Οι δικοί μας
Άλαν Θόρνετ, 1937–2026
Ο σύντροφός μας, ο Άλαν Θόρνετ (Alan Thornett), βρετανός συνδικαλιστής και σοσιαλιστής, γεννήθηκε στις 15 Ιουνίου 1937 και απεβίωσε στις 9 Οκτωβρίου 2026.
Για τον Άλαν γράφουν:
- Σίσσυ Βωβού: «Αναμνήσεις από τον Αλαν Θόρνετ«
- Duncan Chapel: «Ένας μαρξιστής της εργατικής τάξης για την αντιμετώπιση της Αποκάλυψης»
Αναμνήσεις από τον Άλαν Θόρνετ
Γράφει η Σίσσυ Βωβού
Εμείς που ήμασταν στην Αγγλία στη διάρκεια της δικτατορίας από την Εργατική Διεθνιστική Ένωση, ως πολιτικοί αυτοεξόριστοι, μετείχαμε στην πολιτική δράση του κόμματος Socialist Labour League και είχαμε τη χαρά να πάμε πολλές φορές στην Οξφόρδη, σε εκδηλώσεις της συνδικαλιστικής παράταξης του Άλαν Θόρνετ, να τον γνωρίσουμε, να τον θαυμάσουμε, να εμπνευστούμε από τη δράση και το πνεύμα του ίδιου και των συνεργατών του και να πηγαίνουμε στην Bartlemas Road όπου ήταν το σπίτι του και το αρχηγείο της κάθε “συνωμοσίας”. Αυτός και η παράταξή του έπαιζαν μεγάααααααλο παιχνίδι, κάτι πρωτόγνωρο για εμας.
Το 1974 γυρίσαμε στην Ελλάδα, αλλά την εποχή εκείνη είδαμε το κόμμα του Χίλυ να μπαίνει στα βαθιά της συκοφαντικής εκστρατείας που ονομαζόταν τα μέτρα ασφαλείας για την 4η Διεθνή, στην οποία εκστρατεία είχαν κατηγορηθεί πολλοί αγωνιστές, και από την Αγγλία και από όλες τις χώρες του κόσμου. Ο Άλαν αντιστάθηκε σε αυτή την κατεύθυνση του κόμματος και προπαντός στην πρόβλεψη ότι πάμε για διχτατορία.
Ο Άλαν την εποχή εκείνη έδωσε έναν διπλό αγώνα εναντίον της εργοδοσίας και εναντίον της πολιτικής κατεύθυνσης της οργάνωσής του. Όπως μας λέει και το κείμενου του Ντάνκαν διαγράφτηκε με συνοπτικές διαδικασίες. Το τμήμα της διεθνούς οργάνωσης στην Ελλάδα, η Εργατική Διεθνιστική Ένωση, βρέθηκε σύντομα να αντιμετωπίσει τη γενική κατεύθυνση της αγγλικής ηγεσίας, του Χίλυ, τόσο για τα μέτρα ασφαλείας όσο και για τη σεχταριστική πολιτική κατεύθυνση που θέλαν να μας επιβάλουν.
Χαρακτηριστικό ότι προλάβαμε μέσα στον ένα χρόνο της διαμάχης, δηλαδή πρόλαβε η ΕΔΕ, να εκδόσει το βιβλίο ενάντια στον Άλαν Θόρνετ “Ένας μενσεβίκος ξεσκεπάζεται”. Στις 7 Γενάρη 1976 έγινε διάσπαση στην ΕΔΕ με τα μισά μέλη να εκδιώκονται και σύντομα οι διαγραφέντες/σες φτιάξαμε την οργάνωση Κομμουνιστική Διεθνιστική Ένωση.
Αμέσως ήρθαμε σε επαφή με τον Άλαν Θόρνετ, τον καλέσαμε στην Ελλάδα και βρήκαμε τις κοινές ιδέες που είχαμε και δημιουργήσαμε διεθνή πολιτική σχέση. Έκτοτε και παρά την παρακμή της ΚΔΕ ο Άλαν ερχόταν στην Ελλάδα για συναντήσεις αλλά και για διακοπές, μια και είχαμε δημιουργήσει και φιλίες.
Πολλές φορές είχε προσκληθεί από οργανώσεις της 4ης Διεθνούς στην Ελλάδα, για πολλά θέματα του κινήματος, μεταξύ αυτών και για τη Γιουγκοσλαβία.
Τελευταία φορά είχε έρθει το 2006 στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Φόρουμ με αντιπροσωπεία της οργάνωσής του. Αργότερα, τον συνάντησα το 2020 σε ταξίδι που είχα πάει για να δω παλιούς συντρόφους και φίλους-ες και περάσαμε λίγες μέρες μαζί στην Οξφόρδη και στο Λονδίνο, όπου και είχα τη χαρά να μου δώσει να διαβάσω το πολύ σημαντικό του οικολογικό βιβλίο που είχε κυκλοφορήσει.
Επίσης συμμετείχε τελευταία και στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο για Υποστήριξη της Ουκρανίας, και τον βλέπαμε στις διαδικτυακές συναντήσεις.
Το τελευταίο σχόλιο που θα ήθελα να κάνω είναι ότι ο Άλαν, παρόλο που ήταν από τα πιο σημαντικά και προβεβλημένα στελέχη του ευρωπαϊκού κινήματος της 4ης Διεθνούς, είχε πολύ καλή σχέση με τη δημοκρατία.
Σίσσυ Βωβού
11/10/2026
Ένας μαρξιστής της εργατικής τάξης για την «αντιμετώπιση της Αποκάλυψης»
του Duncan Chapel, Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2026
Ο Άλαν Θόρνετ, ο οποίος απεβίωσε σε ηλικία 89 ετών, ήταν ο πιο γνωστός αγωνιστής στη βρετανική αυτοκινητοβιομηχανία κατά τη δεκαετία που ο κλάδος αυτός καθόρισε τη μοίρα του βρετανικού συνδικαλισμού. Πέρασε τα επόμενα σαράντα χρόνια εξηγώντας, με ονόματα και ημερομηνίες, γιατί χάθηκε εκείνος ο αγώνας και γιατί δεν ήταν αναπόφευκτο να χαθεί. Δεν σταμάτησε ποτέ να γράφει. Το τελευταίο του άρθρο δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026, με θέμα την ενεργειακή πολιτική της κυβέρνησης των Εργατικών. Πέθανε στην Οξφόρδη στις 9 Οκτωβρίου 2026.
Ο Άλαν γεννήθηκε στις 15 Ιουνίου 1937, κοντά στην Οξφόρδη. Εργάστηκε τέσσερα χρόνια ως αγροτικός εργάτης και υπηρέτησε τρία χρόνια στο στρατό. Το καλοκαίρι του 1959, ξεκίνησε να εργάζεται στο εργοστάσιο της Morris Motors στο Κάουλι, οδηγώντας ένα περονοφόρο όχημα στο South Works για να τροφοδοτεί τη γραμμή παραγωγής του νέου Mini. Την ίδια χρονιά εντάχθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα. Αποχώρησε από αυτό το 1964. Μέχρι τότε είχε ήδη κάρτα εκπροσώπου εργαζομένων (shop steward), την οποία κατείχε από το 1963, εκπροσωπώντας τους οδηγούς φορτηγών που μετέφεραν αυτοκίνητα και εξαρτήματα εντός του εργοστασίου. Το 1967 έγινε αναπληρωτής συντονιστής της TGWU στο εργοστάσιο και προήδρευσε τόσο της Κοινής Επιτροπής Εκπροσώπων Εργαζομένων (Joint shop stewards committee) όσο και του παραρτήματος 5/55 του συνδικάτου.
Ο Έντι Κόουλς, ένας φίλος της ίδιας ηλικίας, ακολούθησε την ίδια πορεία από τα αγροκτήματα, περνώντας από την Πολεμική Αεροπορία αντί για τον Στρατό, και ξεκίνησε στις γραμμές παραγωγής του Κάουλι εκείνο το καλοκαίρι. Όταν ο Έντι πέθανε το 2002, ο Άλαν έγραψε τη νεκρολογία του. Ο Έντι δεν κατείχε ποτέ συνδικαλιστική θέση υψηλότερη από αυτή του εκπροσώπου εργαζομένων, και η κρίση του Άλαν ήταν ότι αυτός και άλλοι σαν αυτόν «αποτελούσαν το θεμέλιο του συνδικαλιστικού κινήματος στο εργοστάσιο». Αυτό το θεμέλιο ήταν μια βασική πτυχή αυτού που ο Άλαν αφιέρωσε τη ζωή του να υπερασπίζεται· το κίνημά μας μιλάει πολύ για την ηγεσία της εργατικής τάξης, αλλά σπάνια την παράγει. Οι περισσότεροι συγγραφείς και θεωρητικοί της αριστεράς, τότε και τώρα, προέρχονταν από τα πανεπιστήμια. Ο Άλαν ήρθε στην πολιτική από ένα αγρόκτημα και έναν στρατώνα, και άρχισε να εργάζεται στο αγρόκτημα σε ηλικία περίπου δεκαπέντε ετών. Ό,τι ήξερε για τον μαρξισμό και την οικονομία της αυτοκινητοβιομηχανίας το έμαθε μόνος του, και δεκαετίες αργότερα έκανε το ίδιο με τις γεωεπιστήμες. Κατέληξε να γράψει τέσσερα βιβλία και αρκετές εκατοντάδες άρθρα. Η συνήθεια που τον έκανε καλό εκπρόσωπο, να έχει τα στοιχεία και τους αριθμούς πριν ξεκινήσει η συνεδρίαση, είναι η ίδια συνήθεια που τον έκανε καλό συγγραφέα.
Εργοστάσιο αυτοκινήτων του Κάουλι
Το Κάουλι ήταν ένα από τα πιο μαχητικά εργοστάσια στη Βρετανία. Η συνδικαλιστική οργάνωση ήρθε αργά και με δυσκολία. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1960, το εργοστάσιο είχε κατά μέσο όρο πάνω από τριακόσιες στάσεις εργασίας ετησίως, και πραγματοποίησε απεργίες τόσο κατά του προγράμματος του Χάρολντ Γουίλσον In Place of Strife όσο και κατά του Νόμου περί Εργασιακών Σχέσεων του Έντουαρντ Χιθ. Στο Militant Years, ο Άλαν είναι σαφής ότι οι εργάτες στη γραμμή παραγωγής δημιούργησαν οι ίδιοι αυτό το κίνημα. Είναι εξίσου σαφής και για το ποιος έθεσε ως στόχο να το διαλύσει. Η εταιρεία, φυσικά, αλλά και οι πλήρους απασχόλησης αξιωματούχοι του ίδιου του συνδικάτου του. Οι εκπρόσωποι που εκλέγονταν στη γραμμή παραγωγής λογοδοτούσαν στους ανθρώπους που δούλευαν δίπλα τους. Οι αξιωματούχοι λογοδοτούσαν στον συνδικαλιστικό μηχανισμό και, για το μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας, συνεργάστηκαν με τη διοίκηση για να διαλύσουν την οργάνωση των εκπροσώπων (shop stewards). Γύρω στο 1974, ένας ανώνυμος δημοσιογράφος της Sunday Times αποφάσισε, «χωρίς προφανή λόγο», όπως το έθεσε η εφημερίδα Socialist Press, να αποκαλέσει τον Άλαν «The Mole» (ο τυφλοπόντικας). Το όνομα έκανε το γύρο της Fleet Street.
Αυτό που δημιούργησαν οι εκπρόσωποι στο Cowley ήταν, σύμφωνα με την περιγραφή του Άλαν, μια μορφή εργατικού ελέγχου μέσα στο εργοστάσιο. Το πιο ξεκάθαρο παράδειγμα ήρθε το χειμώνα του 1971. Η διοίκηση ήθελε να εισαγάγει τη μελέτη εργασίας στο πλαίσιο του νέου συστήματος «Measured Day Work», με βιομηχανικούς μηχανικούς να χρονομετρούν κάθε εργασία στη γραμμή παραγωγής. Όποτε εμφανίζονταν οι μηχανικοί, η γραμμή σταματούσε. Μέσα σε λίγες μέρες, ο νέος διευθυντής του εργοστασίου, Τζον Σίμοντς, παραδέχτηκε αυτό που ο Άλαν αποκαλεί στο Militant Years (2010) «μια μοναδική στην αυτοκινητοβιομηχανία σημαντική εξέλιξη». Καμία εργασία δεν μπορούσε να χρονομετρηθεί ή να αλλάξει χωρίς τη συγκατάθεση των εκπροσώπων, και μέχρι να επιτευχθεί τελική συμφωνία, είχαν δικαίωμα βέτο. Αυτό ονομαζόταν αμοιβαιότητα. Με απλά λόγια, ο ρυθμός εργασίας στη γραμμή παραγωγής ήταν αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τους ανθρώπους που την εκτελούσαν, δεν τους επιβαλλόταν. Λίγες εβδομάδες αργότερα, τον Ιανουάριο του 1972, η ίδια επιτροπή εκπροσώπων ψήφισε να εμποδίσει τη μεταφορά άνθρακα εντός του εργοστασίου σε ένδειξη υποστήριξης προς τους ανθρακωρύχους, γνωρίζοντας ότι αυτό θα σταματούσε το τμήμα North Works.
Μου είπαν κάποτε ότι οι εκπρόσωποι του Cowley, ενώ βρισκόντουσαν σε γραμμή πικετοφορίας κατά τη διάρκεια ενός μακρού και ζεστού καλοκαιριού, υπέβαλαν αίτημα για την κάλυψη του κόστους της αντηλιακής τους κρέμας. Μπορεί να είναι ένας αστικός μύθος. Όμως το νόημα που μεταφέρει δεν είναι μύθος: πριν από τη Θάτσερ, η αυτοοργάνωση των εργαζομένων ήταν μερικές φορές τόσο ισχυρή ώστε ένα τέτοιο αίτημα να φαίνεται εφικτό.
Για δέκα χρόνια ο Άλαν ήταν μέλος της Σοσιαλιστικής Εργατικής Ένωσης (Socialist Labour League) του Τζέρι Χίλι και στη συνέχεια του διαδόχου της, του Επαναστατικού Εργατικού Κόμματος (Workers Revolutionary Party WRP). Το 1974 συνέταξε ένα έγγραφο αντιπολίτευσης εντός του WRP. Σε αυτό υποστήριζε την επιστροφή στη μέθοδο του Μεταβατικού Προγράμματος. Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι το κόμμα έπρεπε να θέσει απαιτήσεις στους αριστερούς βουλευτές του Εργατικού Κόμματος, ώστε η άρνησή τους να πολεμήσουν την κυβέρνηση Γουίλσον να εκτεθεί μπροστά στον λαό που τους είχε ψηφίσει. Στις 24 Νοεμβρίου 1974, σε μια γενική συνέλευση της Δυτικής Περιφέρειας, ο Χίλι προκάλεσε τον Άλαν να απαντήσει σε μια σειρά ερωτήσεων σχετικά με την παρακμή του WRP. Ο Άλαν ζήτησε άδεια να απαντήσει σε αυτές σε ένα δεύτερο κείμενο. Το πρωί της επόμενης μέρας, ο Χίλι συγκάλεσε την Επιτροπή Ελέγχου. Αυτή ανέτρεψε μια απόφαση που είχε λάβει η Κεντρική Επιτροπή μόλις δύο ημέρες νωρίτερα και τον διέγραψε αμέσως. Στις αρχές Δεκεμβρίου, περίπου διακόσια μέλη που υποστήριζαν το κείμενο ή υπήρχε υποψία γι΄αυτό, τον ακολούθησαν στην αποχώρηση, και η οργάνωση του WRP στην Οξφόρδη, το Ρέντινγκ και το Σουίντον διαλύθηκε. Την ίδια χρονιά, η περιφέρεια Μίντλαντς της TGWU (Συνδικάτου μεταφορών) διαχώρισε το παράρτημα 5/55, που αποτελούσε τη βάση του Άλαν, και τον απέβαλε από τη θέση του αναπληρωτή συντονιστή. Οι αποβληθέντες σύντροφοι ίδρυσαν την Εργατική Σοσιαλιστική Ένωση (Workers Socialist League) στις 19 Οκτωβρίου 1975, με την εφημερίδα Socialist Press ως όργανο της. Μέχρι τον Δεκέμβριο του 1977, η αριστερά είχε ανακτήσει την ηγεσία του ανασυγκροτημένου παραρτήματος του Κάουλι.
Τα επόμενα πέντε χρόνια αποτέλεσαν έναν πόλεμο φθοράς. Στις συνδικαλιστικές εκλογές του εργοστασίου τον Ιανουάριο του 1976, επτά εθνικές εφημερίδες και τρία τηλεοπτικά δίκτυα έκαναν εκστρατεία εναντίον του, ενώ η εταιρεία έκανε γνωστό ότι θα αρνιόταν να τον αναγνωρίσει αν κέρδιζε. Η δεξιά λίστα κέρδισε τις εκλογές, και ο Άλαν κατέλαβε τη δέκατη θέση μεταξύ τριάντα τεσσάρων υποψηφίων, με 526 ψήφους. Η British Leyland συνέχισε να αρνείται, χρόνο με το χρόνο, να τον αναγνωρίσει ως αναπληρωτή συντονιστή, και το συνδικάτο διεξήγαγε έρευνες και απείλησε να τον διαγράψει. Το Κομμουνιστικό Κόμμα, σε συνεργασία με τα στελέχη του TGWU, δεν ανέφερε τίποτα για αυτό το κυνήγι μαγισσών. Ο Ντέρεκ Ρόμπινσον, ο κομμουνιστής συντονιστής στο Λόνγκμπριτζ, απολύθηκε από τον Μάικλ Έντουαρντς το 1979, μετά από τέσσερα χρόνια κατά τα οποία προωθούσε τη συμμετοχή των εργαζομένων στους εκπροσώπους της Leyland. Ο Άλαν είχε αντιταχθεί σε αυτή την πολιτική καθ’ όλη τη διάρκεια. Έγραψε τη νεκρολογία του Ρόμπινσον το 2017 και δεν προσποιήθηκε ότι η διαμάχη μεταξύ τους δεν είχε συμβεί ποτέ. Ο ίδιος ο Άλαν απολύθηκε στις 17 Νοεμβρίου 1982, με το επιχείρημα ότι δεν ανανέωσε την άδεια οδήγησης βαρέων οχημάτων. Στην πραγματικότητα, όπως υποστήριξε γραπτώς μέσα σε λίγες μέρες, επρόκειτο για στρατηγική απόφαση να εκκαθαριστεί το εργοστάσιο πριν μπει σε παραγωγή ένα νέο μοντέλο.
Πολλά από όσα έγραψε εκείνα τα χρόνια δεν έφεραν το όνομά του. Μια εφημερίδα με ελλιπές προσωπικό χρειάζεται έναν συγγραφέα να αναλάβει πολλά άρθρα σε ένα τεύχος, οπότε ο Άλαν έγραφε ως Μπιλ Πίτερς στο Socialist Press και στη συνέχεια στο Socialist Organiser, την εφημερίδα που προέκυψε από τη συγχώνευση της WSL (Workers Socialist League) με την International-Communist League από το 1981 έως το 1984. (Δεκαετίες αργότερα, γράφοντας για το Brexit, έκανε το ίδιο ως Άλαν Ντέιβις.) Μερικά από τα καλύτερα άρθρα του «Πίτερς» αναφέρουν τη δική του δίωξη σε τρίτο πρόσωπο, επειδή ήταν ο άνθρωπος στο εργοστάσιο που διέθετε τις πληροφορίες. Το 1983 έγραψε μια σειρά 5 άρθρωνν για την ιαπωνική αυτοκινητοβιομηχανία, η οποία ξεκίνησε με μια επίσκεψη στο εργοστάσιο της Toyota στο Τακάοκα και το συνέκρινε με αυτό του Κάουλι. Η ισόβια απασχόληση και το εργοστασιακό συνδικάτο, όπως έδειξε, βασίζονταν στην καταστροφή των ανεξάρτητων συνδικάτων της Ιαπωνίας μετά τον πόλεμο. Το ιαπωνικό μοντέλο δεν ήταν ένα στάδιο της τεχνολογίας. Ήταν μια ήττα που είχε εξαχθεί. Αυτός ήταν διεθνισμός πρακτικού είδους: πήγαινε και δες, και μετά πες στο Cowley τι είδες.
Πέρασε την απεργία των ανθρακωρύχων χωρίς να έχει δουλειά και χωρίς δικαίωμα ψήφου, γράφοντας στο Socialist Viewpoint, που κυκλοφόρησε το φθινόπωρο του 1984. Το επιχείρημά του τότε, το οποίο διατήρησε για το υπόλοιπο της ζωής του, ήταν ότι η κυβέρνηση δεν είχε την ικανότητα να αντιμετωπίσει ένα άλλο μεγάλο συνδικάτο ταυτόχρονα με το NUM (Πανεθνικό Συνδικάτο των Ανθρακωρύχων). Κάθε δρόμος προς ένα δεύτερο μέτωπο ήταν ανοιχτός σε κάποιο σημείο της χρονιάς. Οι ηγεσίες των συνδικάτων απέρριψαν τον καθένα από αυτούς. Τον Δεκέμβριο του 1985, εντόπισε την ιστορία που το κίνημα ήδη διηγούνταν: ότι η απεργία ήταν λάθος και ότι ο συμβιβασμός ήταν το σωστό από την αρχή. Πέρασε την επόμενη δεκαετία αντιτιθέμενος σε αυτό. Το Inside Cowley (1998), με πρόλογο του Κεν Λόουτς, παρουσίαζε λεπτομερώς τη δεκαετία του 1970. Το «Κοινωνικό Σύμφωνο» ήταν η συμφωνία βάσει της οποίας τα συνδικάτα συγκράτησαν τις μισθολογικές απαιτήσεις τους σε αντάλλαγμα για υποσχέσεις από την κυβέρνηση των Εργατικών της περιόδου 1974–79. Ο ιστορικός των εργασιακών σχέσεων Τζον ΜακΊλροϊ, στην κριτική του για το βιβλίο, διαπίστωσε ότι αυτό έδειχνε πώς η επιβολή της εν λόγω συμφωνίας είχε αποδυναμώσει τον συνδικαλισμό στους χώρους εργασίας εν όψει της επίθεσης της δεκαετίας του 1980.
Τον Μάιο του 1987 το Socialist Viewpoint συγχωνεύθηκε με το International, το περιοδικό της Διεθνούς Σοσιαλιστικής Ομάδας, για να σχηματίσει το Socialist Outlook. Από τότε ο Άλαν ήταν ηγέτης του βρετανικού τμήματος της Τέταρτης Διεθνούς. Εκλέχθηκε στο ανώτατο όργανο της Διεθνούς, τη Διεθνή Επιτροπή. Οι αναφορές του από τις συνεδριάσεις και τα συνέδριά της, μεταξύ των οποίων και το παγκόσμιο συνέδριο του 2010 στο οποίο η Διεθνής αυτοανακηρύχθηκε οικοσοσιαλιστική, ήταν συχνά η μόνη πηγή πληροφόρησης για τους αναγνώστες στη Βρετανία. Είχε βρεθεί στο εσωτερικό της «Διεθνούς» του Χίλι και γνώριζε τι επέφερε αυτή στα τμήματά της. Όταν ο Χίλι πέθανε το 1990, ο Άλαν έγραψε τη νεκρολογία, και παρουσίασε τα επιχειρήματά του με ιστορική και όχι προσωπική προσέγγιση, κάτι που ήταν πιο δύσκολο να επιτευχθεί. Επέτρεψε στον εαυτό του μια ειρωνική φράση: μέχρι τη δεκαετία του 1980 ο Χίλι είχε κάνει «περισσότερα για να δυσφημίσει το τροτσκιστικό κίνημα, και την αριστερά γενικά, από οποιονδήποτε άλλο που ισχυριζόταν ότι ανήκει σε αυτό», και πρόσθεσε, «παρά την ύπαρξη άλλων ισχυρών υποψηφίων για αυτή τη διάκριση».
Συνεργαζόμουν καθημερινά με τον Άλαν τη δεκαετία του 1990 ως μέλος της συντακτικής ομάδας του Socialist Outlook, όταν εκείνος είχε ήδη δεκαετίες εμπειρίας ως ένας από τους πιο σεβαστούς επαναστατικούς ηγέτες της χώρας. Η οργάνωσή μας ήταν ζωντανή αλλά διχασμένη, παλεύοντας με το κλείσιμο ιστορικών κύκλων· τη διάλυση της ΕΣΣΔ· την ήττα της αριστερής πτέρυγας των Εργατικών σχετικά με τη Ρήτρα 4· και την οριστική νίκη του νεοφιλελευθερισμού. Εκείνη η εποχή σηματοδότησε τη μετάβαση από μια Ευρώπη στην οποία διαφορετικά οικονομικά μέλλοντα εξακολουθούσαν να αμφισβητούνται ανοιχτά, σε μια Ευρώπη στην οποία η πειθαρχία της αγοράς, η δημοσιονομική συγκράτηση και η παγκόσμια ολοκλήρωση εμφανίζονταν όλο και περισσότερο ως το μόνο ρεαλιστικό μέλλον, αφού η εργατική γραφειοκρατία είχε ουσιαστικά καταδικάσει την εργατική τάξη σε πολλές χώρες σε έναν μακρύ αμυντικό αγώνα. Παρά την απογοήτευσή του για το πόσο καλά ανταποκρίθηκαν σε αυτή τη μεταβολή οι εθνικές και διεθνείς παρεμβάσεις των μαρξιστικών ομάδων, ο Άλαν ανέλαβε τον αγώνα τόσο ως πολιτικός όσο και ως οργανωτικός ηγέτης.
Όταν ξέσπασε ο πόλεμος στη Βοσνία, αφιερώθηκε πλήρως στην αλληλεγγύη. Μετά από μια επίπονη προσπάθεια συνεργασίας με τα απομεινάρια του Εργατικού Επαναστατικού Κόμματος στο πλαίσιο της «Εργατικής Βοήθειας για τη Βοσνία», η Διεθνής Εργατική Βοήθεια (IWA) ιδρύθηκε στο Μάντσεστερ το φθινόπωρο του 1993 με σκοπό να μεταφέρει την αλληλεγγύη του εργατικού κινήματος στην πολυεθνική αντίσταση. Πέρασε τα επόμενα χρόνια καλύπτοντας κονβόι που προσπαθούσαν να περάσουν φορτηγά στην Τούζλα: ο Άλαν οδήγησε μάλιστα φορτηγά προς την Τούζλα αρκετές φορές, και ο ρόλος του αναδείχθηκε στο Solidarity is More than a Slogan, το βιβλίο του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ για την IWA.
Δημιουργούσε ευρέα κόμματα πολύ πριν ο όρος γίνει της μόδας, και ποτέ δεν προσποιήθηκε ότι ήταν εύκολο. Εργάστηκε στη Σοσιαλιστική Συμμαχία, συνέβαλε στην ίδρυση του Respect το 2004 και πάλεψε ενάντια στη διάσπασή του το 2007, ενώ στη συνέχεια υποστήριξε την «Αριστερή Ενότητα». Ήταν ιδρυτής της Σοσιαλιστικής Αντίστασης και στη συνέχεια της Αντικαπιταλιστικής Αντίστασης. Η συλλογιστική του βασιζόταν πάντα στην τάξη. Οι ήττες της δεκαετίας του 1980, έγραψε το 2000, ήταν αυτές που έκαναν τη βρετανική πολιτική να διαφέρει από οπουδήποτε αλλού στην Ευρώπη. Το 2008 υποστήριξε ότι ένα κόμμα αριστερότερο του Εργατικού Κόμματος θα μπορούσε να αποτελεί μέρος της αναγέννησης των συνδικάτων, όχι υποκατάστατο αυτής. Η ενότητα της αριστεράς ήταν ένα μέσο για την επίτευξη αυτού του σκοπού.
Ο Άλαν έγραφε όπως μιλούσε, με απλότητα. Τα γεγονότα παρουσιάζονταν με χρονολογική σειρά, με τα αποτελέσματα των εκλογών να συνοδεύουν κάθε αναφορά, και εκεί όπου ένας άλλος συγγραφέας θα επέλεγε μια πιο πομπώδη διατύπωση, εκείνος έβαζε μια παρένθεση. Ήταν οργανωτής, όχι θεωρητικός, και κάθε κείμενό του κατέληγε στο τι έπρεπε να γίνει στη συνέχεια. Πάνω απ’ όλα, ήταν δίκαιος απέναντι στα γεγονότα, ακόμη και όταν η αντίδραση της αριστεράς ήταν αντίθετη. Το 2009, αντιτάχθηκε στο σύνθημα «βρετανικές θέσεις εργασίας για βρετανούς εργαζόμενους» των συνδικάτων (και μέρους της αριστεράς) στο διυλιστήριο Lindsey Oil, η οποία αντιτάχθηκε στους ειδικευμένους εργαζόμενους από την Ιταλία. Μετά την ήττα στο Grangemouth το 2013, μεγάλο μέρος της άκρας αριστεράς καταδίκαζε τον Λεν ΜακΚλάσκι. Ο Άλαν παρουσίασε τα στοιχεία που έδειχναν ότι οι εκπρόσωποι των εργαζομένων είχαν συστήσει την αποδοχή της πρότασης και ότι το εργατικό δυναμικό είχε ψηφίσει υπέρ αυτής. Παραδέχτηκε ότι οι ηγέτες των συνδικάτων ήταν υπεύθυνοι για την κατάσταση στα συνδικάτα. Στη συνέχεια έγραψε: «Η καταδίκη του ΜακΚλάσκι, ωστόσο, ανεξάρτητα από τις περιστάσεις ή τα γεγονότα, δεν προωθεί ιδιαίτερα τον αγώνα για την αναγέννηση των συνδικάτων.»
Ο Άλαν αντέδρασε αμέσως στο σχέδιο του Ντέιβιντ Κάμερον για δημοψήφισμα σχετικά με το Brexit, το οποίο, με προνοητικότητα, θεώρησε ότι πιθανότατα θα οδηγούσε σε ένα καρναβάλι αντιδραστικών τάσεων. Κατάφερε να πείσει πολλούς στην βρετανική αριστερά ότι, παρά την παραδοσιακή αντίθεση στον νεοφιλελευθερισμό της ΕΕ, αυτή δεν ήταν η κατάλληλη στιγμή ούτε ο σωστός τρόπος για να αποχωρήσουν από αυτήν. Συγκέντρωσε τα επιχειρήματά του σε ένα ισχυρό βιβλίο, Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το δημοψήφισμα: Υπέρ μιας κριτικής ψήφου «υπέρ» για την αντίθεση στη ξενοφοβία.
Οικοσοσιαλισμός
Η οικολογία έγινε το κύριο θέμα των τελευταίων είκοσι χρόνων της ζωής του, και έφτασε σε αυτό νωρίτερα από τους περισσότερους της βρετανικής άκρας αριστεράς. Τον Φεβρουάριο του 2020 έγραψε πρόλογο για την κινεζική μετάφραση του *Militant Years*, και σε αυτόν έκανε κάτι που λίγοι βετεράνοι κάνουν. Ονόμασε το μοναδικό σημείο του ιστορικού του Κάουλι που δεν θα υπερασπιζόταν. Οι εργατικοί εκπρόσωποι είχαν τη δύναμη και την επιρροή να κάνουν τον κόσμο να πάρει στα σοβαρά την οικολογική κρίση, και όπως και το υπόλοιπο συνδικαλιστικό κίνημα, ποτέ δεν την αξιοποίησαν. Είχε αλλάξει γνώμη τα τελευταία είκοσι χρόνια, έγραψε, επειδή δεν υπάρχει βελτίωση των συνθηκών των εργαζομένων σε έναν πλανήτη που πεθαίνει, ούτε οικοδόμηση ενός σοσιαλιστικού μέλλοντος πάνω σε αυτόν.
Αναφέρθηκε στο συνέδριο της Τέταρτης Διεθνούς το 2010, όταν αυτή αυτοανακηρύχθηκε οικοσοσιαλιστική, επισημαίνοντας τον ρόλο των συντρόφων από τη Λατινική Αμερική και ειδικότερα από τις Φιλιππίνες στην κατανόηση της κεντρικής σημασίας των περιβαλλοντικών ζητημάτων. Το 2013, καθώς η «Left Unity» έπαιρνε μορφή, υποστήριξε ότι ένα νέο αριστερό κόμμα πρέπει να είναι τόσο δημοκρατικό όσο και οικολογικό από την αρχή. Μελέτησε τις εργασίες των επιστημόνων του συστήματος της Γης και τις εξήγησε στους σοσιαλιστές: το 2016 έγραψε για τα επιχειρήματα της Ομάδας Εργασίας για το Ανθρωπόκαινο υπέρ μιας νέας γεωλογικής εποχής, και γιατί η αριστερά πρέπει να ενδιαφέρεται. Το Facing the Apocalypse: Arguments for Ecosocialism (Resistance Books, 2019) ξεκίνησε από το «ζοφερό» ιστορικό της Αριστεράς σε θέματα περιβάλλοντος. Παρουσίασε τα πλανητικά όρια, το νερό, τη ρύπανση και την έκτη μαζική εξαφάνιση ειδών, και ανίχνευσε την οικολογική διαδρομή στον Μαρξ, τον Ένγκελς, τον Γουίλιαμ Μόρις και τον Έντουαρντ Κάρπεντερ. Παρουσιάστηκε σε συναντήσεις από το Εδιμβούργο έως το Γουόλθαμ Φόρεστ. Καθώς ο Covid-19 εξαπλωνόταν το 2020, υποστήριξε ότι οι πανδημίες ήταν μέρος της οικολογικής κρίσης και όχι κάτι που συνυπάρχει παράλληλα με αυτήν. Ο Ίαν Πάρκερ τον αποκάλεσε τον Ντέιβιντ Άτενμπορο της επαναστατικής αριστεράς. Η φράση έμεινε, επειδή έπιασε κάτι πραγματικό: έκανε την επιστήμη κατανοητή σε ανθρώπους που δεν την είχαν διαβάσει ποτέ.
Έγραφε για το Anticapitalist Resistance σχετικά με το κλίμα μέχρι λίγες εβδομάδες πριν από το θάνατό του, και το αντιμετώπιζε ως ταξικό ζήτημα. Ποιος θα πληρώσει για τη μετάβαση και ποιος θα πρέπει να αναγκαστεί να την αποδεχτεί; Υπερασπίστηκε το ηλεκτρικό αυτοκίνητο ενάντια σε συντρόφους που το χαρακτήριζαν τεχνική λύση και υποστήριξε ότι η αριστερά πρέπει να αμφισβητήσει τη διαδικασία της COP αντί να την μποϊκοτάρει. Η φράση που επαναλάμβανε συχνότερα ήταν ότι «τίποτα δεν μπορεί να χτιστεί πάνω σε έναν νεκρό πλανήτη». Το σημείο που τόνιζε με μεγαλύτερη έμφαση ήταν απλό: ένα κίνημα που δεν μπορεί να επιβάλει την αλλαγή υπό τον καπιταλισμό δεν θα είναι ικανό να τον ανατρέψει.
Μιλώντας στο Λονδίνο τον Φεβρουάριο του 1987, μια εβδομάδα μετά το θάνατο του Αργεντινού τροτσκιστή Ναούελ Μορένο, ο Άλαν απευθύνθηκε σε μια αίθουσα γεμάτη ρεύματα που είχαν περάσει δεκαετίες διαγράφοντας το ένα το άλλο. Είπε για τον άνθρωπο που τιμούσαν: «Δεν είχε την πλήρη απάντηση και κανένας από εμάς δεν έχει την πλήρη απάντηση». Δεν θα ήθελε να διεκδικήσει για τον εαυτό του τίποτα περισσότερο από αυτό. Αυτό που είχε ήταν η συνήθεια να τα καταγράφει την ίδια εβδομάδα που συνέβαιναν, αναφέροντας τα ονόματα. Το αρχείο υπάρχει και αξίζει να το διαβάσει κανείς: περίπου 371 από τα κείμενά του, από το 1976 έως το 2026, έχουν ήδη συγκεντρωθεί στο thornett.redmole.org, μαζί με μεταφράσεις και έναν σύνδεσμο προς το δικό του ιστολόγιο.
Τα έγγραφά του για την περίοδο 1951-1997 φυλάσσονται στο Modern Records Centre του Πανεπιστημίου του Γουόρικ (MSS.391).
Duncan Chapel
10 Οκτωβρίου 2026
Μετάφραση από το Anticapitalist Resistance και το International Viewpoint. Μια μακρύτερη εκδοχή του παρόντος κειμένου, με links στα γραπτά του Άλαν στα αρχεία του Red Mole, μπορείτε να βρείτε στο redmole.org: https://redmole.org/p/alan-thornett-19372026: redmole.org.
