του Τάσου Αναστασιάδη, ΝΔΠ Αναμέτρησης, 22/9/2025

Βία, τρανσφοβία, αντι-φεμινισμός και αποκλεισμοί

Μια συζήτηση που αποφεύγεται, με υποταγή στις μικρο-κυρίαρχες νόρμες, τις ρητορείες και τις “αλήθειες” τους, πλήττει την κριτική στη ρίζα της και κινδυνεύει να αναπαράγει κλιμακούμενες κρίσεις και αδιέξοδα. Αυτή είναι μάλλον η περίπτωση
θέσεων που εκφράστηκαν ακόμα και από την Αναμέτρηση (ή τουλάχιστον από την Ομάδα Φύλου της) σε σχέση με το αντιρατσιστικό φεστιβάλ, το περσινό και, εκ του αποτελέσματος, και του φετινού.

Δημοσιεύουμε πιο κάτω ένα κείμενο που υποβλήθηκε (από μέλος μας) στο εσωτερικό της Αναμέτρησης πέρυσι¹: χωρίς να υιοθετούμε αναγκαστικά τις διάφορες θέσεις του, νομίζουμε ότι η (de facto) άρνηση να συζητηθεί (ακόμα και να δημοσιευτεί -πέρα από τα μέλη της) υπονομεύει κάθε κριτική θεώρηση, που αφορά πλατύτερα τον κόσμο μας (π.χ. στο αντιρατσιστικό φεστιβάλ).

Ως συμβολή σε ένα τέτοιο προβληματισμό το δημοσιεύουμε.

ΤΠΤ – “4”

12/6/2026

Σε σχέση με το κείμενο [το εντάσσουμε επίσης σε παράρτημα στο τέλος]:

“Protect the dolls – Fight with the dolls”

Γιατί το βρίσκω “πολύ κακό” αυτό, εννοώ την ανακοίνωση αυτή (τουλάχιστον ως ανακοίνωση της Αναμέτρησης -ή, έστω, της ομάδας φύλου της):

Υπάρχουν ορισμένοι “δευτερεύοντες” λόγοι

Όπως:

1) Γιατί να έχει αυτόν τον τίτλο άραγε (και στα αγγλικά αλλά περισσότερο) γιατί είναι εσωτερίστικο ιδίωμα που πρέπει να το ψάξεις να καταλάβεις κάτι, τουλάχιστον κάποιος σαν κι εμένα ( https://en.wikipedia.org/wiki/Protect_the_Dolls ).

2) Να πω κατά δεύτερον ότι είναι πολύ “προχειρογραμμένο”, γιατί χρειάζεται πολύ φαντασία να καταλάβεις τί θα ήθελαν να πουν -αν και δεν το λένε- π.χ. στη φράση: “ο εν λόγω όρος με βάση την ταυτότητα φύλου αποκλείει τη συμπερίληψη των τρανς γυναικών στην γυναικεία ταυτότητα· μία συμπερίληψη που πετυχαίνει ακριβώς το αντίθετο: την αποσύνδεση της γυναικείας ταυτότητας από την μητρότητα, την ενίσχυση της ελεύθερης βούλησης κάθε γυναίκας και την χειραφέτηση από τις επιταγές της πατριαρχίας”. [Υποθέτω ότι εννοεί στην αρχή με τη λέξη “όρος” το “γυναίκα” (ή “θηλυκότητα”), αλλά αμέσως μετά η “συμπερίληψη” αναφέρεται σε άλλο όρο, μάλλον το “άτομο με μήτρα” ή κάτι τέτοιο].

3) Ας πω και αυτό, αν και δεν το βρίσκω τόσο “δευτερεύον”: σωστά λέγεται ότι είμαστε σε μία εποχή που “τα τρανς δικαιώματα βάλλονται”, όμως εδώ “ξεχνιέται” (?) η ιστορική πηγή όλου αυτού, που ξεκίνησε με τη νομοθεσία του Πούτιν το 2013 για “την προστασία των παιδιών” https://en.wikipedia.org/wiki/Russian_anti-LGBTQ_law και που επεκτάθηκε, με τη βοήθεια της παγκόσμιας ακροδεξιάς, ως αμφισβήτηση του “δυτικού πολιτισμού” και επιστροφή στις “παραδοσιακές αξίες”, κλπ. (τώρα, με τον Τραμπ, αυτό έχει γίνει καταπολέμηση της “woke ατζέντας”).

Αλλά πιο ουσιαστικά, η διαφωνία μου είναι πολιτική:

Σωστά λέει το κείμενο ότι “τα φεστιβάλ μας (…)μπορούν (…) -και πρέπει- να είναι χώροι όπου (…) κάθε άτομο, θα μπορεί να βρίσκει (…) συμπαράσταση και υποστήριξη (όταν το έχει ανάγκη) και προστασία (όταν βάλλεται)”. Δεν το λέει, αλλά μπορούμε να υποθέσουμε ότι το ίδιο ισχύει, όχι μόνο για τα “άτομα”, αλλά και τις ομάδες (τρανς, μετανάστες, γυναίκες, συλλογικότητες, κλπ.).

Όμως αμέσως μετά αρνιέται εκ προοιμίου να συζητήσει καν την συγκεκριμένη περίπτωση όπου υπάρχει τουλάχιστον “καταγγελία” για κάποιον που “βάλλεται” (και δεν είναι η περίπτωση των “τρανς” είναι η περίπτωση του Μωβ): αυτό που λέει είναι ότι “είναι αδιέξοδη η αναλυτικότερη περιγραφή του τι συνέβη πάνω από το τραπεζάκι του Μωβ”. Δηλαδή εμείς αρνιόμαστε να το συζητήσουμε καν, ό,τι έγινε έγινε (όπως γίνεται κλασικά π.χ. σε μια παρενόχληση γυναίκας). Σε αυτή τη θέση εγώ δεν συμφωνώ προφανώς: κάθε “καταγγελία”, όποια άποψη και να διαμορφώσει κανείς, πρέπει να αντιμετωπίζεται σοβαρά!

Το ίδιο το κείμενο δεν παρουσιάζει τους λόγους για τους οποίους αρνιέται να πάρει στα σοβαρά το θέμα. Ωστόσο, ρητορικά, καταλαβαίνουμε ότι σε αυτούς δεν συμπεριλαμβάνεται η ιδέα πως η καταγγελία θα ήταν ψεύτικη και ότι “τίποτα δεν έγινε”: Αντίθετα, παρατίθενται δύο ιδέες εν είδη “επιχειρημάτων” για να “δικαιολογήσουν” την επίθεση, τον ακτιβισμό ή ό,τι έγινε κατά του Μωβ (μεγάλο ή μικρό, δεν έχει σημασία εδώ). Αυτά είναι δύο: μια κριτική του Μωβ [“Το Μωβ τους προηγούμενους μήνες είχε πρωτοστατήσει στη δημόσια τρανσφοβική ρητορική με μια σειρά άρθρων και παρεμβάσεων [?] μελών του”] και ένας πολιτικός κανόνας αποκλεισμού [“η παρουσία της ανωτέρω οργάνωσης με τραπεζάκι στο φεστιβάλ (…) δεν ήταν ενδεδειγμένη πρακτική”].

Και στα δύο αυτά αξίζει να επανέλθουμε, αλλά η χρήση τους εδώ είναι απλώς για να αρνηθούμε να πάρουμε θέση απέναντι σε έναν οργανωμένο ακτιβισμό ή επίθεση κατά μίας ομάδας μέσα στο αντιρατσιστικό, ιδιαίτερα αν εμείς διαφωνούμε με την ομάδα αυτήν (ή ακόμα και αν συμφωνούσαμε με τους επιτιθέμενους)! Το θέμα δεν είναι ούτε να “καταγγείλουμε” την επίθεση ούτε να την “καταλάβουμε”: το θέμα είναι πώς αντιμετωπίζουμε τις διαφωνίες και τις αντιφάσεις στον κόσμο των καταπιεσμένων και των οργανώσεών τους, οι οποίες δεν “λύνονται” με την επιβολή (και ακόμα περισσότερο με τη βία).

Είναι σωστό ότι η “αποδοχή” που θα πρέπει να μπορούν να βρίσκουν όλοι στο χώρο του φεστιβάλ αφορά “αποδοχή για αυτό που είναι – όχι για τις απόψεις του”, δηλαδή ότι στο φεστιβάλ χωράν όλοι, με τις δικές τους απόψεις, δεν προϋποθέτουν γενική συμφωνία. Και αυτό ακριβώς μπορεί να είναι πλούτος (σύγκρουση ιδεών), ακριβώς στις διαφωνίες. Αλλά μπορεί να είναι και διφορούμενο, και να υπονοεί το αντίστροφο, και εδώ ακριβώς τέτοιο είναι, ότι δηλαδή απαιτείται opinion control (από ποιόν άραγε?), αφού “η παρουσία της ανωτέρω οργάνωσης με τραπεζάκι στο φεστιβάλ (…) δεν ήταν ενδεδειγμένη πρακτική”.

Είναι αλήθεια ότι η τελευταία φράση μπορεί να είναι διφορούμενη. Υιοθετώ αυτή την ερμηνεία (ότι δηλαδή το Μωβ πρέπει να αποκλειστεί από το φεστιβάλ), γιατί η δεύτερη ερμηνεία θα ήταν ακόμα χειρότερη ως χυδαία οπορτουνιστική: είναι αυτή που υπονοείται από την παρεμβολή του “ταυτόχρονα με την εκδήλωση κατά της τρανσφοβίας”, γιατί θα υπονοούσε ότι δεν υπάρχει λόγος να αποκλειστεί το Μωβ γενικά, αλλά μόνο επειδή θα υπήρχε μια συζήτηση που θα μπορούσε να προκαλέσει (ή να “δικαιολογήσει”) έναν “ακτιβισμό” κατά του Μωβ (ακτιβισμός ή κάτι ανάλογο κατά της “συζήτησης” ή των τρανς δεν υπήρξε άλλωστε, ούτε από το Μωβ ούτε από άλλον).

Στα δύο (ή τρία) αυτά πολιτικά ζητήματα διαφωνώ: Δηλαδή ότι εμείς (δηλαδή εμείς ως Αναμέτρηση ή και εμείς ως συμμετέχοντας στο αντιρατσιστικό):

α) αδιαφορούμε αν κάποιοι την πέσουν σε κάποιους,
β) δεν διαφωνούμε ούτε διαχωριζόμαστε (ή το αντιπαλεύουμε) με αυτό και, κυρίως, ότι
β) απαιτούμε να αποκλειστούν ομάδες ή συλλογικότητες, με βάση τις ιδέες τους.

Θεωρώ ότι πρέπει πολιτικά να κρατηθούμε στην πρώτη θέση της ανακοίνωσης ότι εμείς “ως ενεργά συμμετέχοντας στη διοργάνωση του φεστιβάλ οφείλουμε” και “να σταθούμε ουσιαστικά υποστηριχτικά” “σε κάθε καταπιεζόμενη κοινωνική ομάδα” και “φτιάχνοντας χώρους που μας χωράνε όλους”, με “αποδοχή, συμπαράσταση και υποστήριξη” και να μην απομακρυνθούμε από αυτήν (ούτε και να την ακυρώσουμε προφανώς…) .

Πέρα από τα άμεσα επίδικα: περί φεμινισμού και πατριαρχίας

Ωστόσο, τόσο το κείμενο αυτό όσο και η γενικότερη “συζήτηση” ή και “αντιπαράθεση” στην οποία αναφέρεται και το κείμενο ανοίγει ερωτήματα και καταγράφει μια προβληματική κατάσταση στο εσωτερικό του φεμινισμού, αλλά και της “αριστεράς”. Χωρίς να μπορούμε να τοποθετηθούμε εδώ σε όλα, πρέπει ωστόσο να σημειώσουμε κατευθύνσεις -μας υποχρεώνει και η κριτική της ανακοίνωσης αλλά και η “συζήτηση” των τελευταίων μηνών.

Παρόλο που η τρανσφοβία είναι πολύ περισσότερα πράγματα από απλώς λόγια και παρόλο που το κείμενο της Αναμέτρησης δεν υιοθετεί μερικές από τις κατηγορίες που έχουν απευθυνθεί κατά του Μωβ (αλλά ενίοτε και κατά του “δεύτερου κύματος φεμινισμού”), πρέπει να αναρωτηθούμε σε τί συνίσταται η κατηγορία περί “τρανσφοβικής ρητορικής” και περί “συνομιλίας με την σύγχρονη ακροδεξιά ατζέντα”. [Είναι αλήθεια ότι το κείμενο μιλάει σε κάποια στιγμή και για “παρεμβάσεις” του Μωβ, όχι μόνο για “ρητορική” (λέξεις, φράσεις, θεωρίες, λόγια), αλλά αυτό μοιάζει περισσότερο με σάλτσα, εκτός από την επιτελεστικότητα που έχει προφανώς κάθε λέξη].

Η ένταση με την οποία επικρίθηκε το Μωβ (ή και το “δεύτερο κύμα”) είναι τόσο μεγάλη (η Αναμέτρηση φτάνει να ζητάει τον αποκλεισμό της από το αντιρατσιστικό φεστιβάλ!) που θα περίμενε κανείς να υπάρχει κάποιου είδους πραγματική, υλική, τρανσφοβία (όπως άρνηση της υποστήριξης των ανθρώπων τρανς στα δικαιώματά τους, αρχίζοντας από το “δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού του φύλου”, και στους αγώνες τους, τόσο ως άνθρωποι όσο και στην ειδική τους καταπίεση, διακρίσεις, προβλήματα, κλπ.). Όμως συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο! Και αυτό είναι που κάνει επιτακτικό να ιδωθεί η ουσία, πέρα από τις ρητορείες και τις σάλτσες.

Φαίνεται, έτσι, πως αυτό που κυρίως αμφισβητείται είναι η ίδια η κατηγορία “γυναίκα” και η υλικότητά της, ως φύλο, στο εσωτερικό της καπιταλιστικής πατριαρχίας. [Θα πρόσθετα και η κεντρικότητά της, ακριβώς σε σχέση με την πατριαρχία -χωρίς αυτό να υποτιμάει τα “άλλα φύλα”, αρχίζοντας από το αντρικό!]. Το κείμενο της Αναμέτρησης, θέλει να απαντήσει σε αυτό το “βασικό επιχείρημα πως “επιχειρείται η απαλοιφή του όρου γυναίκα” και κατά κάποιο τρόπο να το υπερασπιστεί. Η αντιπαράθεση μοιάζει εδώ να είναι πραγματική και δεν είναι μόνο λεκτική -και πρέπει να εξεταστεί στα σοβαρά. Ακόμα περισσότερο που τα προβλήματα (ακριβώς για τις πιο ευάλωτες κατηγορίες) μπορεί να αυξηθούν από την άνοδο της “ακροδεξιάς ατζέντας” την οποία θα ήταν εγκληματικό να την φορτώσουμε στο φεμινισμό ή τουλάχιστον σε αυτόν που εξακολουθεί να διεκδικεί για τις “γυναίκες”.

Δυστυχώς, το κείμενο της Αναμέτρησης, σε αυτό, είναι απολύτως λάθος -κυρίως πολιτικά. Γιατί, μας λέει, ότι απέναντι στην υλικότητα της διάκρισης, της καταπίεσης, κλπ., “τα ζητήματα φύλου όμως, ακριβώς επειδή σκοπεύουν στο μαρασμό του δυισμού και της κατάταξης των ανθρώπων, δεν μπορούν να περιορίζονται σε δίπολα, ούτε να αποδέχονται τις ιεραρχήσεις που κατασκευάζει η πατριαρχία”. Αν καταργήσουμε τις λέξεις που θεωρούμε ότι δημιουργούν τις καταπιέσεις, τότε τέλειωσε, θα φτάσουμε στο “μαρασμό” τους. Σε αυτό πράγματι ο φεμινισμός, ιδιαίτερα του λεγόμενου “δεύτερου κύματος” (αλλά και του “πρώτου” και των επόμενων) αν είχε κάτι πολύ ουσιαστικό να μας προσφέρει είναι πως μας έμαθε ότι όλα αυτά δεν είναι “φύση”, δεν είναι “βιολογία”, είναι κοινωνικές κατασκευές, που έχουν υλικότητα και πλήττουν τις ζωές των ανθρώπων και ότι τέλος δεν αρκούν οι “ιδέες” για να τα ανατρέψουν.

Και, ακόμα χειρότερα, δεν είναι σε γλωσσικό, ρητορικό επίπεδο που μπορούν να αντιμετωπιστούν. Δεν αρκεί μια αφηρημένη διάθεση “συμπερίληψης”, γιατί η καταπίεση έχει υλικότητα και, σε αυτό, μπορεί να ισχύει και το αντίστροφο, γιατί η “συμπερίληψη” καταπιεσμένων σε κοινότητα με τους καταπιεστές μπορεί να είναι ακριβώς η μορφή αμφισβήτησης της χειραφέτησής τους, όπως έγινε με τις προσπάθειες των φεμινιστικών κινημάτων να υπάρξουν ανεξάρτητα από μια γενική “συμπερίληψη” με τους άντρες (ή μάλλον κάτω από τους άντρες!), δηλαδή απέναντι στην επιδιωκόμενη εξάλειψή τους ως κοινότητες καταπιεσμένων (ακόμα και στο εσωτερικό αριστερών οργανώσεων!).

Ακόμα περισσότερο, η “χειραφέτηση από τις επιταγές της πατριαρχίας” προφανώς προϋποθέτει την “αποσύνδεση της γυναικείας ταυτότητας από την μητρότητα” (ή καλύτερα την υπαγωγή της σε αυτήν) και από τα υπόλοιπα (σε διακρίσεις, θεσμικές και υλικές, σε παραγωγική κατανομή, σε καταπίεση, σε βιώματα, σε ιδεολογίες, κλπ.), καθώς και την “ελεύθερη βούληση κάθε γυναίκας”, όπως ακριβώς διεκδικεί το φεμινιστικό κίνημα σε όλα του τα κύματα! Όμως, αντίθετα απ’ό,τι λέει ή υπονοεί η ανακοίνωση της Αναμέτρησης, μια διακήρυξη π.χ. ισότητας στους μισθούς ή και στην απασχόληση καθόλου δεν εξαλείφει τη γυναικεία διάκριση ή και καταπίεση. Το ίδιο συμβαίνει άλλωστε ακόμα και στις γυναίκες που δεν θέλουν να κάνουν παιδιά ή που δεν κάνουν για οποιοδήποτε λόγο, με την υπαγωγή τους στη “μητρότητα” και τα συμπαραμαρτούντα καθόλου να μην εξαρτάται από αυτό: για αυτό το λόγο και δεν είναι αφαιρώντας τους αυτή τους τη δυνατότητα ή την ελευθερία να το επιλέγουν (ή να το αρνούνται) να τις χειραφετούμε με το ζόρι, και δη απλώς ρητορικά. Η “αποσύνδεση της γυναικείας ταυτότητας από την μητρότητα” είναι με τη δική τους χειραφέτηση που μπορεί να γίνει, χωρίς να τους επιβληθεί οποιαδήποτε “συμπερίληψη” με οποιαδήποτε άλλη, επίσης κοινωνική, “ταυτότητα”.

Εμένα μου φαίνεται ότι υπάρχει κάτι ακόμα πιο επικίνδυνο από την άρνηση της υλικότητας της (κοινωνικής καταρχήν) γυναικείας καταπίεσης και την περιστροφή της γύρω από ιδέες και ταυτότητες χωρίς υλικό ρίζωμα και μάλιστα σε δύο επίπεδα:

Το ένα είναι η οργανική σύνδεση με την πατριαρχία, που δεν βασίζει την ισχύ της απλώς σε ιδέες, σε ταυτότητες, ακόμα και σε καταπίεση, ενίοτε και σε υπερεκμετάλλευση, αλλά την αρθρώνει στην ίδια τη βάση του καπιταλισμού, αποδίδοντας στις γυναίκες ειδικές λειτουργίες στην κοινωνική αναπαραγωγή, μέσω καταμερισμού εργασίας μεταξύ φύλων, μέσω απλήρωτης εργασίας (φροντίδας), κλπ.
Το δεύτερο (που σχετίζεται με αυτό) είναι η οργάνωση αυτού του καταμερισμού στη βάση και σε βάρος του σώματος των γυναικών. Η διεκδίκηση του τελευταίου καθόλου δεν είναι υποταγή στους δυισμούς της πατριαρχίας ή “δίπολα” και “ιεραρχήσεις που κατασκευάζει η πατριαρχία”: ίσα-ίσα είναι η άρνηση της καπιταλιστικής ονείρωξης ότι η φύση θα ήταν απλώς “αντικείμενο” για κυριάρχησή της, όπως θα ήταν και το γυναικείο σώμα στην πατριαρχική εκδοχή (αλλά και σε μια υποτιθέμενα αντι-πατριαρχική που θα ήθελε να το εξαφανίσει).

Πιο πέρα

Λέγοντάς τα όλα αυτά, τα προβλήματα προφανώς δεν λύνονται (και ίσως και περιπλέκονται: γιατί η πραγματικότητά μας είναι περίπλοκη!). Όμως, οφείλουμε να τα αντιμετωπίσουμε ως τέτοια, χωρίς τις ευκολίες ευκαιριακών αφορισμών. Χωρίς να μπω σε άλλα (οικογένεια, ετεροκανονικότητα, κ.ά, κ.ά.), να αναφέρω μόνο μερικά από αυτά που τέθηκαν (ή υπονοήθηκαν) και που μου φαίνονται ανοιχτά, ενώ και η συζήτησή τους θα μπορούσε να αποτελέσει πλούτο.

Για παράδειγμα, είναι το ζήτημα της σεξουαλικότητας, και ειδικότερα (για σήμερα) οι κωδικοποιήσεις του νεοφιλελευθερισμού και η παγκόσμια ακροδεξιά επίθεση. Το θεσμικό κλείδωμα στο οποίο φαίνεται να επικεντρώνεται ο δυτικός ιμπεριαλισμός, μετά την κρίση του, είναι το ζευγάρι (ομο και ετερο κανονικό -ίσως και bi,…), ως κοινωνική του διάρθρωση. Η ακροδεξιά επίθεση, μάλιστα, μετά από ένα παλατζάρισμα, φαίνεται να δέχεται αυτή τη διάρθρωση και να περιστρέφεται κυρίως στην ενίσχυση ομοεθνικισμών και φεμινοεθνικισμών, που κυρίως θέλουν να “προστατέψουν” από την εισβολή των αγρίων, κυρίως του ισλάμ (βλ.π.χ. Βίλντερς ή Λε Πεν). Ακόμα και του Τραμπ η γραμμή δεν το αμφισβητεί αυτό, αλλά επικεντρώνεται στα “δύο φύλα” ενάντια στην έμφυλη ποικιλία ταυτοτήτων -αν και του Τραμπ η επίθεση δεν ξέρουμε πώς θα συνεχίσει καθώς συμπεριλαμβάνει και τα ατομικά δικαιώματα γενικότερα. Αντίθετα, η αρχική επίθεση της ακροδεξιάς, κυρίως από τη Ρωσία (Ντούγκιν, Πούτιν), επεκτείνεται και στα ζητήματα της σεξουαλικότητας και στις παραδοσιακές αξίες ενάντια στο “δυτικό πολιτισμό” γενικότερα και στις “καθολικότητές” του, π.χ. στα ανθρώπινα δικαιώματα (κάτι ανάλογο βλέπουμε και στην Ινδία). Όλα αυτά μπορεί να ποικίλουν, βέβαια, ανάλογα τη χώρα, κλπ., αν και επίσης φαίνεται πως, σε όλες αυτές τις εκδοχές, οι τρανς πράγματι μένουν εκτεθειμένοι. Ένα δεύτερο, σχετικό με τη σεξουαλικότητα, ζήτημα είναι η “σεξεργασία” ή “πορνεία”, καθώς και η “μαστροπεία”: πέρα από τις λέξεις και τη φόρτιση που αποκτούν, δεν είναι κάτι στο οποίο θα υπήρχαν γενικές αρχές αντιμετώπισης (ούτε αναλυτικές ούτε -και κυρίως- πολιτικές, ενώ και όσους υπάρχουν και είναι προφανείς επίσης σε όλα δεν δίνουν απάντηση, π.χ. η ανάγκη εργασιακής αυτοοργάνωσης και η ταξική εναντίωση στους εκμεταλλευτές τους)… Το ίδιο άλλωστε συμβαίνει και με την “παρένθετη” μητρότητα (όπως και με τις συν επιμέλειες, κλπ., κλπ.).

Η υιοθέτηση μιας γραμμής που θα έτεινε να αναπαράγει (ή και να ενισχύσει) αυτό που σε μαοϊκούς όρους είχε περιγραφεί ως “αντιφάσεις στο εσωτερικό του λαού”, νομίζω πως θα ήταν η χειρότερη δυνατή (εξού και η πολιτική κριτική μου κατά της ανακοίνωσης της Αναμέτρησης που τα αναπαράγει αυτά).

Τάσος Αναστασιάδης

22/9/2025

ΣΒ Αναμέτρησης ΝΔΠ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Αναδημοσιεύουμε εδώ το υπό συζήτηση κείμενο της ομάδα φύλου της Αναμέτρησης

“Protect the dolls – Fight with the dolls”

Παγκοσμίως

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η επίθεση που δέχονται τα τρανς άτομα τους τελευταίους μήνες είναι άνευ προηγουμένου. Σε όλο τον πλανήτη, από τα διατάγματα της διοίκησης Τραμπ, τις αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου στη Βρετανία, την ευρύτερη στοχοποίηση των τρανς υποκειμένων σε πολλές χώρες, εντός και εκτός Ευρώπης, τα τρανς δικαιώματα βάλλονται και οι ελάχιστες κατακτήσεις των τελευταίων λίγων ετών χάνονται, αν δεν υποχωρούν περαιτέρω.

Τι συνέχει ωστόσο τους MAGA people των ΗΠΑ με τους ακροδεξιούς της Ευρώπης, τους βρετανούς δικαστές, τις κυβερνήσεις στον παγκόσμιο Νότο και παραδόξως πολλές οργανώσεις που βλέπουν τον εαυτό τους στο φεμινιστικό κίνημα; Είναι η ισχυρή και ακλόνητη πεποίθηση πως η βιολογία είναι πεπρωμένο, πως αν ένα άτομο γεννηθεί με αρσενικά ή θηλυκά χαρακτηριστικά δε μπορεί να προσδιοριστεί με το φύλο που αυτό επιθυμεί, πως εν τέλει οι τρανς γυναίκες δε μπορούν, δεν τους επιτρέπεται, και στην τελική δεν έχουν δικαίωμα να αυτοπροσδιορίζονται ως γυναίκες, αφού γυναίκες είναι μόνο όσες γεννιούνται με μήτρα. Δυστυχώς, αυτή η ρητορική συνομιλεί με την σύγχρονη ακροδεξιά ατζέντα όπως αυτή αναπτύσσεται.

Στο ελληνικό πλαίσιο, το Μάρτιο του 2025 η παραπάνω συζήτηση άνοιξε με αφορμή υλικό οργανώσεων που περιείχε τον όρο “άτομα με μήτρα”, μια ορολογία που χρησιμοποιείται συχνά στις επιστήμες υγείας για να συμπεριλαμβάνει όλα τα άτομα που χρήζουν αντίστοιχης φροντίδας και θεραπείας (τεστ ΠΑΠ, προϊόντα περιόδου, πρόσβαση σε ασφαλή και νόμιμη άμβλωση). Ο όρος αυτός αποτέλεσε αφορμή για σειρά άρθρων και δημόσιων παρεμβάσεων μερίδας μελών οργανώσεων που παρεμβαίνουν στο φεμινιστικό κίνημα με βασικό επιχείρημα πως “επιχειρείται η απαλοιφή του όρου γυναίκα” και “η αντικατάσταση της από τον όρο άτομα με μήτρα”.

Τα ζητήματα φύλου όμως, ακριβώς επειδή σκοπεύουν στο μαρασμό του δυισμού και της κατάταξης των ανθρώπων, δεν μπορούν να περιορίζονται σε δίπολα, ούτε να αποδέχονται τις ιεραρχήσεις που κατασκευάζει η πατριαρχία. Από τη μία λοιπόν, σε ό,τι αφορά τις κοινωνικές παροχές πρόκειται για έναν όρο συμπερίληψης, καθώς περιλαμβάνει και άτομα που δεν αυτοπροσδιορίζονται ως γυναίκες και θηλυκότητες. Από την άλλη, ο εν λόγω όρος με βάση την ταυτότητα φύλου αποκλείει τη συμπερίληψη των τρανς γυναικών στην γυναικεία ταυτότητα· μία συμπερίληψη που πετυχαίνει ακριβώς το αντίθετο: την αποσύνδεση της γυναικείας ταυτότητας από την μητρότητα, την ενίσχυση της ελεύθερης βούλησης κάθε γυναίκας και την χειραφέτηση από τις επιταγές της πατριαρχίας.

Είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί πως η τρανς κοινότητα αποτελεί μία από τις πλέον ευάλωτες ομάδες τόσο κοινωνικοταξικά όσο και (δυστυχώς) ανάμεσα στην ευρύτερη ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα. Λόγω της τρανσφοβίας και των διακρίσεων, τα τρανς άτομα υπόκεινται σε μια σειρά από αποκλεισμούς στην εργασία, την εκπαίδευση, τις επιβεβαιωτικές υπηρεσίες υγείας και περίθαλψης αλλά και κοινωνικής πρόνοιας. Λόγω της τρανσφοβίας και των διακρίσεων, τα τρανς άτομα είναι πιθανότερο να υποστούν λεκτική (ή) και σωματική κακοποίηση, να πέσουν θύματα εκφοβισμού και να υποστούν ρητορική μίσους.

Στα δικά μας

Το 26ο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ Αθήνας, ήταν ένα ακόμη αντιρατσιστικό φεστιβάλ, όπου με τις 34.000 κόσμου, και το πρόγραμμά του, έδινε σαφές στίγμα για έναν απελευθερωτικό φεμινισμό με σεβασμό στην αυτοδιάθεση όλων των σωμάτων και των ταυτοτήτων. Κι αυτό είναι το φεστιβάλ και οι κοινότητες αγώνα που θέλουμε.

Η κατανόηση της καταπίεσης και της ευαλωτότητας, η δημιουργία ασφαλών χώρων άσκησης πολιτικής για τα τρανς άτομα και η εκπόνηση φροντιστικών πολιτικών πρέπει να αποτελούν προμετωπίδα της Αριστεράς και των αριστερών οργανώσεων έτσι ώστε να μπορούν να σταθούν ουσιαστικά υποστηρικτικά στο πλάι τους, στους αγώνες που δίνουν για ορατότητα, δικαιώματα και χειραφέτηση απέναντι στα συντηρητικά κομμάτια της κοινωνία και τις ακροδεξιές κυβερνητικές πολιτικές. Προφανώς και δε θέλουμε φεστιβάλ μόνο για εμάς και τους ομοίους μας. Τα φεστιβάλ μας είναι εργαλεία κοινωνικής παρέμβασης και ως τέτοια, δυστυχώς, δεν μπορούν να είναι ασφαλείς χώροι με την πρωταρχική έννοια του όρου. Μπορούν όμως -και πρέπει- να είναι χώροι όπου τα τρανς άτομα, και κάθε άτομο, θα μπορεί να βρίσκει κυρίως αποδοχή (αποδοχή για αυτό που είναι – όχι για τις απόψεις του), συμπαράσταση και υποστήριξη (όταν το έχει ανάγκη) και προστασία (όταν βάλλεται). Πιστεύουμε ότι είναι αδιέξοδη η αναλυτικότερη περιγραφή του τι συνέβη πάνω από το τραπεζάκι του Μωβ ή μια συζήτηση περί βίας, αντιβίας και αυτοάμυνας. Θέλουμε όμως να συνεχίσουμε να αντιλαμβανόμαστε το Φεστιβάλ ως ένα ζωντανό κύτταρο πολιτικοποίησης τόσο του κόσμου που έρχεται, όσο και εμάς των ίδιων μέσα από την εμπλοκή μας σε αυτό και στις διαδικασίες του αλλά και στην αλληλεπίδραση με τον κόσμο. Ως τέτοιο, οι φεμινιστικές πρακτικές και διευθετήσεις είναι μια φαρέτρα εργαλείων που διαρκώς εμπλουτίζεται.

Το Μωβ τους προηγούμενους μήνες είχε πρωτοστατήσει στη δημόσια τρανσφοβική ρητορική με μια σειρά άρθρων και παρεμβάσεων μελών του, ουδέποτε ανακάλεσε κάτι από όσα έχουν γραφτεί. Αντιλαμβανόμαστε ότι η παρουσία της ανωτέρω οργάνωσης με τραπεζάκι στο φεστιβάλ ταυτόχρονα με την εκδήλωση κατά της τρανσφοβίας – και παρά το σαφές στίγμα που επέλεξε να δώσει η διοργάνωση του αντιρατσιστικού φεστιβάλ – δεν ήταν ενδεδειγμένη πρακτική. Θα συνεχίσουμε, από κοινού με το Φεστιβάλ στην κατεύθυνση συνομιλίας με την τρανς κοινότητα και στη μάχη απέναντι στην τρανσφοβία και θα συνεχίσουμε ακόμη πιο θαρρετά να διαχωριζόμαστε με τις νεοσυντηρητικές/τρανσφοβικες ρητορικές και τους φορείς που τις εκφράζουν, φτιάχνοντας παράλληλα χώρους που μας χωράνε όλα.

Με την διαπίστωση πως δυστυχώς το επόμενο διάστημα οι συνθήκες για τα τρανς άτομα θα δυσχεράνουν περαιτέρω, η ενίσχυση των δεσμών μαζί τους στους κοινωνικούς αγώνες είναι πιο αναγκαία από ποτέ. Ο φεμινισμός, η πάλη απέναντι στην πατριαρχία περιλαμβάνει όλες τις γυναίκες, και άρα και τις τρανς γυναίκες, και κάθε άτομο που ασφυκτιά στο ετεροκανονικό πλαίσιο αναπαραγωγής των εξουσιαστικών σχέσεων. Και για αυτό, ως ενεργά συμμετέχουσες στη διοργάνωση του φεστιβάλ, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε δημόσια τα παραπάνω και να τα λάβουμε σοβαρά υπόψη μας σε κάθε επόμενο βήμα ώστε να καταφέρουμε κάποια στιγμή να σταθούμε ουσιαστικά υποστηρικτικά στους αγώνες των τρανς ατόμων και κάθε άλλης καταπιεζόμενης κοινωνικής ομάδας.

Ανακοίνωση Ομάδας Φύλου Αναμέτρησης

24 Ιουνίου 2026

Σημειώσεις

1Κείμενο που υποβλήθηκε στην ενιαία λίστα της οργάνωσης, στις 22/9/2025, με το σκεπτικό: “Προς τη ΣΒ μου (ΝΔΠ) της Αναμέτρησης, εν όψει της ερχόμενης συνεδρίασής μας: Σ/ς, σας υποβάλλω τις σκέψεις μου (& κριτικές μου) σε σχέση με ανακοίνωση της οργάνωσης, έστω και με κάποια καθυστέρηση, καθώς δεν βρεθήκαμε στο ενδιάμεσο. Δεν ξέρω αν θεωρείτε χρήσιμο να συζητηθεί, αλλά εγώ οφείλω να καταθέσω τις απόψεις μου και το συζητάμε στη διαδικασία μας. Τάσος Αναστασιάδης, μέλος της ΣΒ ΝΔΠ. 22/9/2025. [Ίσως να μην είναι το καλύτερο, αλλά μου υποδείχθηκε να το υποβάλλω μέσω της κεντρικής λίστας της οργάνωσης, μια και η τοπική μας αλληλογραφία έχει φαίνεται προβλήματα! Εδώ πιο κάτω και σε attached, είναι το ίδιο. ΤΑ]

https://tpt4.org/?p=11263