4η Διεθνής,Διεθνή

BRICS+: Συνενοχές στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους

στο/2 Σχόλια

Σειρά ερωτήσεων/απαντήσεων για τις χώρες BRICS 2025 (Μέρος 2)

Η παθητικότητα ή η συνενοχή των χωρών BRICS+ στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους

του Eric Toussaint

[Τμήμα Β, 9 Σεπτεμβρίου 2025]

Στο πρώτο μέρος αυτής της σειράς με τίτλο «Γιατί οι BRICS δεν καταγγέλλουν τη γενοκτονία που διαπράττεται στη Γάζα», ο Éric Toussaint έδειξε ότι, αντί να διακόψουν τις εμπορικές σχέσεις με το Ισραήλ, οι BRICS+ διατηρούν και ενισχύουν τις συναλλαγές τους με το νεοφασιστικό καθεστώς του Νετανιάχου, προμηθεύοντάς το με καύσιμα, τρόφιμα και αγοράζοντας όπλα από αυτό. Πρέπει να καταγγείλουμε τους κύριους υπεύθυνους για τη συνέχιση της γενοκτονίας, που είναι η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η βρετανική κυβέρνηση και τα άλλα κράτη της Δυτικής Ευρώπης. Ωστόσο, είναι επίσης σημαντικό να επικρίνουμε χωρίς παραχωρήσεις τη στάση των BRICS+, καθώς αφήνουν τις ισραηλινές αρχές να εφαρμόζουν την εγκληματική πολιτική τους χωρίς να επιβάλλουν την παραμικρή οικονομική κύρωση. Οι BRICS+ είναι μια ετερόκλητη συμμαχία που συγκεντρώνει 10 χώρες (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότια Αφρική, στις οποίες προστέθηκαν το 2024 η Αίγυπτος, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Αιθιοπία, η Ινδονησία και το Ιράν), ορισμένες από τις οποίες είναι άμεσα σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών.

Στο δεύτερο μέρος της σειράς ερωτήσεων/απαντήσεων για τα BRICS+, ο Éric Toussaint ανατρέχει συνοπτικά στις σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Ισραήλ και στη συνέχεια εξετάζει την αντιδραστική περιφερειακή πολιτική των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Σαουδικής Αραβίας. Στη συνέχεια, αναλύει την τελική τους δήλωση του Ιουλίου 2025 που υιοθετήθηκε από τη σύνοδο κορυφής των BRICS+ σχετικά με διάφορες εν εξελίξει συγκρούσεις.

Μέρος 1. Γιατί οι χώρες BRICS δεν καταγγέλλουν τη γενοκτονία που διαπράττεται στη Γάζα

Μέρος 2. Η παθητικότητα ή η συνενοχή των χωρών BRICS+ στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους

Μέρος 3. Οι BRICS είναι οι νέοι υπερασπιστές των ελεύθερων συναλλαγών, του ΠΟΕ, του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας

Μέρος 2

Περιεχόμενα

Η Αίγυπτος, μέλος των BRICS+, αύξησε άραγε το εμπόριό της με το Ισραήλ παρά τη γενοκτονία;

Είναι σίγουρο, για παράδειγμα, η Αίγυπτος παρέχει όλο και μεγαλύτερες ποσότητες τσιμέντου που επιτρέπουν στο Ισραήλ να αναπτύξει τους παράνομους οικισμούς του στα κατεχόμενα εδάφη, ενώ συστηματικά και μαζικά καταστρέφει κατοικίες και υποδομές στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη. Σύμφωνα με τον ιστότοπο enterprise.news: «Οι αιγυπτιακές εξαγωγές τσιμέντου προς το Ισραήλ έχουν εκτοξευθεί, πολλαπλασιάζοντας τον όγκο τους κατά περισσότερο από 16 φορές το 2024, φτάνοντας τα 66,2 εκατομμύρια δολάρια, έναντι μόλις 3,8 εκατομμυρίων το 2023, σύμφωνα με το Συμβούλιο Εξαγωγών Οικοδομικών Υλικών»1. (Πηγή: enterprise.news). Το Ισραήλ ανέβηκε από την 35η θέση το 2022 στην 4η θέση το 2024, στη σχετική κατάταξη εισαγωγών αιγυπτιακού τσιμέντου, το οποίο συμπίπτει με την απόφαση της Τουρκίας τον Απρίλιο-Μάιο του 2024 να αναστείλει τις εξαγωγές τσιμέντου προς το Ισραήλ2, καθιστώντας την Αίγυπτο τον κύριο εναλλακτικό προμηθευτή της. Η Αίγυπτος είναι συνένοχη στη γενοκτονία, βοηθώντας το Ισραήλ να αντιμετωπίσει τις κυρώσεις που έχει πάρει η Τουρκία.

Επιπλέον, η Αίγυπτος εισάγει φυσικό αέριο από το Ισραήλ. Και τον Ιούνιο του 2025, η αιγυπτιακή κυβέρνηση κατέστειλε διαδηλωτές από όλο τον κόσμο που προσπάθησαν να φτάσουν στα σύνορα με το Ισραήλ για να απαιτήσουν το τέλος της γενοκτονίας και την είσοδο ανθρωπιστικής βοήθειας στη Λωρίδα της Γάζας.

Ας υπογραμμίσουμε επίσης ότι η Αίγυπτος, όπως αναφέρεται στο πρώτο μέρος αυτής της σειράς, η οποία παίρνει στρατιωτική βοήθεια από την Ουάσιγκτον ύψους 1,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, συνεργάζεται και στρατιωτικά με το Ισραήλ, ιδίως στην καταστροφή των σηράγγων επικοινωνίας μεταξύ του εδάφους της και της Γάζας.

Ας περάσουμε τώρα στο ρόλο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ), πλήρους μέλους των BRICS+, και της Σαουδικής Αραβίας, η οποία έχει κληθεί να γίνει μέλος.

Ποιες είναι οι άμεσες ή έμμεσες στρατιωτικές επεμβάσεις των ΗΑΕ στην Αραβική Χερσόνησο;

Εκτός από την στρατιωτική επέμβαση των Εμιράτων στο αρχιπέλαγος της Σοκότρα, ανοικτά του Άντεν, που αναφέρθηκε στο πρώτο μέρος, ποιες είναι οι άμεσες ή έμμεσες στρατιωτικές επεμβάσεις των ΗΑΕ στην Αραβική Χερσόνησο;

Στην Αραβική Χερσόνησο, κατά το μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας του 2010, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (τα οποία είναι πλήρη μέλη των BRICS+) και η Σαουδική Αραβία (η οποία έχει προσκληθεί από τα BRICS να γίνει μέλος τους) παρέμειναν στενοί αντεπαναστατικοί σύμμαχοι στην αντίθεσή τους προς τα λαϊκά κινήματα της «Αραβικής Άνοιξης». Μαζί με τη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ επενέβησαν στρατιωτικά στο Βασίλειο του Μπαχρέιν για να σταματήσουν τις έντονες λαϊκές διαμαρτυρίες το 20113. Στην Υεμένη, τα ΗΑΕ συνεργάστηκαν με τη Σαουδική Αραβία από το 2015 για να επαναφέρουν το καθεστώς που είχε ανατραπεί το προηγούμενο έτος από μια λαϊκή εξέγερση. Σταδιακά, τα ΗΑΕ ακολούθησαν την δική τους ατζέντα, ξεχωριστά από τη Σαουδική Αραβία, προσπαθώντας να αποκτήσουν τον έλεγχο ενός τμήματος των ακτών της Υεμένης.

Υπάρχουν άμεσες ή έμμεσες παρεμβάσεις των ΗΑΕ σε ένοπλες συγκρούσεις στην Αφρική;

Στη Λιβύη, το 2019 και το 2020, τα ΗΑΕ υποστήριξαν ενεργά, οικονομικά και με αποστολή όπλων, τον στρατηγό Khalifa Haftar, έναν Λίβυο πολέμαρχο, μετά την επίθεσή του κατά της Τρίπολης με σκοπό την ανατροπή της κυβέρνησης που στηριζόταν από τον ΟΗΕ.

Στο Σουδάν, με βάση την ανάλυση του Husam Mahjoub που προαναφέρθηκε (βλ. μέρος 1 αυτής της σειράς), μπορούμε να πούμε ότι η εμπλοκή των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων κατά την τελευταία δεκαετία αντικατοπτρίζει τις αυξανόμενες υπο-ιμπεριαλιστικές τους τάσεις, ιδίως όσον αφορά την περιφερειακή κυριαρχία, την οικονομική εκμετάλλευση και τη στρατιωτική επέμβαση. Μαζί με τη Σαουδική Αραβία, στρατολόγησαν Σουδανούς στρατιώτες τόσο από τις Σουδανικές Ένοπλες Δυνάμεις (SAF) όσο και από τις Δυνάμεις Ταχείας Αντίδρασης (RSF = Rapid Support Forces) για να πολεμήσουν στον πόλεμο της Υεμένης. Τα ΗΑΕ παρείχαν οικονομική στήριξη στο δικτατορικό καθεστώς του Ομάρ αλ Μπασάρ στο Χαρτούμ, μέχρι την ανατροπή του τον Απρίλιο του 2019, μετά τις μαζικές διαδηλώσεις που ξεκίνησαν τον Δεκέμβριο του 2018 (επανάσταση του Δεκεμβρίου).

Μετά την πτώση του Ομάρ αλ Μπασάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία, καθώς και η Αίγυπτος, ενθάρρυναν μια διαδικασία που οδήγησε στη συγκρότηση μιας μεταβατικής κυβέρνησης, η οποία δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες του σουδανικού λαού. Στη συνέχεια, οι τρεις χώρες υπονόμευσαν το πολιτικό σκέλος της διακυβέρνησης, υποστηρίζοντας τους στρατιωτικούς οπλαρχηγούς με οικονομική βοήθεια, στρατιωτικές προμήθειες και άσκηση πιέσεων (λόμπι), προκειμένου να εδραιώσουν την εξουσία τους. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επίσης πίεσαν το Σουδάν να ομαλοποιήσει τις σχέσεις του με το Ισραήλ μέσω των συμφωνιών του Αβραάμ4, ευθυγραμμίζοντας έτσι το Σουδάν με τις περιφερειακές στρατηγικές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Τον Οκτώβριο του 2021, οι τρεις χώρες υποστήριξαν ένα στρατιωτικό πραξικόπημα που ενίσχυσε ακόμη περισσότερο την στρατιωτική κυριαρχία στο Σουδάν. Καθώς οι εντάσεις εντείνονταν, η υποστήριξη των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων στράφηκε αποφασιστικά προς τις Rapid Support Forces (RSF), συμβάλλοντας στην έκρηξη του πολέμου στις 15 Απριλίου 2023, ο οποίος έκτοτε έχει εξελιχθεί σε μία από τις χειρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις στον κόσμο. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτέλεσαν κόμβο για τη χρηματοδότηση, τη λογιστική υποστήριξη, τα μέσα ενημέρωσης, τις δημόσιες σχέσεις και τις πολιτικές δραστηριότητες των RSF.

Στη Σομαλία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα χρηματοδότησαν, εκπαίδευσαν και εξόπλισαν τις σομαλικές δυνάμεις για αρκετά χρόνια. Οι σχέσεις επιδεινώθηκαν το 2018, όταν το Μογκαντίσιο κατάσχεσε κεφάλαια των Εμιράτων, αλλά τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επανέκαμψαν στη συνέχεια την υποστήριξή τους, ιδίως στην Πουντλάντ. Διαβάστε κυρίως: Whashington Institute, «More Emirati Military Involvement in Somalia Could Help Curb al-Shabab», 27 Ιουνίου 2023, και στα γαλλικάγια μια γενική περιγραφή της παρέμβασης των ΗΑΕ στην Αφρική, βλ. Oscar Lafay, «Les nouvelles routes africaines de l’influence émiratie» (Οι νέοι αφρικανικοί δρόμοι επιρροής των ΗΑΕ), IE, 6 Ιουλίου 2025.

Στην Ερυθραία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα νοίκιασαν το λιμάνι και την αεροπορική βάση του Ασάμπ, μετατρέποντάς τα σε σημαντικό εφοδιαστικό τους κέντρο (logistics center) για τις στρατιωτικές τους επιχειρήσεις στη Υεμένη (2015-2019). Η πρωτοβουλία αυτή ενίσχυσε την παρουσία τους στην Ερυθρά Θάλασσα.

Στην Αιθιοπία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα παρείχαν drones και υποστήριξη στον Abiy Ahmed κατά τη διάρκεια του πολέμου του Τιγκράι (2020-2022), συμβάλλοντας έτσι, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, στην αλλαγή της δυναμικής του πεδίου μάχης εναντίον του Λαϊκού Μετώπου Απελευθέρωσης του Τιγκράι (FPLT).

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν μετατραπεί από εμπορικό και οικονομικό κέντρο του Κόλπου σε ενεργό συμμετέχοντα στις αφρικανικές συγκρούσεις. Από τη Λιβύη και το Σουδάν έως τη Σομαλία, την Ερυθραία, την Αιθιοπία και το Σαχέλ, χρησιμοποιούν ένα συνδυασμό όπλων, drones, οικονομικών πόρων και μισθοφόρων για να επηρεάσουν την κατάσταση. Οι ενέργειές τους συχνά επιδεινώνουν τις συγκρούσεις, ενισχύουν τα αυταρχικά καθεστώτα και υπονομεύουν τις ειρηνευτικές διαδικασίες, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζονται στη διεθνή σκηνή ως «εγγυητές της σταθερότητας».

Πώς να συνοψιστεί η παρέμβαση των ΗΑΕ στην αραβική περιοχή;

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην καταστολή των δημοκρατικών κινημάτων στον αραβικό κόσμο. Έχουν αντιταχθεί στα λαϊκά κινήματα που ζητούν περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη και υποστήριξαν αυταρχικά καθεστώτα. Παράλληλα, συνέχισαν την στρατιωτική και οικονομική τους επέκταση, παρεμβαίνοντας στην Υεμένη και τη Λιβύη, δημιουργώντας στρατηγικές βάσεις και χρησιμοποιώντας τον πλούτο τους για να εδραιώσουν την περιφερειακή τους επιρροή. Υποστήριξαν επίσης δυνάμεις που αντιτάχθηκαν στις επαναστάσεις και συνεργάστηκαν με άλλες αντεπαναστατικές δυνάμεις (Ισραήλ, Σαουδική Αραβία) για να εμποδίσουν κάθε δημοκρατική μετάβαση και να περιορίσουν τα δικαιώματα των λαών να αποφασίζουν για το μέλλον τους. Τα Εμιράτα αποτελούν πυλώνα της αντεπανάστασης στην περιοχή. Ενώ υιοθετούν μια πολιτική που ανταποκρίνεται στα δικά τους συμφέροντα ως ανερχόμενη περιφερειακή δύναμη, έχουν δώσει προτεραιότητα στη δεσποτική σταθερότητα στην περιοχή, καθώς και στον σεβασμό των συμφερόντων του αμερικανικού ιμπεριαλισμού και του Ισραήλ, σε βάρος της δημοκρατικής αλλαγής και των λαϊκών προσδοκιών.

Τι κάνουν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στα BRICS+;

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) προσχώρησαν επίσημα στα BRICS τον Ιανουάριο του 2024, μαζί με τέσσερις χώρες (Ινδονησία, Ιράν, Αίγυπτο, Αιθιοπία), στο πλαίσιο μιας ιστορικής επέκτασης της ομάδας.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προσχώρησαν στα BRICS για να αυξήσουν την επιρροή τους παγκοσμίως. Παραμένουν σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ και με την προσχώρησή τους στα BRICS αποκτούν μεγαλύτερη σημασία στη διεθνή σκηνή. Για τα ΗΑΕ, η προσχώρηση στα BRICS διευρύνει τις δυνατότητες επενδύσεων και εμπορίου, ιδίως με την Κίνα.

Ποια είναι η αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ όσον αφορά την προσχώρηση των ΗΑΕ στα BRICS;

Θα δούμε στο μέλλον ποια πίεση θα ασκήσει ο Ντόναλντ Τραμπ στα ΗΑΕ όσον αφορά τη συμμετοχή τους στα BRICS. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καμία μαρτυρία ή δημόσια δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ που να καταγγέλλει συγκεκριμένα την προσχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ) στα BRICS. Αν και έχει επανειλημμένα εκφράσει σφοδρή κριτική εναντίον των BRICS, κανένα άρθρο, ανάρτηση ή επίσημη ομιλία δεν αναφέρει ότι ο Τραμπ έχει στοχεύσει συγκεκριμένα την ένταξη των ΗΑΕ (βλ. πλαίσιο με τις δηλώσεις του Τραμπ σχετικά με τα BRICS).

Πλαίσιο: Ο Τραμπ και οι BRICS

Στην αρχή της προεδρίας του, ο Τραμπ πίστευε λανθασμένα ότι η Ισπανία ήταν μέλος των BRICS, και λίγες μέρες αργότερα αποκάλυψε για άλλη μια φορά την άγνοιά του, αναρωτούμενος αν η Κίνα είναι μέλος των BRICS. Τέλος, δεν ανέφερε τίποτα για τους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών, την Αίγυπτο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που είναι μέλη των BRICS+.

Απόσπασμα από άρθρο του The New Republic που δημοσιεύθηκε στις 21 Ιανουαρίου 2025: «Ο Ντόναλντ Τραμπ αποτυγχάνει ήδη στο σιωπηρό τεστ γεωγραφίας που αποτελεί η ανάληψη των καθηκόντων του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών.

Λίγες ώρες μετά την ορκωμοσία του τη Δευτέρα, ένας δημοσιογράφος ρώτησε τον Τραμπ για το αίτημά του προς τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ να αφιερώνουν τουλάχιστον το 5% του ΑΕΠ τους στην άμυνα, αναφέροντας το επίπεδο των αμυντικών δαπανών της Ισπανίας. Ο πρόεδρος απάντησε εντελώς λανθασμένα.

«Η Ισπανία είναι πολύ χαμηλά [σε ό,τι αφορά το επίπεδο των στρατιωτικών δαπανών]. Και όμως, ανήκουν στις χώρες BRICS;» ρώτησε ο Τραμπ.

«Τι;» απάντησε ο δημοσιογράφος.

«Η Ισπανία είναι χώρα BRICS. Ξέρετε τι είναι χώρα BRICS; Θα το μάθετε», δήλωσε ο Τραμπ, καταφέρνοντας να είναι ταυτόχρονα σαρκαστικός και λάθος.

«Αλλά, ε, αν οι χώρες BRICS θέλουν να το κάνουν αυτό, δεν υπάρχει πρόβλημα, αλλά θα επιβάλουμε δασμούς τουλάχιστον 100% στις εμπορικές συναλλαγές τους με τις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Τραμπ5.

(Πηγή: https://newrepublic.com/post/190476/donald-trump-basic-geography-spain-brics )

Ο Τραμπ δήλωσε στο Fox News στις 14 Φεβρουαρίου 2025 ότι δεν ήταν σίγουρος αν η Κίνα ήταν μέλος των BRICS και ότι, σε κάθε περίπτωση, οι BRICS διαλύονταν:

«Οι BRICS, οι χώρες των BRICS, νομίζω ότι διαλύονται γρήγορα. Είπαμε ότι αν σκόπευαν να κάνουν οτιδήποτε για να αποδυναμώσουν το δολάριο…, θα συμπεριλάμβαναν και την Κίνα. Δεν ξέρω καν αν η Κίνα είναι μέλος των BRICS, αλλά μερικές χώρες συγκεντρώθηκαν για να κάνουν τους έξυπνους. Είπα: «Θα επιβάλουμε δασμούς 100% σε κάθε μία από αυτές τις χώρες. Μόνο και μόνο με το που το είπα αυτό, νομίζω ότι όλα κατέρρευσαν».

Πηγή: Fox News, αναδημοσίευση στο X https://x.com/Acyn/status/1890511342647283888

Σύμφωνα με ένα τηλεγράφημα του Reuters με ημερομηνία 18 Ιουλίου 2025, ο Τραμπ δήλωσε σχετικά με τις χώρες BRICS, χωρίς να κατονομάσει τις συγκεκριμένες χώρες:

«Όταν άκουσα για αυτή την ομάδα που σχηματίστηκε από τις χώρες BRICS, έξι χώρες συνολικά, τις επέκρινα πολύ, πολύ σκληρά. Και αν τελικά καταφέρουν να συγκροτηθούν κάπως σοβαρά, αυτό θα τελειώσει πολύ γρήγορα». Πρόσθεσε: «Δεν μπορούμε να αφήσουμε κανέναν να μας κοροϊδεύει»6.

(Πηγή: Reuters, https://www.reuters.com/world/africa/trump-says-brics-would-end-quickly-if-they-ever-form-meaningful-way-2025-07-18/ ).

Γιατί τα ιδρυτικά μέλη των BRICS προσκάλεσαν τα ΗΑΕ να προσχωρήσουν;

Για να διευρύνουν την επιρροή τους, οι ηγέτες των ιδρυτικών χωρών των BRICS θεώρησαν σκόπιμο να εντάξουν μια πετρελαϊκή και χρηματοοικονομική δύναμη που ταυτόχρονα είναι παραδοσιακός σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών. Για τον ίδιο λόγο, επιθυμούσαν την προσχώρηση και της Σαουδικής Αραβίας.

Τι συνέβη με τη Σαουδική Αραβία, η οποία προσκλήθηκε να προσχωρήσει ως πλήρες μέλος, και με την Τουρκία, η οποία προσκλήθηκε ως συνδεδεμένο μέλος;

Αυτές οι δύο χώρες είναι υπο-αυτοκρατορικές δυνάμεις στην περιοχή, οι οποίες αποφάσισαν να μην προσχωρήσουν στη BRICS, διατηρώντας πάντως στενές σχέσεις μαζί της.

Είναι σωστό να ληφθεί υπόψη ο ρόλος της Σαουδικής Αραβίας και της Τουρκίας, καθώς και οι δύο αυτές χώρες είναι υπο-αυτοκρατορικές δυνάμεις στην περιοχή που αποφάσισαν να μην ενταχθούν στις BRICS, διατηρώντας όμως στενές σχέσεις μαζί τους μέσω της συμμετοχής τους στις συνόδους κορυφής τους. Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν παρευρέθηκε τον Οκτώβριο του 2024 στη σύνοδο κορυφής του Καζάν, ενώ η Σαουδική Αραβία εκπροσωπήθηκε από τον υπουργό Εξωτερικών της τόσο στο Καζάν όσο και στη σύνοδο κορυφής του Ρίο.

Η Σαουδική Αραβία, η οποία είχε επίσης προσκληθεί να ενταχθεί πλήρως στις BRICS, τελικά δεν επιβεβαίωσε την προσχώρησή της. Είναι πιθανό η Σαουδική Αραβία, η οποία ήταν παρούσα στο Ρίο τον Ιούλιο του 2025 για τη σύνοδο κορυφής των BRICS, να ανεβάσει τον πήχη έναντι της Ουάσιγκτον, η οποία θα θέλει να αποφύγει να ενταχθεί και αυτή η τεράστια πετρελαϊκή και οικονομική δύναμη στην ετερογενή αυτή συμμαχία που η Ουάσιγκτον έχει χαρακτηρίσει ως εχθρό. Η Σαουδική Αραβία έχει κάθε συμφέρον να διατηρήσει μια διφορούμενη στάση και να μην προσχωρήσει στα BRICS+.

Η Τουρκία, η οποία προσκλήθηκε επίσης από τις BRICS να συνεργαστεί χωρίς να γίνει μέλος, παίζει επίσης και στα δύο ταμπλό. Κατέχει γεωστρατηγική θέση στο ΝΑΤΟ και ακολουθεί μια πολιτική σχετικά αυτόνομη από αυτή της Ουάσιγκτον, της Μόσχας και των πρωτευουσών της Δυτικής Ευρώπης. Υπερασπίζεται τα δικά της συμφέροντα στην περιοχή, αλλά γνωρίζει ότι αν ενταχθεί επίσημα στις BRICS+, αυτό θα αυξήσει σημαντικά τις εντάσεις με την Ουάσιγκτον. Για να δείξει την αυτονομία της και να ανακτήσει τη νομιμότητά της στον μουσουλμανικό πληθυσμό, η Τουρκία είναι μία από τις μόνες χώρες που έχει μειώσει πραγματικά τις εμπορικές της σχέσεις με το Ισραήλ, ενώ οι BRICS+, εκτός από το Ιράν, ενισχύουν το εμπόριό τους με το Ισραήλ.

Ποια είναι η αντίδραση των BRICS+ στις μονομερείς πολεμικές ενέργειες των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν;

Το Ιράν, μέλος των BRICS+, δέχεται στρατιωτική επίθεση, και η συμμαχία BRICS+ δεν παίρνει κανένα συγκεκριμένο μέτρο για να το υπερασπιστεί!

Στην τελική δήλωση της συνόδου κορυφής του Ρίο, στις 6 Ιουλίου 2025, οι BRICS επικρίνουν, στο σημείο 21, τις επιθέσεις κατά του Ιράν, αλλά δεν κατονομάζουν τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ως υπεύθυνες για αυτές. Ενώ το Ιράν, που είναι μέλος των BRICS+, δέχεται στρατιωτική επίθεση, η συμμαχία BRICS+ δεν λαμβάνει κανένα συγκεκριμένο μέτρο για να το υπερασπιστεί: και μόνο του αυτό δείχνει ότι η συμμαχία αυτή βρίσκεται σε αμυντική θέση απέναντι στη στρατιωτική επίθεση της Ουάσιγκτον και του Ισραήλ και ότι είναι ανίκανη να υιοθετήσει μια ισχυρή κοινή στάση στο θέμα αυτό. Για να εξηγηθεί αυτό, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι πιέσεις που ασκούνται από τα ΗΑΕ, τα οποία, ενώ είναι μέλη των BRICS+, είναι τα ίδια αντίθετα με το Ιράν και, επομένως, υπέρ της αποδυνάμωσής του και σίγουρα υπέρ μιας αλλαγής καθεστώτος στο Τεχεράνη. Τα ΗΑΕ έχουν κάθε συμφέρον να μην αναλάβουν οι BRICS πρωτοβουλία για την υπεράσπιση του Ιράν. Επιπλέον, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία έχουν βοηθήσει σε διάφορες περιπτώσεις το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, για να αποτρέψουν τους ιρανικούς πυραύλους από το να φτάσουν τους στόχους τους στο Ισραήλ. [Βλ.: The Times of Israel, «Report: Gulf states, including Saudi Arabia, provided intelligence on Iran attack», 15 Απριλίου 2024].

Ποια είναι η αντίδραση των BRICS+ στην καταστροφή των υποδομών και τις ανθρώπινες απώλειες των Χούθι;

Στην τελική δήλωση, οι BRICS+ δεν αναφέρονται στις επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον των Χούθι, διότι, εκτός από το Ιράν, αντιτίθενται στις ενέργειες των Χούτι σε αλληλεγγύη με τον αγώνα του παλαιστινιακού λαού. Πράγματι, αυτές οι ενέργειες, που στοχεύουν κυρίως το Ισραήλ και τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών, παρεμποδίζουν το εμπόριο των BRICS με το Ισραήλ και τους υποχρεώνουν να εκτρέπουν σημαντικό αριθμό πλοίων για να αποφύγουν την περιοχή. Από τις αρχές του 2024, πολλά πλοία που μετέφεραν εμπορεύματα από ή προς τη Ρωσία, την Ινδία και ακόμη και την Κίνα έχουν δεχτεί επιθέσεις από τους Χούθι. [Βλ. μια αρκετά ολοκληρωμένη μελέτη για το θέμα: Michael Knights, «A Draw Is a Win: The Houthis After One Year of War», CTCSentinel, Οκτώβριος 2024, Τόμος 17, Τεύχος 9 και σχετικά με μια ενέργεια των Χούτι που αφορά τα συμφέροντα της Κίνας, επίθεση της 19ης Ιουλίου 2024 εναντίον του Pumba, ενός πλοίου που επέστρεφε από την Τουρκία και αναχωρούσε για την Κίνα “PUMBA, a container ship attacked by the Houthis, once called on four major Chinese ports”, 23/7/2024].

Στην τελική δήλωση της Συνόδου Κορυφής του Ρίο, δεν υπάρχει καμία κριτική και καμία αναφορά στις στρατιωτικές επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στο έδαφος της Υεμένης που ελέγχεται από τους Χούθι. Και όμως, αυτές οι επιθέσεις προκάλεσαν το θάνατο πολλών αμάχων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, στη δήλωση του Καζάν τον Οκτώβριο του 2024, οι ηγέτες των BRICS καταδίκασαν, χωρίς να τους κατονομάσουν, τις ενέργειες των Χούθι που επιτίθενται σε πλοία που εμπορεύονται με το Ισραήλ. Οι BRICS έλεγαν: «Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η άσκηση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών ναυσιπλοΐας των πλοίων όλων των κρατών στην Ερυθρά Θάλασσα και στο στενό του Μπαμπ αλ-Μαντάμπ».

[Περισσότερα σχετικά με τις ενέργειες των Χούτι, βλ. και την άποψη του Gilbert Achcar που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2025: «Η Υεμένη στο χείλος του γκρεμού»]

Ποια είναι η θέση των BRICS+ σχετικά με τη Συρία;

Όσον αφορά τη Συρία, η τελική δήλωση της συνόδου κορυφής των BRICS+ στο σημείο 29 χαιρετίζει την άρση των κυρώσεων κατά της Συρίας. Ενώ το καθεστώς της Δαμασκού, που ήταν σύμμαχος της Μόσχας και του Τεχεράν, ανατράπηκε τον Δεκέμβριο του 2024 και ο Μπασάρ αλ Άσαντ βρήκε καταφύγιο στη Ρωσία, οι BRICS+ χαιρετίζουν την άρση των κυρώσεων. Οι BRICS+ καλούν το Ισραήλ να αποχωρήσει από το συριακό έδαφος που έχει καταλάβει, δηλαδή το Οροπέδιο του Γκολάν. Στη δήλωση δεν υπάρχει καμία καταγγελία για τις εκατοντάδες αεροπορικές επιθέσεις που πραγματοποίησε το Ισραήλ από τον Δεκέμβριο του 2024. Αυτό δείχνει επίσης ότι οι BRICS+ δεν επιθυμούν να λάβουν σκληρή στάση έναντι του νεοφασιστικού καθεστώτος που βρίσκεται στην εξουσία στο Ισραήλ. Χωρίς κυρώσεις κατά του Ισραήλ, πώς είναι δυνατόν να πιεστεί η κυβέρνηση του Νετανιάχου;

Ποια είναι η θέση των BRICS+ σχετικά με τον Λίβανο;

Ενώ το Ισραήλ, που όχι μόνο πραγματοποιεί συστηματικά θανατηφόρες επιθέσεις στον Λίβανο, αλλά και έχει καταλάβει ένα τμήμα του εδάφους αυτής της χώρας, οι BRICS+ καλούν στο σημείο 28 το σιωνιστικό κράτος να σεβαστεί τις συμφωνίες που έχει συνάψει με την κυβέρνηση του Λιβάνου και του ζητούν να αποσύρει τα στρατεύματά του από την κατεχόμενη περιοχή. Ωστόσο, πρέπει να τονιστεί ότι οι BRICS δεν ανακοινώνουν κανένα συγκεκριμένο μέτρο για να αναγκάσουν το Ισραήλ να λάβει υπόψη την έκκλησή τους. Αξίζει να σημειωθεί ότι η λιβανική κυβέρνηση καταγγέλλει την ισραηλινή κατοχή.

Ποια είναι η θέση των BRICS+ σχετικά με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία;

Οι επιθέσεις του ουκρανικού στρατού εναντίον αμάχων σε ρωσικό έδαφος (σημείο 35) καταγγέλλονται, αλλά οι ρωσικές επιθέσεις εναντίον ουκρανών αμάχων δεν καταγγέλλονται!

Μόνο τα σημεία 22 και 35 αναφέρονται στον πόλεμο στην Ουκρανία και δεν υπάρχει καταδίκη της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Επιπλέον, δεν γίνεται καμία αναφορά στο ΝΑΤΟ. Οι επιθέσεις του ουκρανικού στρατού εναντίον αμάχων σε ρωσικό έδαφος (σημείο 35) καταγγέλλονται, αλλά οι ρωσικές επιθέσεις εναντίον ουκρανών αμάχων δεν καταγγέλλονται. Και όμως, αυτός ο πόλεμος έχει προκαλέσει τον θάνατο εκατοντάδων χιλιάδων Ουκρανών και Ρώσων.

Δεν υπάρχει επίσης καμία αναγγελία για πρωτοβουλία των BRICS+ για τον τερματισμό της σύγκρουσης, γεγονός που επιτρέπει στον Τραμπ να παρουσιάζεται ως ο μόνος διαιτητής, αυτός που θα μπορούσε να επιτύχει εκεχειρία ή μόνιμη ειρήνη.

Το ίδιο ισχύει και για την έκβαση των διαπραγματεύσεων μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, που ανακοινώθηκε σε συνάντηση στο Λευκό Οίκο στις αρχές Αυγούστου 2025 από τον Τραμπ, παρουσία ηγετών των δύο εμπόλεμων χωρών.

Ποια είναι η θέση των BRICS σχετικά με το ΝΑΤΟ;

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η τελική δήλωση του Ρίο δεν περιέχει καμία αναφορά ή κριτική στο ΝΑΤΟ. Το ίδιο ίσχυε και για την τελική δήλωση της συνόδου κορυφής του Καζάν τον Οκτώβριο του 2024.

Ποια είναι η θέση των BRICS+ σχετικά με την ένοπλη σύγκρουση στο Σουδάν;

Οι BRICS καλούν σε κατάπαυση του πυρός, αλλά, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα υποστηρίζουν τις Rapid Support Forces (RSF), οι οποίες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη συνέχιση του σημερινού πολέμου και είναι υπεύθυνες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας σε μεγάλη κλίμακα, όπως και οι κυβερνητικές δυνάμεις κατά των οποίων πολεμούν7.

Η τελική δήλωση του Ιουλίου 2025 που υιοθέτησαν οι BRICS+ αναφέρεται σε άλλες περιοχές συγκρούσεων;

Δεν γίνεται καμία αναφορά στην κατάσταση στο ανατολικό τμήμα της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό (ΛΔΚ) και στην περιοχή των Μεγάλων Λιμνών, η οποία αναφέρεται μόνο μεταξύ άλλων συγκρούσεων στο σημείο 31 της δήλωσης, μαζί με τις συγκρούσεις στο Κέρας της Αφρικής και στο Σουδάν (στις οποίες εμπλέκονται τα ΗΑΕ).

Στην τελική δήλωση, δεν υπάρχει καμία αναφορά στη σύγκρουση μεταξύ του Πακιστάν και της Ινδίας (εξέχον μέλος των BRICS) που έφτασε σε κρίσιμο σημείο τον Μάιο του 2025 σχετικά με το Κασμίρ. Αυτό επιτρέπει επίσης στον Τραμπ να ισχυρίζεται ότι είναι ο διαιτητής που έθεσε τέλος στην κλιμάκωση της σύγκρουσης (εκδοχή που αντικρούεται από τον Ν. Μόντι). Και αυτό σε ένα πλαίσιο όπου οι πακιστανικές αρχές τον προτείνουν για το Νόμπελ Ειρήνης.

Δεν αναφέρεται επίσης τίποτα για τη σύγκρουση που βρίσκεται σε εξέλιξη στη Μιανμάρ μεταξύ της στρατιωτικής δικτατορίας (η οποία διατηρεί καλές σχέσεις με το Πεκίνο) και της αντίστασης, ούτε για τις εντάσεις στη Θάλασσα της Κίνας και σχετικά με την Ταϊβάν.

Ένα ειδικό σημείο της δήλωσης είναι αφιερωμένο στην κατάσταση στην Αϊτή, όπου αναφέρεται ότι «η τρέχουσα κρίση απαιτεί μια λύση υπό την ηγεσία των Αϊτινών, η οποία θα περιλαμβάνει τον εθνικό διάλογο και την αναζήτηση συναίνεσης μεταξύ των τοπικών πολιτικών δυνάμεων, των θεσμών και της κοινωνίας». Αυτό δεν είναι κακό.

Ποια είναι η θέση των BRICS+ όσον αφορά τη Συμμαχία των Κρατών του Σαχέλ (AES), η οποία περιλαμβάνει το Μπουρκίνα Φάσο, το Μάλι και τον Νίγηρα;

Δεν υπάρχει καμία αναφορά στην AES στην τελική δήλωση. Δεν υπήρχαν επίσημοι εκπρόσωποι της AES (η οποία υπάρχει από το 2024) ή των χωρών μελών της μεταξύ των επίσημων προσκεκλημένων.

Συμπέρασμα

Οι BRICS+ αποτελούν μια ετερόκλητη και αντιφατική συμμαχία.

Σε αυτό το δεύτερο μέρος, ο Éric Toussaint δείχνει ότι οι BRICS+ αποτελούν μια ετερόκλητη και αντιφατική συμμαχία: ενώ ισχυρίζονται ότι αποτελούν μια εναλλακτική λύση απέναντι στο στρατόπεδο που ηγείται ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός και στην κυριαρχία που ασκεί στους λαούς του Νότου, ωστόσο διατηρούν οι ίδιες στενές σχέσεις με το Ισραήλ και τα αντιδραστικά καθεστώτα. Η Αίγυπτος και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, σύμμαχοι της Ουάσιγκτον και του Τελ Αβίβ, διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο σε αυτόν τον συμβιβασμό. Απέναντι στη γενοκτονία στη Γάζα και στους πολέμους (Υεμένη, Ιράν, Ουκρανία, Συρία, Λίβανος, Σουδάν, Ανατολικό Κονγκό, κ.λπ.), η τελική δήλωση της συνόδου κορυφής του 2025 περιορίζεται σε γενικές εκκλήσεις, χωρίς κυρώσεις κατά του Ισραήλ ή ισχυρές πρωτοβουλίες. Αυτό αποκαλύπτει την έλλειψη βούλησης της συμμαχίας BRICS+ να λάβει σαφή και ξεκάθαρα μέτρα για να αποδυναμώσει τη νεοφασιστική κυβέρνηση του Νετανιάχου, να τερματίσει τη γενοκτονία στη Γάζα και να βάλει τέλος στους σημερινούς πολέμους, ενώ πολλά από τα μέλη της συμμετέχουν ενεργά σε αυτούς, όπως η Ρωσία και τα ΗΑΕ που επιτίθενται σε γείτονές τους.

Στην πράξη, οι BRICS+ αφήνουν σε μεγάλο βαθμό την πρωτοβουλία στον Τραμπ, ο οποίος παρουσιάζεται ως ειρηνοποιός (Ινδία/Πακιστάν, ΛΔΚ/Ρουάντα, Ουκρανία/Ρωσία, Αρμενία/Αζερμπαϊτζάν, κ.λπ.), ενώ ταυτόχρονα επιτίθεται σκληρά με διάφορα μέσα (στρατιωτικά, τελωνειακά, απόπειρες κατάληψης περιοχών πλούσιων σε πρώτες ύλες, κ.λπ.) και δεν διστάζει να καταφύγει στη βία, υποστηρίζοντας παράλληλα το Ισραήλ στα εγκλήματά του.

Απέναντι σε αυτή την κατάσταση, προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στην ανεξάρτητη δράση των λαών και στις ισχυρότερες και μαζικότερες δυνατές κινητοποιήσεις ενάντια στη γενοκτονία που διαπράττεται εναντίον του παλαιστινιακού λαού και σε αλληλεγγύη προς όλα τα θύματα των συγκρούσεων, ανεξάρτητα από το πού στον πλανήτη λαμβάνουν χώρα. Επίσης είναι σημαντική η κινητοποίηση σε διεθνές και τοπικό επίπεδο ενάντια στην άνοδο των ακροδεξιών και νεοφασιστικών δυνάμεων. Η οικοδόμηση μιας αντιιμπεριαλιστικής, φεμινιστικής, διεθνιστικής, οικολογικής και σοσιαλιστικής εναλλακτικής λύσης παραμένει πιο αναγκαία από ποτέ.

Στα επόμενα μέρη της σειράς, ο συγγραφέας θα εξετάσει τη θέση των BRICS+ σε σχέση με το ΔΝΤ, την Παγκόσμια Τράπεζα, τον ΠΟΕ, το «ελεύθερο» εμπόριο, τον «ελεύθερο» ανταγωνισμό… Θα αναλύσει τα εργαλεία που έχουν στη διάθεσή τους οι BRICS, όπως η Νέα Τράπεζα Ανάπτυξης. Θα εξετάσει τη θέση των BRICS+ σχετικά με το δολάριο. Τη θέση τους σχετικά με τις οικολογικές προκλήσεις.

Éric Toussaint

9/9/2025

Ο συγγραφέας ευχαριστεί τους Omar Aziki, Patrick Bond, Sushovan Dhar, Jawad Moustakbal και Maxime Perriot για την επιμέλεια και τις συμβουλές τους. Ο συγγραφέας είναι αποκλειστικά υπεύθυνος για τις απόψεις που εκφράζει στο κείμενο αυτό και για τυχόν λάθη που περιέχει.

Μετάφραση: ΤΠΤ – “4”

Σημειώσεις:

1“Egyptian cement exports to Israel skyrocketed by more than 16x in 2024, reaching USD 66.2 mn from just USD 3.8 mn in 2023, according to the Export Council for Building Materials.” (Source : https://enterprise.news/egypt/en/news/story/55498e50-8e41-47d9-8781-8abf16961180/the-cement-industry-is-recovering,-but-challenges-remain).

2Ωστόσο, παρά την αναστολή αυτή, τα στοιχεία του τουρκικού στατιστικού οργανισμού Turkish Statistical Institute (TurkStat) δείχνουν πως τον Απρίλιο του 2024 οι εξαγωγές προϊόντων (συμπεριλαμβανομένων τσιμέντου, σιδήρου, χάλυβα και άλλων οικοδομικών υλικών) συνεχίστηκαν φτάνοντας σε πολλά εκατομμύρια δολάρια. Και έτσι, για παράδειγμα, οι εξαγωγές προς το Ισραήλ περιελάμβαναν κάπου 6,6 εκατομμύρια δολάρια σε “γύψο, ασβάστη και τσιμέντο” και σε άλλα υλικά, όπως σίδηρο και χάλυβα.

3Για τις λαϊκές εξεγέρσεις στο Μπαχρέιν, βλέπε συνοπτικά και widipedia: https://fr.wikipedia.org/wiki/Soul%C3%A8vement_bahre%C3%AFnien

4Οι “Συμφωνίες του Αβραάμ” είναι συμφωνίες ειρήνης μεταξύ Ιραήλ και ΗΑΕ, από τη μια, και μεταξύ Ιραήλ και Μπαχρέιν, από την άλλη. Η πρώτη, μεταξύ Ισραήλ και ΗΑΕ, αναγγέλθηκε στις 13 Αυγούστου του 2020, από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Υπογράφηκαν στις 15 Σεπτεμβρίου 2020 στο Λευκό Οίκο στην Ουάσιγκτον και συνοδεύτηκαν και από μια τριμερή ανακοίνωση, που συνυπέγραφε ο αμερικανός πρόεδρος, ως μάρτυρας. Οι συμφωνίες αυτές επεκτάθηκαν και με συμφωνίες με το Σουδάν και το Μαρόκο. Πηγή wikipedia: https://fr.wikipedia.org/wiki/Accords_d%27Abraham

5“Donald Trump is already failing the implicit geography test that is taking office as the president of the United States.

Just hours after being sworn in Monday, a reporter asked Trump about his demand that NATO member states spend at least five percent of their GDP on defense, citing Spain’s defense spending level. The president responded completely incorrectly.

“Spain is very low [in defense spending]. And yet, are they a BRICS nation ?” Trump asked.

“What ?” the reporter replied.

“They’re a BRICS nation, Spain. You know what a BRICS nation is ? You’ll figure it out,” Trump said, managing to be both snide and wrong.

“But uh, and if the BRICS nations want to do that, that’s OK, but we’re gonna put at least 100 percent tariff on the business they do with the United States,” Trump said. The ‘S’ in BRICS does not stand for Spain at all.” (Source : https://newrepublic.com/post/190476/donald-trump-basic-geography-spain-brics )

6« When I heard about this group from BRICS, six countries, basically, I hit them very, very hard. And if they ever really form in a meaningful way, it will end very quickly,« Trump said without naming the countries. »We can never let anyone play games with us.» » (Source : Reuters, https://www.reuters.com/world/africa/trump-says-brics-would-end-quickly-if-they-ever-form-meaningful-way-2025-07-18/ )

7Για έναν ανθρωπιστικό απολογισμό της σύγκρουσης στο Σουδάν, βλ. L’ONU et la crise au Soudan (3/9/2025) καθώς και Soudan : la plus grande crise humanitaire au monde (10/4/2025).

Eric Toussaint: Σειρά ερωτήσεων/απαντήσεων για τις χώρες BRICS

https://tpt4.org/?p=10389

Tagged: