Το βιβλίο “Οι Ιστορίες του Γιάννη Φελέκη – Παρά μόνο τις αλυσίδες” στον τύπο:
- 1) Εφημερίδα των Συνακτών, ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Δημήτρης Δημόπουλος, 7 Σεπτεμβρίου 2026
- 2) Παντιέρα, Νίκος Ξηρουδάκης, 1/8/2026
Για το βιβλίο των συντρόφων μας, Γιάννη Φελέκη & Ελένης Λάλου, αναπαράγουμε εδώ δύο αναφορές στον τύπο, από τον Δημήτρη Δημόπουλο στην Εφσύν και από τον Νίκο Ξηρουδάκη στην Παντιέρα.
Επίσης υπενθυμίζουμε την ανάρτησή μας για την παρουσίαση του βιβλίου στο 27ο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ 2026 (της οποίας υπάρχει, άλλωστε, μία μαγνητοφώνηση στο site μας): Κυκλοφορούν οι «Ιστορίες του Γιάννη Φελέκη: Παρά μόνο τις αλυσίδες», Εισαγωγή και Επιμέλεια Ελένης Λάλου.
1) Εφημερίδα των Συνακτών, ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Δημήτρης Δημόπουλος, 7 Σεπτεμβρίου 2026
Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΦΕΛΕΚΗ
«Διαβάστε, οπορτουνιστάδες»
Η αυτοβιογραφική αυτή μαρτυρία, όπως προέκυψε από πολύχρονες καλοκαιρινές συζητήσεις με την επιμελήτρια του υλικού Ελένη Λάλου, εγγράφεται στην ιστορία των κοινωνικών κινημάτων, στην ιστορία της εργατικής τάξης.
Του Δημήτρη Δημόπουλου
[Αναδημοσίευση από την Εφημερίδα των Συνακτών, ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Δημήτρης Δημόπουλος, 7 Σεπτεμβρίου 2026]
Μια νέα κυκλοφορία από τις εκδόσεις Κουκκίδα με τίτλο «Παρά μόνο τις αλυσίδες: Οι ιστορίες του Γιάννη Φελέκη» βρίσκεται στις προθήκες και στους πάγκους των βιβλιοπωλείων. Το βιβλίο αναμενόταν εδώ και καιρό από πολλές γενιές του «χώρου», καθώς ο Γιάννης Φελέκης έχει αναδειχτεί σε σύμβολο των μαχητικών αγώνων της άκρας Αριστεράς και του τροτσκιστικού ρεύματος στην Ελλάδα.
Η έκδοση μεταφέρει την αυτοβιογραφική αφήγησή του, όπως προέκυψε από πολύχρονες καλοκαιρινές συζητήσεις με την επιμελήτρια του υλικού Ελένη Λάλου.
Η αφήγηση αιφνιδιάζει ήδη από τις πρώτες σελίδες. Οποιος γνωρίζει τον Φελέκη θα περίμενε ένα βιβλίο αφιερωμένο στον αγωνιστή της 4ης Διεθνούς, της ΟΚΔΕ, στον ακτιβιστή της αλληλεγγύης, του αντιρατσιστικού κινήματος, στον ροκά του θρυλικού Παλιακού στα Εξάρχεια. Η μνήμη του αφηγητή όμως ξεπερνά αυτά τα όρια. Ξεκινά από πολύ παλιά και συνθέτει «από τα κάτω» μια ιστορία της Κατοχής, του Εμφυλίου και της μεταπολεμικής Ελλάδας: της φτώχειας όπως τη βίωσε ένα μικρό παιδί από την ορεινή Αρτα, ένας ναυτικός στα λιμάνια του κόσμου, ένας μεροκαματιάρης που δούλεψε σερβιτόρος, λιθογράφος και οικοδόμος. Ακόμη και για την περίοδο της δικτατορίας η αφήγηση δεν περιορίζεται στην αντίσταση και στη σύλληψη, μαζί με άλλα «τροτσκιστικά κουταβάκια», από το χουντικό καθεστώς. Δίπλα στις πολιτικές θέσεις, τις κομματικές γραμμές και τις οργανώσεις αναδεικνύονται τα συναισθήματα, οι αγωνίες των φυλακισμένων, των εξορίστων, των ανθρώπων που βρέθηκαν μπροστά σε δύσκολες στιγμές.
Ωστόσο η στράτευση του Γιάννη Φελέκη είναι απαραγνώριστο στοιχείο της πολιτικής ταυτότητάς του που διατρέχει την αφήγηση της ζωής και της δράσης του. Βασικά συστατικά της είναι η ακλόνητη πίστη του στα ιδανικά του διεθνισμού και η αδιάλλακτη ταξική του τοποθέτηση. Και τα δύο διαφοροποιούν τον Φελέκη από τη μεγάλη πλειοψηφία της εγχώριας Αριστεράς. Στην πρώτη μεταπολιτευτική περίοδο γίνεται «όχληση» τόσο για την καραμανλική κοινοβουλευτική δημοκρατία όσο και για την επίσημη Αριστερά. Χαρακτηριστική είναι η πρώτη του κίνηση μόλις γυρίζει από τη Γυάρο τον Ιούλιο του 1974: μαζί με λιγοστούς διεθνιστές μοιράζει προκηρύξεις στα στρατόπεδα των επιστρατευμένων με το σύνθημα «ο εχθρός μας είναι στην Αθήνα όχι στην Τουρκία». Το ταξικό του κριτήριο τον φέρνει σε ρήξη με αυτό που ονομάζει «μορατόριουμ Καραμανλή», την κοινωνική ειρήνη ανάμεσα σε συνδικάτα, επίσημη Αριστερά και κυβέρνηση μέχρι την ψήφιση του περιβόητου νόμου Λάσκαρη.
Αυτό το μίγμα διεθνισμού και ταξικής αδιαλλαξίας τον στοχοποιεί εκ νέου, αυτή τη φορά μέσω της κατασκευής της «ηθικής αυτουργίας», της σκευωρίας με την οποία η «δημοκρατία» του Καραμανλή διώκει και φυλακίζει αγωνιστές και αγωνίστριες της άκρας Αριστεράς. Τον φέρνει επίσης στη μικρή εκείνη μειοψηφία που στέκεται στο πλευρό των Τούρκων πολιτικών προσφύγων τη δεκαετία του 1980 και αργότερα στην πρωτοπορία του κινήματος για ανοιχτά σύνορα και χαρτιά σε μετανάστες και πρόσφυγες τη δεκαετία του 1990. Στην αυγή του 21ου αιώνα η ίδια στάση τον βρίσκει στην πρώτη γραμμή των αγώνων ενάντια στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση. Το βιβλίο κλείνει με τις μνήμες από το «Φελεκιστάν», έναν τόπο συνδεδεμένο όχι μόνο με τις καλοκαιρινές διακοπές των κινηματιών του «χώρου», αλλά και με την απόπειρα μιας γενιάς να ζήσει διαφορετικά: χωρίς καταστολή και συστολή, χωρίς ρούχα, ελεύθερα, συμμετοχικά, αλληλέγγυα.
Στην εισαγωγή του βιβλίου επισημαίνονται οι μεθοδολογικές προκλήσεις της προφορικής ιστορίας: η θέση της συνεντεύκτριας απέναντι στο «υποκείμενο» και τις μνήμες του, τη σχέση ανάμεσα στην «αυτοβιογραφία» και την «Ιστορία από τα κάτω», τη σύνδεση των πρωτογενών μαρτυριών με τον ευρύτερο στόχο του βιβλίου. Η επιμέλεια επεξεργάζεται το υλικό με τέτοιο τρόπο ώστε να διατηρηθούν η παραστατικότητα του προφορικού λόγου και η ελεύθερη ροή της αφήγησης, προσθέτοντας τις απαραίτητες παραπομπές και βιβλιογραφικές αναφορές για την καλύτερη παρακολούθηση των αμέτρητων γεγονότων και προσώπων. Πρόκειται για «πολιτική επιλογή», όπως εξηγείται, καθώς το βιβλίο επιδιώκει πρωτίστως να αναδείξει τη ζωή του συντρόφου, του αγωνιστή, του ανθρώπου Γιάννη Φελέκη. Η μαρτυρία του εγγράφεται στην ιστορία των κοινωνικών κινημάτων, στην ιστορία της εργατικής τάξης. Και όπως ταιριάζει στον Γιάννη Φελέκη -και υπενθυμίζει και ο πρόλογος- οι σελίδες του μας καλούν: «Διαβάστε, οπορτουνιστάδες».
Δημήτρης Δημόπουλος
2) Παντιέρα, Νίκος Ξηρουδάκης, 1/8/2026
“Παρά μόνο τις αλυσίδες”: Κυκλοφορούν “Οι Ιστορίες του Γιάννη Φελέκη”
Παντιέρα, 1 Αυγούστου 2026
Γράφει ο Νίκος Ξηρουδάκης
Κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Κουκκίδα το βιβλίο του Γιάννη Φελέκη «Παρά μόνο τις αλυσίδες… -Οι Ιστορίες του Γιάννη Φελέκη», σε επιμέλεια Ελένης Λάλου.
Το εξώφυλλο, δεν θα μπορούσε παρά να κοσμείται από το μόνιμο επιμύθιο, το “Carthago Delenda Est” του Γιάννη: “Venceremos!”
Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου διαβάζουμε:
Ήταν η πρώτη εφημερίδα της Μεταπολίτευσης που βγήκαν άνθρωποι να τη μοιράσουν στον δρόμο «φόρα παρτίδα». Ε, δεν πέρασε πολλή ώρα και μας την πέφτουν δυο-τρεις μπάτσοι με πολιτικά, ασφαλίτες […] Μας βουτάνε στην Ασφάλεια στη Μεσογείων και αρχίζουν: «Τι είναι αυτά, που τις βρήκατε, έχετε άδεια, δεν έχετε άδεια;». «Από ποιον να την πάρουμε την άδεια;» έλεγα εγώ. «Από την κυβέρνηση, από την αστυνομία» λένε. Και ξεκινάω: «Μα εμείς παλεύαμε τη δικτατορία και θα πάμε τώρα στον Καραμανλή να μας δώσει άδεια; Ή από εσάς τους βασανιστές;». (Απόσπασμα από το βιβλίο) Προφορική ιστορία; Βιογραφία; Πρωτογενής πηγή και μαρτυρία; Κοινωνική ιστορία; Ιστορία της άκρας Αριστεράς; Πολιτική ιστορία; Πολιτισμική ιστορία; Φευγαλέες ματιές ενός υποκειμένου που βρέθηκε -άθελά του ή όχι- μπροστά σε μεγάλα γεγονότα; Ή είναι μια ιστορία που έχει συντεθεί από αυτοτελή διηγήματα που «τσακώνουν» τον άνθρωπο και τα πάθη του μπροστά σε ακραία διλήμματα και οριακές καταστάσεις; Το βιβλίο ισορροπεί ανάμεσα σε όλα αυτά και μπορεί να διαβαστεί είτε ως μυθιστόρημα μαθητείας, ως βιογραφία, ως μια ιστορία της εργατικής τάξης ή ως ιστορία της άκρας Αριστεράς, ακόμη και ως ιστορία του ελληνικού μεταπολεμικού τροτσκισμού. Πάνω απ’ όλα όμως είναι μια αφήγηση της ζωής ενός αγωνιστή της εργατικής τάξης, που διεκδικεί να είναι και μια ιστορία των καταπιεσμένων. (Απόσπασμα από την Εισαγωγή του βιβλίου)
Το βιβλίο – ποταμός του Γιάννη, συμπυκνώνει την πλούσια κοινωνική, αγωνιστική και πολιτική του διαδρομή απηχώντας την προσωπική του ματιά στην Ιστορία της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, στους κοινωνικούς και πολιτικούς αγώνες της Μεταπολίτευσης αλλά και νωρίτερα, στον αντιδικτατορικό αγώνα και το Πολυτεχνείο, μέχρι τους προδικτατορικούς αγώνες της αριστεράς στην Ελλάδα. Περιγράφει γλαφυρά τις διεθνείς εμπειρίες του σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη.
Αναδεικνύει τις αξίες της συλλογικότητας, του αγώνα, του διεθνισμού, της εμμονής στο δίκιο και της αλληλεγγύης σε κάθε διωκόμενο, κάθε κατατρεγμένο.
Αποτελεί ταυτόχρονα και μια περιήγηση στις ”φυλές” του τροτσκιστικού κινήματος και τη γενεαλογία του ελληνικού του κλάδου. “Παμπλικοί”, “Λαμπερτιστές”, “Μορενικοί”, “Χιλίτες”, ΚΔΚΕ, ΟΚΔΕ, ΕΔΕ, ΚΔΕ κ.λπ. παρελαύνουν στις σελίδες του βιβλίου το οποίο δε στερείται σαρκασμού για τα άλλα ρεύματα του κομμουνιστικού κινήματος, αλλά και αυτοσαρκασμού όταν περιγράφονται πλευρές της Ιστορίας ιδιαίτερα του τροτσκιστικού κινήματος.
Όταν δεν έτρωγε ξύλο, δικαζόταν. Όταν δε δικαζόταν, ήταν εξορία. Όταν δεν ήταν εξορία ήταν κρατούμενος ως υπόδικος. Τις υπόλοιπες ημέρες ήταν φυλακισμένος ως καταδικασμένος. Και όλα αυτά, μερικές φορές ταυτόχρονα, ας σημειωθεί ότι συνέβαιναν, όχι μόνο στη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας, αλλά και μετά την πτώση της και την αποκατάσταση της καραμανλικής ”δημοκρατίας”.
Καθοριστική η επιστημονική συμβολή στο βιβλίο της επιμελήτριας Ελένης Λάλου. Η εξαιρετική, μεθοδική και λεπτομερειακή δουλειά της, δίνει τη δυνατότητα σε νεότερους αναγνώστες, που δεν έζησαν τα γεγονότα της αφήγησης, να τα τοποθετήσουν στο ιστορικό και κοινωνικο-πολιτικό τους πλαίσιο, απαραίτητο για την κατανόησή τους. Οι κατατοπιστικές βιβλιογραφικές αναφορές και υποσημειώσεις τεκμηριώνουν, συμπληρώνουν, επεξηγούν ή, σπανιότερα, διορθώνουν επί το ακριβέστερον τις λεπτομέρειες της αφήγησης.
Πέρα από αυτό όμως, η Ελένη Λάλου έδωσε μορφή και διάρθρωση βιβλίου στη χειμαρρώδη αφήγηση του Γιάννη. Όσοι μάλιστα τον γνωρίζουν, εύκολα υποθέτουν ότι ενδεχομένως ”στρογγύλεψε” και κάποια …”γαλλικά” του Γιάννη, χωρίς ωστόσο να χάνεται τίποτα από την πρωτογενή ζωντάνια της αφήγησης.
Συνάντησα πρώτη φορά τον Γιάννη, τις πρώτες μέρες της Μεταπολίτευσης. Αύγουστος του 1974, καθημερινές διαδηλώσεις στην Αθήνα. Στην οδό Ρήγα Φεραίου, δίπλα από τα Προπύλαια, ο Γιάννης πουλάει την εφημερίδα “Εργατική Πάλη”. Σε κοντινή απόσταση, μια μικρή ομάδα από εργατόπαιδα διαδηλώνει φωνάζοντας ζωηρά το σύνθημα “Εμπρός για Αγώνες Ταξικούς”. Συμμετέχοντας τότε στην μετέπειτα κοινοβουλευτική αριστερά, στον Ρήγα Φεραίο, θεώρησα το σύνθημα άκαιρο: Προείχαν άλλα, πολιτικά ζητήματα…
Στα επόμενα χρόνια και μετά τη δημιουργία της Β’ Πανελλαδικής διασταυρώθηκαν πολλές φορές οι δρόμοι μας.
Μια ζωή αφιερωμένη στον αγώνα για την κοινωνική απελευθέρωση, την αλληλεγγύη, το διεθνισμό
Απλός, προσιτός, χωρίς την παραμικρή έπαρση μετά από όσα έχει περάσει, ο ακατάβλητος αγωνιστής της επαναστατικής αριστεράς και του τροτσκιστικού κινήματος παραμένει αλληλέγγυος και ανθρώπινος, σύμβολο των αγώνων της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς.
Μια ζωή σαν μυθιστόρημα…
Το βιβλίο, άνετα διαβάζεται και σαν μυθιστόρημα, με μοναδικό ”μειονέκτημα” ότι είναι πραγματικό!
Η Ιστορία θα γράψει ότι ο Γιάννης Φελέκης έβαλε γερή πλάτη για να μείνει όρθια η εξωκοινοβουλευτική αριστερά στη χώρα μας. Πέρασε όλη τη ζωή του στους αγώνες και δε στέρησε την αλληλεγγύη του από κανέναν δοκιμαζόμενο άνθρωπο που βρέθηκε στο δρόμο του. Όσο για το σημαντικό βιβλίο του, ”θα είναι εκεί” όχι μόνο ”για να μας θυμίζει τις μέρες τις παλιές…’‘ αλλά, κυρίως, για να σηματοδοτεί το δρόμο του αγώνα στις γενιές που παίρνουν τη σκυτάλη.
Νίκος Ξηρουδάκης
[Αναδημοσίευση από Παντιέρα, 1/8/2026 -έχει αναδημοσιευτεί και από το elaliberta.gr]
ΤΠΤ - "4" 
