αμφιθέατρα (λείπουν 100.000 θέσεις στα πανεπιστήμια), έλλειψη χρημάτων για σίτηση…
Αδυνατώντας να σπάσει το κίνημα, η εξουσία προσπαθεί μόνο τώρα να «διαπραγματευτεί», στην πραγματικότητα από φόβο μην τυχόν οι σχέσεις που ήδη έχουν πλεχτεί με το κοινωνικό κίνημα το προχωρήσουν πολύ πιο μακριά!
Αρχή σύγκλισης των αγώνων
Επτά έως οκτώ χρόνια μετά τις κινητοποιήσεις των Κίτρινων Γιλέκων, που είχαν βγάλει στους δρόμους και στις διασταυρώσεις πάνω από 4 εκατομμύρια διαδηλωτές/τριες, το κίνημα αυτό, στο οποίο ο Μακρόν είχε δώσει προφανώς μάταιες υποσχέσεις, επιστρέφει στους δρόμους. Ένα κάλεσμα για συγκέντρωση στις 17 Οκτωβρίου κυκλοφορούσε εδώ και καιρό, με το ίδιο πολύ διαφοροποιημένο προφίλ ανθρώπων να συμμετέχουν, αλλά με εκπροσώπους ίσως πιο ομοιογενείς όσον αφορά το κοινωνικό στρατόπεδο, αυτό των εργαζομένων… Τα αιτήματα: φυσικά, όπως και πριν, η τιμή των καυσίμων, αλλά και γενικότερα η φτώχεια και η κατάργηση των κοινωνικών επιδομάτων και των δημόσιων υπηρεσιών.
Το κάλεσμα αυτό, που γνώρισε πολύ ευρεία διάδοση, οδήγησε σε μια εντυπωσιακή ημέρα δράσης στις 17 Οκτωβρίου. Πράγματι, το κίνημα των μαθητών και φοιτητών κάλεσε σε αυτή, αλλά και τα συνδικάτα, τα οποία ήταν ακόμη πιο προετοιμασμένα, καθώς η κινητοποίηση στο Εθνικό Σύστημα Εκπαίδευσης είναι ευρέως αποδεκτή και υποστηρίζεται από όλο το προσωπικό, αφού πολλά αιτήματα είναι σχεδόν κοινά ανάμεσα στους νέους και στους εκπαιδευτικούς. Εξάλλου, καθώς το κύριο συνδικάτο στην εκπαίδευση, την FSU, προχωρούν προσπάθειες ενοποίησης τόσο με τη CGT όσο και με τη SUD, τα τρία αυτά συνδικάτα καλούν μαζί στον αγώνα και δημιουργούν έτσι μια δυναμική «Όλοι και όλες μαζί», την οποία το κοινωνικό κίνημα προφανώς χρειάζεται για να νικήσει, μετά την αποτυχία των αγώνων για τις συντάξεις τα προηγούμενα χρόνια. Φυσικά, ο μαχητικός αυτός συνδικαλισμός δεν ανταποκρίνεται αναγκαστικά στο ύψος των προκλήσεων: έτσι, μετά τις 24 Οκτωβρίου, η επόμενη προθεσμία είναι αρκετά μακρινή, στις 5 Νοεμβρίου. Ωστόσο, η CGT καλεί να γενικευθεί η απεργία εκείνη την ημέρα, ενώ η FSU, το δεύτερο μεγαλύτερο συνδικάτο της Δημόσιας Διοίκησης, έχει καταθέσει προειδοποίηση απεργίας για ολόκληρο τον μήνα Νοέμβριο.
Πάντως, η 17η Οκτωβρίου ήταν μια εντυπωσιακή ημέρα κινητοποίησης: πάνω από 800.000 διαδηλωτές σύμφωνα με την CGT, σε μαζικές και χαρούμενες πορείες… όταν δεν δέχονταν επίθεση από την αστυνομία. Γιατί, παρόλο που η κυβέρνηση ίσως να ξεπεράστηκε, όπως λέει, από την έκταση που δεν την περίμενε, όμως αυτό που είναι σίγουρο είναι πως η αστυνομία, σε διάφορες πόλεις, είχε τοποθετηθεί ειδικά για να επιτεθεί στις πορείες, όπως αποδεικνύουν πολλές μαρτυρίες. Και καθώς ήταν έτσι υπερβολικά απασχολημένη δεν μπορούσε να φροντίσει την ασφάλεια των δημόσιων κτιρίων ή των καταστημάτων, που υπέστησαν καταστροφές και λεηλασίες από ομάδες εκτός των πορειών, μειοψηφικές αλλά πολυάριθμες, γεγονός που έτσι έδωσε την ευκαιρία στην κυβέρνηση, στη δεξιά και στην ακροδεξιά, καθώς και σε πολλά μέσα ενημέρωσης, να μιλήσουν για την 17η Οκτωβρίου μόνο με το πρίσμα των «βανδάλων», και όχι για αυτό που ήταν, πάνω απ’ όλα, μια ημέρα έκφρασης μιας εντυπωσιακής λαϊκής οργής και δύναμης!
Μετά τις 17 Οκτωβρίου, η κατασταλτική μηχανή προχώρησε ακόμη πιο μακριά, με την απαγόρευση διαδηλώσεων ή τον περιορισμό τους μακριά από τα κέντρα των πόλεων. Η αριστερά στιγματίζεται ως εγκληματική -«Η “La France Insoumise” χειραγωγεί τους νέους», «Η θέση του Πουτού είναι στη φυλακή»!!, και άλλες παρόμοιες ανοησίες πραγματικά ανησυχητικές και σοβαρά επικίνδυνες για τα δημοκρατικά δικαιώματα. Παρά όλα αυτά, η νέα ημέρα δράσης της 24 Οκτωβρίου αποδείχθηκε μια ακόμη μεγάλη επιτυχία, με τεράστιες πορείες στο Παρίσι, τη Μασσαλία, την Τουλούζη… Απέναντι σε αυτό το κύμα, η κυβέρνηση δεν διαθέτει πολλά άλλα μέσα εκτός ίσως του να ευθυγραμμιστεί, όπως οι φασίστες, με τον Τραμπ και τον Νετανιάχου, οι οποίοι βλέπουν σε αυτή τη χαρούμενη εξέγερση «την εισβολή του Ισλάμ στη Γαλλία»! Και φυσικά, ο άλλος άξονας είναι και θα είναι η προσπάθεια να διαιρέσουν το κίνημα, προσφέροντας μερικά πενιχρά ψίχουλα στους μεν και όχι στους δε…
Αντιφασιστικό κίνημα και προεδρικές εκλογές
Σε αυτό το γόνιμο κίνημα, πολλές πτυχές είναι αξιοσημείωτες. Θα επισημάνουμε εδώ δύο: το πρώτο είναι η αντιφασιστική διάσταση της εξέγερσης των μαθητών λυκείου, όπου οι πορείες διατρέχονται από συνθήματα κατά του ρατσισμού και των φασιστών. Αυτός ο άξονας συνδέεται φυσικά με την πολύ έντονη ανησυχία πολλών δημοκρατών απέναντι στον κίνδυνο να δουν την ηγέτιδα ενός κόμματος που ιδρύθηκε από πρώην μέλη των SS να γίνεται Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Μια τέτοια ανησυχία τροφοδοτείται από καθημερινά γεγονότα, όπως η σφαγή που συνέβη στις 23 Οκτωβρίου στο λαϊκό προάστιο της Τραπ, όπου κάτοικοι αφρικανικής και αραβικής καταγωγής έγιναν στόχος ενός ρατσιστή.
Απέναντι στην απειλή αυτή, το NPA έθεσε σε εφαρμογή την επείγουσα ανάγκη για ένα ενιαίο αντιφασιστικό μέτωπο, το οποίο μόλις υλοποιήθηκε στην Ορλεάνη, όπου το κόμμα της Λεπέν πραγματοποιούσε το συνέδριό του: στις 24 Οκτωβρίου, 26.000 διαδηλωτές, από το PS έως το NPA, περνώντας από το PC, την LFI, τους Οικολόγους, τα συνδικάτα CGT, CFDT, FSU, SUD, UNSA… Τέτοιες μαζικές και ενωτικές πρωτοβουλίες, απέναντι στις προκλήσεις της ακροδεξιάς (υπενθύμιση: ο Μπαρντελά, που ετοιμάζεται για πρωθυπουργός της Λεπέν στην προεδρία, έχει εκφράσει αντισημιτικές θέσεις που προσπαθεί τώρα να αρνηθεί χωρίς να πείθει κανέναν…), πρέπει να πολλαπλασιαστούν, ειδικά όταν βλέπουμε τη δημοσιότητα που προσφέρεται στις «απόψεις» αυτής της ρατσιστικής ομάδας, η οποία υποστηρίζεται ιδίως από τον Μπολορέ, δισεκατομμυριούχο επιχειρηματία (ο οποίος πλούτισε εις βάρος των Αφρικανών) και ιδιοκτήτη πολλών μέσων ενημέρωσης τα οποία φασιστικοποιεί καθώς τα εξαγοράζει.
Η δεύτερη πτυχή είναι η συχνή παρουσία της τρίχρωμης σημαίας [της γαλλικής δηλαδή], καθώς και της «Μασσαλιώτιδας» στις πορείες των μαθητών λυκείου: για τους «παλιούς», οπαδούς αποκλειστικά της κόκκινης ή της μαύρης σημαίας, αυτό μπορεί να φαίνεται κακοφωνία, ειδικά καθώς το είχαμε παρατηρήσει και στα «Κίτρινα Γιλέκα» του 2018, που δεν ήταν πάντα ιδιαίτερα αριστεροί… Στην πραγματικότητα, μπορούμε να δούμε ότι εδώ πρόκειται μάλλον για μια άμεση απάντηση σε όλους τους ηγέτες της δεξιάς και της ακροδεξιάς, οι οποίοι προσπαθούν να υιοθετήσουν δημοκρατικές στάσεις και τολμούν να ισχυρίζονται ότι το κίνημα, ειδικά στις 17 Οκτωβρίου, αποτελεί επίθεση κατά της Δημοκρατίας.
Οι νέοι δεν είναι τυφλοί απέναντι σε αυτούς τους υποστηρικτές και υπερασπιστές της διάλυσης όλων των δημόσιων υπηρεσιών, πολύ πιο καταστροφικής από τις λεηλασίες καταστημάτων στις 17 Οκτωβρίου, ό,τι κι αν πιστεύει κανείς για αυτή την πράξη, γιατί, ιδιαίτερα με τον Μακρόν, τα δημόσια ταχυδρομεία, τα δημόσια νοσοκομεία, τα δημόσια σχολεία, όλοι οι πυλώνες της «Δημοκρατίας» (εκτός από την αστυνομία και τον στρατό, που γίνονται όλο και λιγότερο “δημόσιοι”, αν ήταν ποτέ!!), υπονομεύονται, κλείνουν, με όλες τις δραματικές συνέπειες τόσο για το προσωπικό τους όσο και για τους χρήστες τους.
Έτσι, η απάντηση αυτών των νέων, θυμάτων όπως και οι γονείς τους, της φυγής αυτής προς τα εμπρός για να εξασφαλιστούν μεγαλύτερα κέρδη στους υπερπλούσιους, είναι η επιστροφή στις επαναστατικές ρίζες της τρίχρωμης σημαίας, απέναντι στη λευκή βασιλική σημαία, και στη «Μασσαλιώτιδα» ως ύμνο των στρατιωτών που πολεμούν για τη Γαλλική Επανάσταση. Είναι προφανές ότι, γενικά, αυτή η επανακατάκτηση των κοινών αγαθών θα αποτελέσει για το κοινωνικό μας στρατόπεδο ένα από τα μεγάλα διακυβεύματα της προεδρικής μάχης που έχει ξεκινήσει. Ας δεχτούμε λοιπόν τη συμβολική πλευρά, ακόμα κι αν συμφωνούμε απόλυτα με τον σύντροφό μας Μπεσανσενό ότι, στην ουσία, εμείς προτιμούμε την κόκκινη σημαία και την «Διεθνή»!
Χρήστος Ιωνάς
26 Οκτωβρίου 2026
Περιοδικό «4» τεύχος 16 Νοέμβρης 2026