COP31: Μια πρώτη αποτίμηση!
Σενζέν – Αττάλεια: Επιστροφή στα ορυκτά
Οι γηραιοί Ιππότες του Κεφαλαίου σπρώχνουν προς την Αποκάλυψη
του Daniel Tanuro
19 & 20/11/2026
Απόσπασμα:
Η Κίνα, η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες «προβλέπουν να αυξήσουν την παραγωγή και την προμήθεια διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων προς όφελος όλων των χωρών».
Αυτό αναγράφεται στην κοινή δήλωση του Κρεμλίνου και των κρατικών μέσων ενημέρωσης της Κίνας μετά τη σύνοδο κορυφής «για την ειρήνη» μεταξύ Τραμπ, Σι και Πούτιν στο Σενζέν. (Πηγή: Le Monde)
Το ίδιο επιβεβαιώνει και η COP31, από την οποία απουσίαζαν οι ΗΠΑ: με την πίεση της συμμαχίας Σαουδικής Αραβίας-Ρωσίας-Ινδίας, το σχέδιο της τελικής δήλωσης έχει απαλλαγεί από κάθε αναφορά στα ορυκτά καύσιμα.
Η διαγραφή αυτή εξαλείφει με μία κίνηση τις προηγούμενες δεσμεύσεις (που, βεβαίως, δεν είχαν τεθεί σε εφαρμογή, αλλά ήταν σημαντικές!):
- «να αποφευχθεί μια επικίνδυνη διαταραχή του κλιματικού συστήματος» (Σύνοδος Κορυφής για τη Γη, Ρίο 1992),
- «να διατηρηθεί η αύξηση της θερμοκρασίας πολύ κάτω από τους 2°C, συνεχίζοντας παράλληλα τις προσπάθειες για να παραμείνει κάτω από τους 1,5°C» (COP21, Παρίσι),
- «να εγκαταλείψουμε τον άνθρακα που δεν έχει αντιστάθμιση»(«unabatted coal«1) (COP26, Γλασκώβη),
- «να απομακρυνθούμε από τα ορυκτά καύσιμα στην προοπτική της μετάβασης» («transitioning away from fossil fuels» -COP28, Ντουμπάι).
Πάνω από τα κορμιά μας, έτσι, έχουμε πάρει περισσότερο από ποτέ το δρόμο προς το σενάριο του «Επικίνδυνου Ανθρωπόκαινου» (+3 °C), με αυξανόμενο κίνδυνο να πιάσουμε το «Αφόρητο Ανθρωπόκαινο» (+5 °C) (Rockstrom et al., 2026). «Αφόρητο» επειδή, σε αυτό το σενάριο, ό,τι και να κάνει η ανθρωπότητα, οι αλυσιδωτές αναδράσεις θα οδηγήσουν τότε τη Γη σε ένα άλλο ενεργειακό καθεστώς, ασύμβατο (το ελάχιστο είναι αυτό) με 8-9 δισεκατομμύρια ανθρώπους.
Εν τω μεταξύ (αν μπορεί να ειπωθεί κάτι τέτοιο), βλέπουμε πολύ καθαρά ότι ο Τραμπ δεν έχει το μονοπώλιο της αντι-οικολογικής αντιστροφής (του «backlash»). Το γεγονός ότι η Ρωσία ή η Σαουδική Αραβία συμμετέχουν στο ίδιο backlash δεν θα εκπλήσσει προφανώς κανέναν. Αντίθετα, όμως, ο βασικός ρόλος που διαδραματίζει σε αυτό και η Κίνα θα πρέπει να ανοίξει τα μάτια εκείνων στην αριστερά που θέλουν να βλέπουν στο Πεκίνο το πρότυπο μιας «οικολογικής διακλάδωσης». Αυτή υπάρχει μόνο στη φαντασία τους: η κινεζική οικονομία παραμένει θεμελιωδώς εξαρτημένη από τον άνθρακα, και οι επενδύσεις της στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εξαρτώνται, αφενός, από την ενεργειακή της ανεξαρτησία και, αφετέρου, από τους ηγεμονικούς της στόχους (soft power -“ήπια δύναμη”- και έλεγχος του Νότου).
Πράγματι, η αντι-οικολογική αντιστροφή δεν είναι αποτέλεσμα μιας τρέλας του Τραμπ. Η απόδειξη: οι χρηματοοικονομικές επενδύσεις στα ορυκτά, οι οποίες μειώνονταν ελαφρώς τα προηγούμενα χρόνια, άρχισαν πάλι να αυξάνουν ήδη από το 2023 (πριν από τον Τραμπ.02). Στην πραγματικότητα, η «αντιστροφή» (bakslash) είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο που έχει τις ρίζες του στις αντιφάσεις του Κεφαλαίου, σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο ανταγωνισμού για την παγκόσμια ηγεμονία. Ας το δούμε αυτό.
Ένα ρόλο – κλειδί σε αυτό το ζήτημα παίζει το στοίχημα στην ΤΝ (τεχνητή νοημοσύνη ή “AI”) ως το κρίσιμο πλεονέκτημα στον ενδοϊμπεριαλιστικό ανταγωνισμό, και άρα και ο ρόλος των μεγάλων εταιρειών της τεχνολογίας (Big Tech) και του χρηματοπιστωτικού τομέα. Όποιος μιλάει για ΤΝ, μιλάει για τεράστια ενεργειακή ζήτηση (και έλεγχο του νερού και οικειοποίηση των σπάνιων γαιών). Δεν θα μπορούσαν άραγε οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας να ανταποκριθούν σε αυτές τις απαιτήσεις; Δεδομένου του ενεργειακού δυναμικού του ήλιου, θα μπορούσε, ενδεχομένως, να τεθεί το ερώτημα, θεωρητικά… . Όμως, στην πράξη, είναι βέβαιο ότι το προβάδισμα της Κίνας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ήταν ήδη πολύ μεγάλο.
Έτσι, πρακτικά, για να τηρηθεί η Συμφωνία του Παρισιού εντός των προθεσμιών, η ΕΕ και οι ΗΠΑ θα έπρεπε να αγοράσουν μαζικά τεχνολογίες «made in China». Αδιανόητο για την αμερικανική υπερδύναμη, η οποία τότε θα έχανε την ηγετική της θέση. Εξού και το backlash. Αυτό ξεκίνησε από τις ΗΠΑ, αλλά δεν μπορούσε να περιοριστεί εκεί: μέσω του ανταγωνισμού, έπρεπε να κατακτήσει ολόκληρο τον καπιταλιστικό κόσμο… ξεκινώντας με τη στρατολόγηση ενθουσιωδών Σαουδαράβων και άλλων παραγωγών ορυκτών καυσίμων.
Η διακήρυξη του Σενζέν και η διακήρυξη της Αττάλειας δείχνουν πού βρισκόμαστε σε αυτό το γιγαντιαίο κίνημα οπισθοδρόμησης. Δεν είναι εδώ το μέρος για να συζητήσουμε τις αντιδραστικές επιπτώσεις σε όλα τα επίπεδα και τις αηδιαστικές ιδεολογικές εκφράσεις τους (ρατσιστικές, μαλθουσιανές, ματσιστικές, αποικιοκρατικές, δικτατορικές…).
Αυτό που προέχει είναι να δούμε κατάματα το στρατηγικό συμπέρασμα: από το Σενζέν ως την Αττάλεια, πετώντας την επιστήμη στα σκουπίδια, αυτοί οι γέροι Ιππότες του Κεφαλαίου επιταχύνουν την πορεία προς την Αποκάλυψη2. Οι γέροι αυτοί είναι φανατισμένοι ειδωλολάτρες του κέρδους.
Είναι τελείως μάταιο να προσπαθήσει κανείς να τους «λογικέψει» για να «αναλάβουν τις ευθύνες τους» απέναντι στις μελλοντικές γενιές. Εμείς πρέπει να αναλάβουμε τις δικές μας ευθύνες: Ας αγωνιστούμε να τους εκθρονίσουμε, να ανατρέψουμε το λατρευτικό τους ίνδαλμα και να συντρίψουμε το θανατηφόρο τους σύστημά.
Ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός.
COP31: Στον αστερισμό του backlash
Είναι πιο άστοχο από ποτέ να τρέφουμε ψευδαισθήσεις σχετικά με τις κλιματικές COP.
Η εκτίμησή μου για τις δυνάμεις που δρουν στην COP που ολοκληρώνεται στην Τουρκία είναι η εξής:
- Αφενός, οι ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες πατούν τώρα φρένο στην «κλιματική χρηματοδότηση» (δηλαδή στα ποσά που οι υπεύθυνοι της καταστροφής έχουν δεσμευτεί να καταβάλουν στις φτωχές χώρες για να προσαρμοστούν –στο μέτρο του δυνατού!–, να αντιμετωπίσουν τις καταστροφές –«απώλειες και ζημίες»– και να επενδύσουν σε καθαρές τεχνολογίες).
- Από την άλλη πλευρά, οι χώρες που παράγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο πατούν και αυτοί φρένο στην απομάκρυνση από τα ορυκτά. Δεν δέχτηκαν το ψήφισμα που υιοθετήθηκε στη COP28: «transitioning away from the fossil fuels» (να ξεκινήσει μια μετάβαση, με απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα). Δεν έχουν άλλωστε χωνέψει ούτε καν την έκθεση της Διεθνούς Οργάνωσης Ενέργειας, που εκτιμά ότι οι επενδύσεις στα ορυκτά καύσιμα πρέπει να σταματήσουν έως το 2050.
Αυτές είναι συνθήκες που ευνοούν γενικά μια συμφωνία μεταξύ καπιταλιστών ληστών, εις βάρος των φτωχών χωρών και των φτωχών γενικότερα:
- Οι ΗΠΑ, κλιματοαρνιστές και υπ.αρ.1 στην ορυκτή ενέργεια, ασκούν πίεση από τα έξω για να αθετηθούν οι υποσχέσεις, τόσο στον τομέα της χρηματοδότησης όσο και στον τομέα της μετάβασης.
- Η ΕΕ μεθοδικά αποσυναρμολογεί το (πολύ ανεπαρκές της) «Πράσινο Πρόγραμμα», στο όνομα της ανταγωνιστικότητας.
- Η Κίνα καίει άνθρακα για να παράγει και να εξάγει φωτοβολταϊκά πάνελ, με το οποίο ενισχύει την κυριαρχίας της στον Νότο.
- Η Σαουδική Αραβία επεκτείνει την επιρροή της χάρη στη συμφωνία της με την Τουρκία και το Πακιστάν.
- Όσο για τον Πούτιν, ο καθένας καταλαβαίνει εύκολα ότι η μείωση των εκπομπών είναι το τελευταίο που τον απασχολεί…
Αξίζει να σημειωθεί ότι η διαπραγμάτευση της συμφωνίας συνοδεύεται από μια μετωπική επίθεση κατά της IPCC [της ειδικής επιστημονικής επιτροπής του ΟΗΕ για το κλίμα]. Η επίθεση αυτή διεξάγεται από κοινού από τη Σαουδική Αραβία, την Ινδία και τη Ρωσία. Η επίθεση είναι άμεση (απειλεί τη χρηματοδότησή της) και έμμεση (για την προθεσμία δημοσίευσης της επόμενης επιστημονικής έκθεσης –της AR7).
Το διακύβευμα με την τελευταία προθεσμία είναι το εξής: εάν η έκθεση δεν είναι έτοιμη το 2027, η επόμενη απογραφή των εκπομπών και των πολιτικών των διαφόρων κρατών (το «stock take», που προβλέπεται κάθε 5 χρόνια από τη Συμφωνία του Παρισιού) θα αποσυνδεθεί από την αξιολόγηση της καταστροφής από τους επιστήμονες. Αυτή η αποσύνδεση θα δώσει προφανώς περιθώρια ελιγμών στους διάφορους «εμπόρους αμφιβολιών».
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Κίνα, χωρίς να έχει προσχωρήσει στο στρατόπεδο των Σαουδαράβων και των Ρώσων, παρέχει ωστόσο υποστήριξη σε αυτό, εκτιμώντας ότι η έκθεση δεν είναι και πολύ απαραίτητη για την απογραφή…
Με λίγα λόγια πρόκειται για μια γενικευμένη «πράσινη αντιστροφή», ένα green backlash. Από πίσω όμως αυτό που υπάρχει είναι το Μεγάλο Κεφάλαιο. Η συνεχής πτώση των κερδών παραγωγικότητας, οι μετασχηματισμοί που βρίσκονται σε εξέλιξη (η τεχνητή νοημοσύνη!) και ο αυξανόμενος ανταγωνισμός για την ηγεμονία συνδυάζονται για να θεμελιώσουν ένα καπιταλιστικό πρόγραμμα εξαιρετικά βίαιης κοινωνικής και οικολογικής καταστροφής. Η εφαρμογή αυτού του προγράμματος αποτελεί τη βάση της σύγκλισης που παρατηρείται παντού ανάμεσα στη δεξιά και την ακροδεξιά.
Τέλος τα μπλα-μπλά περί δημοκρατικού και κοινωνικού «πράσινου καπιταλισμού»! Οι μάσκες πέφτουν, αποκαλύπτοντας το αποτρόπαιο πρόσωπο ενός παράλογου συστήματος που «καταστρέφει τις δύο μοναδικές πηγές κάθε πλούτου: τη Γη και τους εργαζόμενους» (Μαρξ).
Η ελπίδα να σταματήσει αυτή η θανατηφόρα λογική δεν εξαφανίζεται, και βλέπουμε να αναγεννιέται: Βρίσκεται στις εξεγέρσεις της Γενιάς Ζ, στις απεργίες των εργαζομένων στις τέσσερις γωνιές του κόσμου, στις κινητοποιήσεις κατά των data centres (κέντρων δεδομένων), καθώς και στις εκλογικές και/ή στρατιωτικές ήττες ορισμένων επίδοξων δεσποτών όπως ο Όρμπαν, ο Τραμπ, ο Πούτιν και ο Μπολσονάρο. Αυτό είναι το συγκεκριμένο σημείο εκκίνησης του αγώνα για μια οικοσοσιαλιστική, αντιπαραγωγικίστικη εναλλακτική.
Η ελπίδα μπορεί να μοιάζει αδύναμη, ο δρόμος να είναι μακρύς και γεμάτος εμπόδια, αλλά δεν υπάρχει άλλος.
«Όποιος αγωνίζεται μπορεί να χάσει, όποιος δεν αγωνίζεται έχει ήδη χάσει».
19 & 20/11/2026
[Μεταφράζουμε από το facebook του συντρόφου μας τις δύο διαδoχικές πρώτες αποτιμήσεις του για τις δύο συναντήσεις κορυφής, στην Αττάλεια και αμέσως μετά στο Σενζέν -ΤΠΤ-«4»]
Σημειώσεις:
1«unabatted coal» (άνθρακας χωρίς αντιστάθμιση) αναφέρεται στη χρήση άνθρακα που δεν αντισταθμίζεται με αντίστοιχη δέσμευση CO2.
2Ταυτόχρονα, το τρίο αυτό στο Σενζέν διατύπωσε τη βούλησή του να διασφαλίσει τη δική του ασυλία: Έτσι καταγγέλλει το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για «απατεωνιά» -φύλαγε τα ρούχα σου που λένε!
