του Τάσου Γουδέλη
Παρουσίαση του βιβλίου του Ντανιέλ Γκερέν “Φασισμός και Μεγάλο Κεφάλαιο”, Εκδόσεις των Συναδέλφων.
Daniel Guérin “Φασισμός και Μεγάλο Κεφάλαιο”
Πρόσφατα κυκλοφόρησε η μετάφραση στα ελληνικά του βιβλίου του Daniel Guérin «Φασισμός και Μεγάλο Κεφάλαιο» (Facisme et Grand Capital) από τις Εκδόσεις των Συναδέλφων. Το βιβλίο αυτό γράφτηκε το 1936, τότε που ο φασισμός μεσουρανούσε στην Ευρώπη, σαν μια προσπάθεια ανάλυσης και προτάσεων για την αντιμετώπιση του φαινομένου αυτού. Ο συγγραφέας το συμπλήρωσε το 1945 με τα συμπεράσματα της περιόδου 1936-1945, που ουσιαστικά επιβεβαίωσαν την αρχική προσέγγιση του θέματος, και προσέθεσε κάποιες μικρές συμπληρώσεις στην έκδοση του 1964.
Από τη δεκαετία του 2000 και μετά το θέμα του φασισμού ξαναήρθε και πάλι στην επικαιρότητα δεδομένης της εμφάνισης και της συνεχούς ανόδου ακροδεξιών, σκοταδιστικών, ρατσιστικών και νεοφασιστικών ρευμάτων με αποκορύφωμα (μέχρι τώρα) την ανάληψη της κυβέρνησης της Ιταλίας (100 χρόνια μετά την Πορεία στη Ρώμη) από απολογητές του Μουσολίνι. Το κεντρικό ερώτημα που μπήκε τότε και μπαίνει και σήμερα είναι το πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν τα ρεύματα αυτά.
Αλλά για να αντιμετωπίσεις κάτι πρέπει πρώτα να το γνωρίσεις, να κατανοήσεις από που αντλεί τη δύναμη και την επιρροή του και πώς μπορεί να χτυπηθεί στη ρίζα του. Εδώ ακριβώς έρχεται το συγκεκριμένο βιβλίο να βοηθήσει. Περιγράφει και αναλύει την εμφάνιση του φασισμού στο Μεσοπόλεμο, πώς μπόρεσε να συνδεθεί με τμήματα των λαϊκών μαζών (κυρίως μικροαστικών και λούμπεν), πως τους χρησιμοποίησε σε όφελος του κεφαλαίου, πώς έφτασε στην κυβέρνηση, πώς σαν κυβέρνηση πρόδωσε τις ίδιες τις μάζες που τον είχαν στηρίξει (χωρίς όμως να σπάει τελείως τους δεσμούς του με αυτές).
Ταυτόχρονα στο βιβλίο παρουσιάζεται η στάση της αριστεράς απέναντι στο φασισμό: στην αρχή η αδιαφορία και η άρνηση της ανάληψης ενεργητικής δράσης απέναντί του, στη συνέχεια η άρνηση για τη δημιουργία ενιαίου μετώπου των εργατικών κομμάτων για την αποτροπή της ανάληψης της εξουσίας από αυτόν και, τέλος, τα λαϊκά μέτωπα δηλαδή η συμμαχία με αστικά «δημοκρατικά» κόμματα που περιόρισε τραγικά τη δυνατότητα της αριστεράς για εφαρμογή των μέτρων που περίμεναν οι εργαζόμενοι, γεγονός που οδήγησε στην απογοήτευση και αποστράτευσή τους. Η κριτική του Guérin απέναντι στις τότε ηγεσίες της αριστεράς (σοσιαλδημοκρατικές και σταλινικές) για τη στάση τους απέναντι στο φασισμό δικαιώθηκε απόλυτα.
Το βιβλίο προχωράει περισσότερο αναλύοντας την ιδεολογία του φασισμού, που δεν είναι άλλη από την κλασική σκοταδιστική, αντιδραστική ιδεολογία, που σήμερα βλέπουμε να υιοθετείται όλο και πιο ανοιχτά από στελέχη των δεξιών κομμάτων. Επίσης παρουσιάζει, πολύ αναλυτικά και με στοιχεία, την οικονομική και αγροτική πολιτική του φασισμού στην κυβέρνηση (μειώσεις μισθών, ιδιωτικοποιήσεις, ενίσχυση του μεγάλου κεφαλαίου με οικονομικό στραγγαλισμό των μεσοστρωμάτων), που δεν διαφέρει καθόλου από τη σημερινή νεοφιλελεύθερη πολιτική των μνημονιακών και μεταμνημονιακών κυβερνήσεων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η παρουσίαση (πάντα με στοιχεία) των σχέσεων του φασισμού στην κυβέρνηση με τις μάζες των πληβείων που τον είχαν στηρίξει, καθώς και των σχέσεών του με το μεγάλο κεφάλαιο. Η οικονομική του πολιτική εξυπηρέτησε πλήρως τα συμφέροντα του μεγάλου κεφαλαίου και ήταν καταστρεπτική για τους πληβείους του, ωστόσο αν και κατέστειλε τα πιο ριζοσπαστικά τους στοιχεία (π.χ. τη “Νύχτα των Μεγάλων Μαχαιριών” στη Γερμανία) προσπάθησε να διατηρήσει κάποια σχέση με τμήματά τους που συσπειρώθηκαν γύρω του όταν η μεγαλοαστική τάξη αποφάσισε να τον ξεφορτωθεί (Καθαίρεση του Μουσολίνι από το Βασιλιά της Ιταλίας, Απόπειρα κατά του Χίτλερ από ανώτερους στρατιωτικούς στη Γερμανία).
Σήμερα έχουμε ένα πολιτικοκοινωνικό πλαίσιο με ομοιότητες αλλά και πολλές διαφορές από εκείνο του μεσοπολέμου. Έτσι και η σημερινή ακροδεξιά έχει πολλές ομοιότητες (ιδεολογία, εχθρότητα στους εργαζόμενους, ρατσισμός), αλλά και πολλές διαφορές (μικρότερη οργανωμένη σχέση με πληβείους, πιο άμεση εξάρτηση από το μεγάλο κεφάλαιο). Ωστόσο η εμπεριστατωμένη και σε βάθος ανάλυση του φαινομένου του φασισμού στο μεσοπόλεμο, που γίνεται με το βιβλίο αυτό, μπορεί να βοηθήσει στην ανάλυση και επεξεργασία μιας πολιτικής αντιμετώπισης του φαινομένου αυτού σήμερα πριν είναι πολύ αργά.
Τάσος Γουδέλης
Φασισμός και μεγάλο κεφάλαιο
- Συγγραφέας: Ντανιέλ Γκερέν
- ISBN: 978-618-5571-51-1
- Κατηγορίες: ANTIFA/ΑΝΤΙΦΑΣΙΣΜΟΣ, ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΦΑΣΙΣΜΟΣ, Πολιτικές επιστήμες
- Εκδόσεις: Οι Εκδόσεις των Συναδέλφων
- Μετάφραση: Τάσος Γ. Γουδέλης
- Σελίδες: 470
- Τιμή: 22.00€.€ 19,80
| Daniel Guérin (1904-1988) | |
 | Ο Ντανιέλ Γκερέν (1904-1988) ήταν Γάλλος ελευθεριακός κομμουνιστής. Στα έργα του ασχολήθηκε (μεταξύ άλλων) με τον αναρχισμό, τον αντιφασισμό και τη σεξουαλικότητα. |
ΤΠΤ - "4" 
