4η Διεθνής: 18ο παγκόσμιο συνέδριο (Φλεβάρης 2025)
Για την παγκόσμια κατάσταση
Εισήγηση κειμένου για την παγκόσμια πολιτική κατάσταση
του Νίκου Συμεωνίδη
Το παρόν κείμενο αποτελεί εισήγηση στη συζήτηση για το 18ο παγκόσμιο συνέδριο που διοργάνωσε η ΤΠΤ-”4” στις 18/1/2025. Το προτεινόμενο κείμενο για την παγκόσμια κατάσταση υιοθετήθηκε από τη Διεθνή Εκτελεστική Επιτροπή, τον Φλεβάρη του 2024, ως εισήγηση για το Παγκόσμιο Συνέδριο, και επικαιροποιήθηκε τον Οκτώβρη του 2024. Προφανώς, σε μια σειρά ζητήματα (π.χ. οι εξελίξεις στη Συρία) θα χρειαστεί και άλλες επικαιροποιήσεις στο ίδιο το συνέδριο. Επίσης, η παρουσίασή του εδώ αποτελεί συμπύκνωση για την εδώ συζήτηση και, άρα, δεν εξαντλεί όλα τα θέματα. Ωστόσο το δημοσιεύουμε ως μια εικόνα της παγκόσμιας συζήτησης. Κατά δεύτερον, το άλλο βασικό ζήτημα του παγκόσμιου συνεδρίου, το Οικοσοσιαλιστικό Μανιφέστο, βρίσκεται ήδη σε υλική μορφή, στο τεύχος 13 του Ιουλίου του 2024, του περιοδικού μας «4», αλλά επίσης μπορεί να «κατέβει» και σε pdf από τη διεύθυνση: https://tpt4.org/2024/07/06/4-13-july-2024 .
ΤΠΤ- “4”
Εισαγωγή
Η αιματηρή επίθεση του σιωνιστικού κράτους και του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού ενάντια στον παλαιστινιακό λαό προκάλεσε μια πολυδιάστατη διεθνή κρίση σε έναν ήδη εύθραυστο και χαοτικό κόσμο. Σ’ αυτό ας προστεθεί η συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία, η πρόοδος της Ακροδεξιάς, η όξυνση των σχέσεων ΗΠΑ – Κίνας, η εμφάνιση ήδη κλιματικών καταστροφών λόγω υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Ιμπεριαλιστική επίθεση σε όλη τη Μέση Ανατολή
Ο πόλεμος στην Παλαιστίνη εισάγει ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία : βομβαρδισμοί, καταστροφές, επί 2,4 εκατομ. Παλαιστινίων στη Γάζα, το 1 εκατομ. διώχτηκε από το Βορρά προς το Νότο της λωρίδας, οι νεκροί ξεπέρασαν τις 45.000 (40% γυναικόπαιδα), εμφανώς πια το Ισραήλ θέλει να αποικίσει τη Γάζα ενώ ήδη 16 κοινότητες Παλαιστινίων απελάθηκαν από τη Δ. Όχθη στην Ιορδανία.
Δεν πρόκειται για πόλεμο Ισραήλ – Χαμάς, ούτε για συνέχιση των παλαιότερων συγκρούσεων στην περιοχή, πρόκειται για τη μεγαλύτερη εθνοκάθαρση από την εποχή της ίδρυσης του κράτους του Ισραήλ και για την μεγαλύτερη επέμβαση των ΗΠΑ στην περιοχή από τον πόλεμο του Ιράκ το 2003. Η έκταση της ιμπεριαλιστικής επίθεσης είναι χωρίς προηγούμενο : προώθηση αποίκων στην Δυτική Όχθη, διωγμός Παλαιστινίων, στρατιωτικές επιχειρήσεις στη νοτιοδυτική Συρία, βομβαρδισμοί στο Λίβανο και στην Υεμένη. Από την άλλη ο στρατός του Άσαντ στη Συρία, η Χεσμπολάχ στο Λίβανο, οι Χούτι στην Υεμένη που έχουν δεσμούς με το θεοκρατικό και καταπιεστικό κράτος του Ιράν αν και δηλώνουν ότι μάχονται για τους Παλαιστίνιους προωθούν τα δικά τους συμφέροντα.
Η σφαγή διευκολύνεται από τη νεοφασιστική κυβέρνηση Νετανιάχου που στριμωγμένη από τα σκάνδαλα και τη λαϊκή δυσαρέσκεια βρήκε τρόπο να ξαναπάρει τον έλεγχο της κατάστασης.
Η ισραελοαμερικανική επίθεση αντιμετωπίζει σοβαρές αντιφάσεις. Οι δυτικές δυνάμεις σιωπούν ή διαμαρτύρονται υποκριτικά, η Κίνα διαμαρτύρεται με καθυστέρηση, η Ρωσία του Πούτιν κρατάει ισορροπίες ενώ οι περισσότερες αραβικές κυβερνήσεις (που προχωρούσαν προς την «ομαλοποίηση» των σχέσεων τους με το Ισραήλ) αναγκάζονται, κάτω από τη λαϊκή πίεση να παγώσουν τις σχέσεις τους μαζί του. Ορισμένες χώρες, όπως η Ν. Αφρική καταγγέλλουν την επίθεση και την πάνε στο Δ.Π.Δ. Αλλά το σημαντικότερο είναι το κύμα διαμαρτυριών στις περισσότερες Δυτικές δυνάμεις. Ακόμη και δυτικοί εβραίοι (μη σιωνιστές ή αντισιωνιστές) την καταγγέλλουν.
Η άνοδος της άκρας δεξιάς προκαλεί τα αυτοαποκαλούμενα «δημοκρατικά» νεοφιλελεύθερα καθεστώτα
Έχουμε πρόοδο της άκρας δεξιάς που δεν έχει φτάσει ακόμη στο απόγειο της. Κυβερνάει στην Ιταλία, συγκυβερνάει στην Ολλανδία και τη Σουηδία, ενισχύεται στη Γερμανία και τη Γαλλία.. Στην Ανατολική Ευρώπη η Ρωσική Ομοσπονδία εκφασίζεται μετά την εισβολή στην Ουκρανία, το Fidesz κυβερνάει την Ουγγαρία από το 2010, στην Πολωνία το PiS κυβέρνησε για 8 χρόνια και έχασε τις εκλογές του 10/2023 αλλά έχει τον πρόεδρο της χώρας, στη Βουλγαρία το Λαϊκό Συντηρητικό Κόμμα συμμάχησε με το ακροδεξιό SNS για να κυβερνήσει.
Στη Λατινική Αμερική μετά την ήττα του Μπολσονάρο είχαμε το πραξικόπημα της Ντίλμα Μπολουάρτε στο Περού, την εκλογική νίκη του Μιλέι στην Αργεντινή, που έχει κηρύξει πόλεμο μέχρι θανάτου στην εργατική τάξη.
Στην Ασία έχουμε τον γιό του Μάρκος στις Φιλιππίνες, τον Μόντι στις Ινδίες, τον Σουμπιάντο στην Ινδονησία.
Από το 2008 με το BREXIT και την εκλογή Τραμπ το 2016 τα υποτιθέμενα «ανανεωμένα» ακροδεξιά κόμματα σημειώνουν επιτυχίες. Δηλώνουν αντισυστημικά ενώ είναι υπερνεοφιλελεύθερα, συντηρητικά στα ήθη, εθνικιστικά, ξενόφοβα, ρατσιστικά, μισογύνικα, ομοφοβικά, υποστηριζόμενα από θρησκευτικούς κύκλους, αμφισβητούν την επιστήμη και αρνούνται την κλιματική αλλαγή.
Η πρόοδος τους οφείλεται στην κρίση των νεοφιλελεύθερων δημοκρατιών που αδυνατούν να ικανοποιήσουν τις ανάγκες των λαών. Οφείλεται στην απογοήτευση κοινωνικών τομέων λόγω της κρίσης, της διάρρηξης του κοινωνικού ιστού και της αποτυχίας των «εναλλακτικών» σοσιαλφιλελεύθερων και «προοδευτικών». Έχουν εμφανιστεί τομείς της αστικής τάξης που στηρίζουν τη νέα εκδοχή του φασισμού για σκλήρυνση του καθεστώτος, χτύπημα του μαζικού κινήματος, επιβολή βίαιων μέτρων για αύξηση του ποσοστού κέρδους.
Βασικό μας καθήκον ο αγώνας ενάντια στην ακροδεξιά, τον αυταρχισμό και το νεοφασισμό.
Ο ουκρανικός λαός υπερασπίζει το δικαίωμα του εθνικού αυτοκαθορισμού
Η εισβολή στην Ουκρανία από το στρατό του Πούτιν επιταχύνει τις γεωπολιτικές αναδιαρθρώσεις, αναπαράγοντας τις σχέσεις κυριαρχίας της εποχής του τσαρισμού και του σταλινισμού σε συνδυασμό με μια ακροδεξιά ιδεολογία.
Ο πόλεμος εισάγει σειρά από φρικαλεότητες : βομβαρδισμοί πόλεων και υποδομών, δολοφονίες και βιασμούς καθώς και βίαιο εκρωσισμό των κατειλημμένων περιοχών.
Η ένοπλη λαϊκή αντίσταση εμπόδισε την πλήρη κατάληψη της χώρας και σταθεροποίησε το μέτωπο στο τωρινό του επίπεδο.
Στη Ρωσία και Λευκορωσία διώκονται όσοι μιλάνε κατά του πολέμου ενώ εκατοντάδες χιλιάδες νέοι μεταναστεύουν για να αποφύγουν τη στράτευση.
Η ρωσική επίθεση επέτρεψε την σταθεροποίηση και τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ. Γι’ αυτό η ήττα της επίθεσης αυτής είναι αναγκαία συνθήκη για την επιτυχία μιας καμπάνιας για τη διάλυση των στρατιωτικών συνασπισμών (ΝΑΤΟ, OTSC, AUKUS)
Διεθνοποίηση χωρίς προηγούμενο
Τα μεγάλα προβλήματα έχουν διεθνοποιηθεί όπως έδειξε το κραχ του 2008, η πανδημία του Covid, οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής (ξηρασία κλπ), η εντατικοποίηση του ανταγωνισμού ΗΠΑ – Κίνας, η προώθηση του αυταρχισμού και του νεοφασισμού και η αύξηση των πολέμων.
Έχουμε μπει σε μια νέα περίοδο της ιστορίας του καπιταλισμού ποιοτικά διαφορετική από εκείνη του νεοφιλελευθερισμού της δεκαετίας του 1980, περισσότερο συγκρουσιακή στην ταξική πάλη και τις διακρατικές συγκρούσεις, με μεγάλες από εκείνη των αρχών του 20ου αιώνα που κατέληξε σε 2 παγκόσμιους πολέμους.
Η πιο άμεσα απειλητική όψη αυτής της κρίσης είναι η οικολογική κρίση αποτέλεσμα 2 αιώνων καπιταλιστικής συσσώρευσης (καπιταλισμός βασιζόμενος σε ορυκτά καύσιμα). Η μέση θερμοκρασία ανεβαίνει, η βιοποικιλότητα εξαφανίζεται, έχουμε μόλυνση και πανδημίες.
Η κλιματική κρίση οξύνεται λόγω μιας οικονομίας βασισμένης σε ορυκτά καύσιμα και υπερκατανάλωση κρέατος και υπερεπεξεργασμένων τροφίμων. Οι πάγοι λιώνουν και το χρησιμοποιήσιμο νερό περιορίζεται. Η αγροτοβιομηχανία,τα ορυχεία και η άντληση υδρογονανθράκων καταστρέφουν τα δάση. Πληθυσμοί μετακινούνται μαζικά. Όλα αυτά θα φέρουν μια όξυνση των ταξικών αγώνων.
Η οικονομική και κοινωνική κρίση
Ζούμε στον απόηχο της οικονομικής κρίσης του 2008, που άνοιξε περίοδο ύφεσης όπως εκείνη του 1873-1890 και κυρίως εκείνη του 1929-1933. Η νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση είναι σε κρίση γιατί δεν μπορεί να εξασφαλίσει την ανάπτυξη και τα ποσοστά κέρδους και συσσώρευσης κεφαλαίου των δεκαετιών του 1980 και 1990. Επίσης η γεωπολιτική πόλωση, που οξύνεται από τους πολέμους και την πρόοδο των εθνικισμών, διαταράσσει τις διεθνοποιημένες αλυσίδες παραγωγής (ενεργειακή αλυσίδα Ρωσίας – Ευρώπης, παραγωγή μικροεπεξεργαστών Κίνας – ΗΠΑ). Αυτά δεν εμποδίζουν τις νεοφιλελεύθερες ιμπεριαλιστικές κυβερνήσεις να συνεχίζουν την επίθεση στους μισθούς και τις κοινωνικές δαπάνες και να προωθούν την εμπορευματοποίηση της γεωργίας.
Η νεοφιλελεύθερη οικονομία έχει μπει σε φυγή προς τα εμπρός με τη συνέχιση συγκεντροποίησης του κεφαλαίου. Το δημόσιο και ιδιωτικό χρέος δίνει μια αυξανόμενη ισχύ στις πολυεθνικές. Η επιβράδυνση ή ανακοπή της ανάπτυξης, ο πληθωρισμός και οι παλιές νεοφιλελεύθερες πολιτικές οξύνουν τις κοινωνικές, τοπικές και φυλετικές ανισότητες.
Η αναζήτηση προστασίας από την κρίση ενθαρρύνει την κερδοσκοπία και απειλεί με νέα κρίση του τύπου του 2008. Η άνοδος των επιτοκίων αυξάνει το δημόσιο και ιδιωτικό χρέος οδηγώντας σε μελλοντικές κρίσεις αποπληρωμής του.
Η απουσία μαζικών επαναστατικών εναλλακτικών λύσεων
Αγώνες και αντιστάσεις υπάρχουν. Στον αιώνα μας είχαμε 3 μεγάλα κύματα αγώνων (2000, 2011, 2019-2020), ένα ανανεωμένο γυναικείο κίνημα, αντιρατσιστικό κίνημα στις ΗΠΑ και αγώνες για κλιματική δικαιοσύνη σε πολλά μέρη. Αλλά οι αγώνες αυτοί βρέθηκαν μπροστά, πέρα από το κεφάλαιο και τις κυβερνήσεις του, στα διλήμματα της δομικής αναδιοργάνωσης της εργασίας, η βιομηχανική εργατική τάξη έχει χάσει βάρος, καταπιεσμένοι τομείς όπως οι νέοι και οι προσωρινά εργαζόμενοι δεν είναι ακόμη σταθερά οργανωμένοι και δυσκολεύονται να ενωθούν με το συνδικαλιστικό κίνημα.
Απουσιάζει μια αξιόπιστη στα μάτια των μαζών εναλλακτική λύση απέναντι στον καπιταλισμό, μια αντικαπιταλιστική δύναμη ή σύνολο δυνάμεων που θα ηγηθεί στις οικονομικές και κοινωνικές επαναστάσεις. Το κρίσιμο είναι ο κατακερματισμός των πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων της Αριστεράς. Αυτό συνδέεται με μια κάμψη της συνείδησης των καταπιεσμένων λόγω των αναδιαρθρώσεων καθώς και με τα αρνητικά αποτελέσματα κυβερνήσεων της «αριστεράς» όπως ο ΣΥΡΙΖΑ και οι Podemos και ο κατακερματισμός της σοσιαλιστικής αριστεράς. Έτσι οι αγώνες γίνονται πιο δύσκολοι και ο αντίκτυπος τους ασθενέστερος.
Πώς ενισχύονται αμοιβαία οι κρίσεις
Οι κρίσεις χαρακτηρίζονται πολυδιάστατες, δηλαδή δεν έχουμε ένα απλό άθροισμα κρίσεων αλλά έναν διαλεκτικά διαρθρωμένο συνδυασμό όπου κάθε τομέας επιδρά στους άλλους και επηρεάζεται από αυτούς. Η μετακίνηση πληθυσμών λόγω πολέμων, κλιματικής αλλαγής, διατροφικής κρίσης και εξάπλωσης καταπιεστικών καθεστώτων αυξάνει, ιδιαίτερα στις χώρες του Νότου.
Οι καταστρεπτικές κλιματικές και οικονομικές προοπτικές μετά το 2016 έπαιξαν σημαντικό ρόλο σε διάφορες χώρες στην ώθηση τομέων της αστικής τάξης να απομακρυνθούν από την τυπική δημοκρατία σαν προσφορότερο μέσο προώθησης των νεοφιλελεύθερων πολιτικών. Έτσι οδηγούμαστε στην ενίσχυση των δεξιών φονταμενταλιστικών ρευμάτων και των ακροδεξιών κυβερνήσεων.
Η επέκταση ενός νεοφιλελεύθερου υπερατομικισμού σε συνδυασμό με τον έλεγχο από τη δεξιά των κοινωνικών δικτύων και, ίσως, της Τεχνητής Νοημοσύνης ευνοεί την αποπολιτικοποίηση, τη διάσπαση της τάξης και το συντηρητισμό. Οι νέες τεχνολογίες οδηγούν την μικρομεσαία αγροτιά σε πελατειακή υποταγή. Επίσης ο νεοφιλελευθερισμός συνεχίζει να επιτίθεται βίαια σε ό,τι έχει απομείνει από το Κράτος Πρόνοιας, επιβάλλοντας την υπερεκμετάλλευση των εργαζομένων στη βιομηχανία και τις υπηρεσίες, κύρια τις νοσηλευτικές, και οδηγεί τις εργαζόμενες στο δίλημμα κακής επιβίωσης ή άμυνας.
Ο νεοφιλελευθερισμός κρατάει τις γυναίκες σε καθεστώς θεσμοθετημένης εργασίας στο Βορρά ή ανεπίσημης στο Νότο, φορτώνοντας τις όλες με τα καθήκοντα φροντίδας παιδιών, ηλικιωμένων και αρρώστων, καθήκοντα που, ειδικά στο Βορρά, κάλυπταν οι κοινωνικές υπηρεσίες που μειώνονται ραγδαία. Έτσι αυτές οι υπηρεσίες γίνονται «οικιακές» (ανατίθενται στην οικογένεια) και φυλετικές (αναλαμβάνονται από μη Λευκούς, Μαύρους, ιθαγενείς γυναίκες, μετανάστες).
Προωθούνται νέες μορφές κοινωνικών σχέσεων όπως η εμπορευματοποίηση ενώ το κέντρο βάρους της παγκόσμιας συσσώρευσης κεφαλαίου έχει μετατοπιστεί από το Βόρειο Ατλαντικό (Ευρώπη-ΗΠΑ) στον Ειρηνικό (ΗΠΑ, ,ειδικά Silicon Valley, Ανατολική και ΝΑ Ασία). Όχι μόνο η Κίνα αλλά όλη η περιοχή από την Ιαπωνία και την Κορέα μέχρι την Αυστραλία και την Ινδία είναι σημαντικές.
Το γεωπολιτικό χάος και η αναμόρφωση της παγκόσμιας τάξης
Η «νέα τάξη» κάνει τον κόσμο πιο συγκρουσιακό και επικίνδυνο. Το «γεωπολιτικό χάος» επιδεινώνεται οδηγώντας σε εξασθένιση της ιμπεριαλιστικής ηγεμονικής ισχύος. Εμφανίζονται νέοι ιμπεριαλισμοί όπως η Ρωσία ή η Κίνα. Όλα είναι ασταθή και αβέβαια. Σίγουρα η αμερικάνικη μονοπολική ηγεμονία, λόγω κατάρρευσης της ΕΣΣΔ, δεν υπάρχει πια.
Η άνοδος του ασιατικού γίγαντα σε οικονομικό, τεχνολογικό και στρατιωτικό τομέα οδήγησε στην ενδοϊμπεριαλιστική σύγκρουση ανάμεσα στο βορειοαμερικανικό μπλοκ (μαζί με τους ευρωπαϊκούς ιμπεριαλισμούς, τον Καναδά, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και την Αυστραλία) και ένα μπλοκ που οικοδομείται γύρω από την Κίνα. Το δεύτερο υπό οικοδόμηση μπλοκ περιλαμβάνει τη Ρωσία (παρά τις αντιθέσεις της με την Κίνα), τη Βόρεια Κορέα, πολλές δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας έχει προσεγγίσει τα χαλιφάτα της Μέσης Ανατολής (Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Μπαχρέιν), το Ιράν και προσπαθεί να μετατρέψει τους BRICS σε συμμαχία κατά των δυτικών ιμπεριαλισμών. Ωστόσο η Ινδία παραμένει σταθερός σύμμαχος των ΗΠΑ, ακόμη και κατά της Κίνας.
Έχουμε αύξηση των πολέμων όπως στη Συρία, την Υεμένη, το Σουδάν και στο ανατολικό τμήμα της Δημοκρατίας του Κονγκό. Έχουμε επίσης καλυμμένους ή ανοιχτούς εμφυλίους πολέμους όπως στη Μιανμάρ και τη μόνιμη σύγκρουση κρατών της Λατινικής Αμερικής με εγκληματικές οργανώσεις και αυτών των τελευταίων με τις μάζες όπως στο Μεξικό, τη Βραζιλία και τον Ισημερινό. Η συγκρουσιακή αυτή κατάσταση μεταξύ Ρωσίας και Γαλλίας – ΗΠΑ επεκτείνεται στις πρώην γαλλικές αποικίες της Δυτικής Αφρικής. Η Κίνα προσπαθεί να αποκτήσει οικονομική επιρροή σε χώρες της Αφρικής, της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής.
Η φύση της σημερινής Κίνας και της Ρωσίας του Πούτιν
Το «μεγάλο άλμα» των τελευταίων 30 χρόνων της Κίνας ήταν καπιταλιστικής φύσης. Ο κινέζικος ιμπεριαλισμός, κληρονόμος μιας μεγάλης κοινωνικής επανάστασης και ενός παλινορθωτικού πισωγυρίσματος της δεκαετίας του 1980 έχει πολύ ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Στηρίζεται σε έναν κρατικό καπιταλισμό συγκεντροποιημένο και σχεδιοποιημένο από το ΚΚΚ και το στρατό, έναν καπιταλισμό που αναπτύσσεται ανοιχτά όπου οι περισσότερες μεγάλες επιχειρήσεις είναι συνεργασίες επιχειρήσεων που ανήκουν ή ελέγχονται από το κράτος και ιδιωτικών επιχειρήσεων.
Ο ιμπεριαλισμός του είναι ακόμη υπό διαμόρφωση. Έχει κάνει άλμα στην εξαγωγή κεφαλαίων αγοράζοντας τμήματα εταιριών ενεργειακών, μεταλλευτικών και υποδομής σε νεοαποικιακές χώρες (ΝΑ Ασία, Αφρική και Λατινική Αμερική) και είναι η χώρα που κατέχει το μεγαλύτερο αριθμό πατεντών διεθνώς. Από το 2022 οι εξαγωγές της κεφαλαίων ξεπέρασαν τις εισαγωγές. Δεν έχει ακόμη εισβάλει σε άλλη χώρα, στα κλασσικά ιμπεριαλιστικά πρότυπα, αν και η πολιτική της στο Θιβέτ και στο Ξινγιάνγκ είναι βασικά αποικιοκρατικές.
Η σημερινή Ρωσία είναι παράγωγο της μαζικής καταστροφής των θεμελίων της παλιάς ΕΣΣΔ και της χαοτικής και μη συγκεντροποιημένης καπιταλιστικής παλινόρθωσης, της ανάληψης του ελέγχου παλιών και καινούργιων επιχειρήσεων από γραφειοκράτες που έγιναν ολιγάρχες. Ο Πούτιν και η ομάδα του έκαναν ένα σχέδιο ανασυγκεντροποίησης του ρώσικου καπιταλισμού, χρησιμοποιώντας μια εκδοχή της παλιάς μεγαλορώσικης ιδεολογίας, για να ξαναβγεί ο ρώσικος καπιταλισμός στο διεθνή ανταγωνισμό και να αυξήσουν την καταστολή των εθνοτήτων – και του ρώσικου λαού – της ομοσπονδίας. Ο υπερκατασταλτικός χαρακτήρας του καθεστώτος Πούτιν μπορεί να χαρακτηρισθεί σαν εξέλιξη προς τον φασισμό.
Οι ΗΠΑ ένας ηγεμονισμός σε κρίση
Παρά την ανάδειξη ανταγωνιστών οι ΗΠΑ παραμένουν η πλουσιότερη και στρατιωτικά ισχυρότερη χώρα, που έχει πάντα τον τελευταίο λόγο στο ιμπεριαλιστικό της μπλοκ. Αν και ανίκητη τεχνολογικά έχει, κληρονομιά της ήττας της στο Βιετνάμ, το πρόβλημα να πείθει τους συμμάχους και την κοινή της γνώμη για κάθε εξωτερική επέμβαση. Η εποχή της «μονοπολικότητας» και του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας» του 1990, έχει περάσει. Η οικονομική και πολιτική της ελίτ είναι διχασμένη και δυσκολεύεται να αποσυνδέσει την οικονομία της από την κινέζικη, με την οποία έχει βαθιά δεθεί τα τελευταία 40 χρόνια.
Πέρα από τη σχετική οικονομική της κάμψη η κοινωνία και το αστικοδημοκρατικό πολιτικό της σύστημα είναι σε κρίση από την εποχή που το Tea Party και ο Τραμπ πήραν τον έλεγχο του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος .και η ένταση οξύνθηκε Η κρίση θα βαθύνει και άλλο με συγκρούσεις ανάμεσα στην Εκτελεστική εξουσία, το Κογκρέσο και τη Δικαιοσύνη.
Το σύνολο του Νότου
Η Λατινική Αμερική, η Αφρική, η Μέση Ανατολή και ένα μεγάλο κομμάτι της Ασίας (κύρια τα νότια και ΝΑ της τμήματα) είναι νεοαποικιακές χώρες γνωστές σαν «Global South» (σύνολο του Νότου). Εκεί ζει το μεγαλύτερο τμήμα της ανθρωπότητας, υπερχρεωμένες, παραγωγοί πρώτων υλών, με τα λιγότερο κατεστραμμένα οικοσυστήματα, παραγωγοί τροφίμων, με φτηνή εργατική δύναμη που είναι βασικές για τον πλουτισμό του ιμπεριαλιστικού Βορρά.
Ο Νότος συγκεντρώνει τα μεγαλύτερα ποσοστά ανισοτήτων πείνας, έλλειψης κοινωνικής προστασίας, αυταρχικών κυβερνήσεων, απαλλοτριώσεων και αιματηρών συγκρούσεων. Συγκλίνει με το Βορρά στα προβλήματα πολιτικής πόλωσης, ανόδου της ακροδεξιάς (Ντουέρτε, Μπολσονάρο, Μιλλέι, Μόντι), της ενίσχυσης των εγκληματικών οργανώσεων, των κλιματικών τραγωδιών, των εμφυλίων και διακρατικών πολέμων.
Λατινική Αμερική
Από την αρχή του αιώνα έχουμε εδώ σειρά αγώνων, διαδηλώσεων, λαϊκών εξεγέρσεων, εκλογές ρεφορμιστικών κυβερνήσεων προερχομένων από τους αγώνες αυτούς. Υπάρχει πολιτική πόλωση, υπερεκμετάλλευση της φύσης, κοινωνικό ρήγμα, ανισότητες, καθημερινή βία, στρατιωτικοποίηση και πολιτικές κρίσεις με τόνωση της ακροδεξιάς. Από το 2018 έχουμε δεύτερο κύκλο κινητοποιήσεων, κοινωνικοί αγώνες συγκρούονται με την ακροδεξιά και πολλές φορές οδηγούν σε εκλογή «προοδευτικής» κυβέρνησης. Οι κυβερνήσεις αυτές δεν είναι των εργατών και των καταπιεσμένων, δεν τις υποστηρίζουμε χωρίς όρους. Ωστόσο πλατιές μάζες τις θεωρούν εναλλακτικές στην ακροδεξιά, επειδή είναι εκλογικά εναλλακτικές. Άρα η θέση μας είναι, μετά από μελέτη των εκάστοτε συνθηκών, η προσπάθεια προώθησης λαϊκών κινητοποιήσεων, ενίσχυσης των αγώνων ενάντια στα νεοφιλελεύθερα μέτρα αυτών των κυβερνήσεων, καταγγελίας ότι η ακροδεξιά είναι χειρότερη και προωθώντας την ανεξαρτησία των κινημάτων από τις κυβερνήσεις αυτές.
Η Αφρική στον κυκλώνα των κρίσεων
Με πληθυσμό 1,2 δις και παρά το παραμύθι ότι προχωρά η απαλλαγή της από το ζυγό της νεοαποικιακής υπανάπτυξης η Αφρική, και κύρια η υποσαχάρια, παραμένει η φτωχότερη ήπειρος του κόσμου. Η Δ.Τ. εκτιμά ότι από τώρα έως το 2030 το 87% των πολύ φτωχών ανθρώπων της γης θα ζήσουν εκεί.
Η Αφρική ευθύνεται για το 4% των παγκόσμιων εκπομπών άνθρακα αλλά περιλαμβάνει 7 από τις 10 χώρες που υπέστησαν κλιματικές καταστροφές με κορυφαία την ξηρασία που προκάλεσε τη μετακίνηση 2,5 εκατομμυρίων ανθρώπων. Είναι θέατρο πολέμων, όπως στο Σουδάν.
Πρόσφατα έχουμε νέα εξόρμηση προς την Αφρική λόγω ανακάλυψης νέων κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου καθώς και μεταλλευμάτων (κοβάλτιο, χαλκός, λίθιο, πλατίνα). Αυτή τροφοδοτεί νέες συγκρούσεις εκεί.
Δίπλα στους παλιούς αποικιοκράτες έρχονται τώρα οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα να συμμετέχουν στην υπερεκμετάλλευση των ορυκτών και στην τροφοδότηση των συρράξεων εκεί. Η Ρωσία μέσω της μισθοφορικής Βάγκνερ ανταγωνίζεται τη δυτική επιρροή και αυξάνει τη δική της. Σειρά πραξικοπημάτων στη Δ. Αφρική αμφισβητούν την ισχύ της γαλλικής αποικιοκρατίας και τα νέα καθεστώτα στρέφονται προς τους ανταγωνιστές των ΗΠΑ για στρατιωτική και οικονομική στήριξη. Ωστόσο η Κίνα είναι η σημαντικότερη μη δυτική δύναμη που εκμεταλλεύεται τον πλούτο της Αφρικής, μέσω άνισων ανταλλαγών, δανείων, επενδύσεων σε εταιρίες μεταλλευτικές και υποδομών. Υπολογίζεται ότι το 62% του αμοιβαίου αφρικανικού χρέους οφείλεται σε κινέζους δανειστές.
Στην υποσαχάρια Αφρική υπάρχουν τα λεγόμενα κινήματα πολιτών που αγωνίζονται για έναν άλλο δρόμο. Τα καθεστώτα αντιμετωπίζουν κάθε λαϊκή κινητοποίηση με άγρια καταστολή (Σενεγάλη, Σουαζιλάνδη, Ζιμπάμπουε κλπ). Η αριστερή ή προοδευτική κατεύθυνση δεν αρκεί αν δεν πάρει αντικαπιταλιστική προοπτική. Η εξέγερση στο Σουδάν με αυτοοργάνωση και ριζοσπαστικά κοινωνικά και δημοκρατικά αιτήματα υφίσταται ένοπλη αιματηρή καταστολή από τους υποστηριζόμενους από όλες τις αντιδραστικές κυβερνήσεις στρατηγούς. Στην Τυνησία το καθεστώς του Καίς Σαιέντ έπνιξε τις επιθυμίες για δημοκρατία.
Τα στρατιωτικά πραξικοπήματα του 2023 σε πρώην γαλλικές αποικίες της Αφρικής (Μάλι, Μπουργκίνα Φάσο, Νίγηρας και Γκαμπόν) δείχνουν την βαθιά πολιτική κρίση που επιδεινώνεται από την τρομοκρατική δράση ισλαμιστικών ομάδων που ενισχύονται από τις μοναρχίες του Κόλπου. Οι στρατιωτικοί πήραν την εξουσία εύκολα και χωρίς αντίσταση λόγω της ανυποληψίας των πολιτικών θεσμών και της απόρριψης της γαλλικής ιμπεριαλιστικής παρουσίας. Αυτή η απόρριψη εκφράστηκε και στη Σενεγάλη στις κινητοποιήσεις του 2021. Ωστόσο οι στρατιωτικοί δεν προσφέρουν εναλλακτική λύση στις ιμπεριαλιστικές και νεοφιλελεύθερες πολιτικές. όπως παλιότερα οι ισλαμιστές στην εξουσία δεν προσέφεραν κάτι τέτοιο στην Τυνησία και στην Αίγυπτο.
Οι εκμεταλλευόμενες/οι, οι καταπιεσμένοι τομείς και οι λαοί του κόσμου απαντούν με κινητοποιήσεις
Μετά την κρίση του 2008 είχαμε σειρά μαζικών κινητοποιήσεων σε όλο τον κόσμο (Αραβική Άνοιξη, Occupy Wall Street, Μαδρίτη, Ιστανμπούλ, Βραζιλία, Κίτρινα Γιλέκα, Μπουένος Άιρες, Χονγκ Κονγκ, Σαντιάγκο, Μπανκόνγκ) και ένα δεύτερο κύμα το 2018-19 (ΗΠΑ, Ιράν, Λευκορωσία, Ινδία) όπου είχαμε και κάποιες ανατροπές κυβερνήσεων. Αυτό το κύμα διακόπηκε από την πανδημία. Μετά από αυτήν είχαμε αντίστοιχα κινήματα στη Γαλλία, στην Κίνα, συνδικαλιστικές κινητοποιήσεις στις ΗΠΑ (από Άμαζον και αυτοκινητοβιομηχανία μέχρι το Χόλυγουντ).
Η εργατική τάξη παραμένει ζωντανή και πολυάριθμη, παρά τις αναδιαρθρώσεις και την καταστολή, λιγότερο συνειδητοποιημένη και οργανωμένη απ’ ότι τον 20ο αιώνα. Μεγάλα βιομηχανικά συγκροτήματα παραμένουν στην Κίνα και σε ολόκληρη τη ΝΑ Ασία. Οι αγρότες της Αφρικής της Ν. Ασίας (Ινδία και Πακιστάν) και της Λατινικής Αμερικής αντιστέκονται στον αγροβιομηχανικό ιμπεριαλισμό. Οι ιθαγενείς πληθυσμοί (10% του πληθυσμού της γης) αντιστέκονται στην προώθηση του κεφαλαίου στις περιοχές τους. Η ήττα της αραβικής επανάστασης και η τραγωδία της Συρίας επιβραδύνουν την αντίσταση των λαών της Μέσης Ανατολής αν και είχαμε την εξέγερση των γυναικών στο Ιράν.
Οι εργαζόμενες/οι συνεχίζουν να αγωνίζονται με νέες μορφές οργάνωσης και πάλης και με μεγαλύτερες δυσκολίες από παλαιότερα. Πρέπει να δουλέψουμε σε κάθε εργασιακό χώρο, γειτονιά, απεργία, κατάληψη, σε κάθε λαϊκό κίνημα για αυτοοργάνωση, αντικαπιταλιστική πολιτικοποίηση των αιτημάτων, εποικοδόμηση της συνείδησης και ταξική ανεξαρτησία απέναντι στον καπιταλισμό.
Κεντρικές απαιτήσεις για μια νέα εποχή
Απέναντι στις αυξανόμενες ανισότητες μεταξύ χωρών, στου πολέμους και τους εθνικισμούς η 4η Διεθνής δηλώνει άνευ όρων ενάντια σε όλους τους ιμπεριαλισμούς. Είμαστε υπέρ της ανεξαρτησίας των αποικιών και ημιαποικιών, κατά της καταπίεσης ή του περιορισμού των δικαιωμάτων ενός Κράτους ή μιας εθνότητας από ένα άλλο.
Για την Παλαιστίνη το καθήκον μας είναι να συγκεντρώσουμε όλες τις πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις για ένα παγκόσμιο κάλεσμα για άμεση εκεχειρία στη Γάζα με απροσκώλυτη είσοδο εκεί της ανθρωπιστικής βοήθειας. Απαιτούμε το σταμάτημα της καταστροφής στη Γάζα και της απέλασης των Παλαιστινίων από Γάζα και Δυτική Όχθη, την απελευθέρωση των Παλαιστινίων κρατουμένων και των ισραηλινών ομήρων. Ζητάμε να σταματήσει η συνενοχή των Κρατών με το Ισραήλ και να του επιβληθεί εμπάργκο όπλων. Θέλουμε το πλατύτερο δυνατόν κίνημα αλληλεγγύης στους Παλαιστίνιους με συμμετοχή και των εβραίων που δηλώνουν ότι η κυβέρνηση Νεντανιάχου δεν τους εκφράζει και θεωρούν ότι μια ειρηνική παρουσία εβραίων στην Παλαιστίνη μπορεί να γίνει μόνο με υπεράσπιση των δικαιωμάτων των Παλαιστινίων.
Η λύση στη Μέση Ανατολή ξεκινάει με το δικαίωμα επιστροφής των Παλαιστινίων στην ιστορική Παλαιστίνη, την κατάργηση του απαρτχάιντ και κάθε μορφής καταπίεσης και ρατσισμού, την κατάργηση του σιωνιστικού κράτους σαν «κράτος των εβραίων», την ισότητα των λαών που ζουν εκεί. Αυτό απαιτεί την απόρριψη του σιωνισμού από τον εβραϊκό πληθυσμό του Ισραήλ και τη συμμετοχή του σε αραβική επανάσταση με δημοκρατική, λαϊκή και σοσιαλιστική προοπτική.
Στην Ουκρανία η λύση είναι η απόσυρση των στρατευμάτων του Πούτιν μέσω δημόσιων διαπραγματεύσεων. Ο λαός της Ουκρανίας πρέπει να αποφασίσει για της εκεχειρία, οι πρόσφυγες πρέπει να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Υπερασπίζουμε το δικαίωμα του ουκρανικού λαού να αντιστέκεται και να πάρει βοήθεια ενάντια στην εισβολή , να οικοδομήσει μια ελεύθερη και δημοκρατική χώρα, είμαστε στο πλευρό εκείνων που στη Ρωσία και τη Λευκορωσία αντιτίθενται στον πόλεμο.
Είμαστε υπέρ της διάλυσης όλων των στρατιωτικών συνασπισμών (ΝΑΤΟ, OTSC, AUKUS). Είμαστε αντίθετοι στις «σφαίρες επιρροής» σε βάρος των λαών. Είμαστε αντίθετοι στη χρησιμοποίηση του πολέμου στην Ουκρανία σαν πρόσχημα για αύξηση των στρατιωτικών δαπανών και κάθε πυρηνικού εκβιασμού και από τις 2 πλευρές. Είμαστε υπέρ του παγκόσμιου αφοπλισμού (ειδικά σε πυρηνικά και χημικά όπλα) και κατά κάθε επιβολής, καταπίεσης ή εισβολής Κράτους σε άλλο.
Στην Αφρική είμαστε αντίθετοι σε κάθε ιμπεριαλιστική επέμβαση στο όνομα της αποκατάστασης της συνταγματικής τάξης. Αγωνιζόμαστε για να φύγουν τα γαλλικά στρατεύματα από την περιοχή και το κλείσιμο της αμερικανικής βάσης του Αγκαντέζ στο Νίγηρα. Απαιτούμε την αποχώρηση των δυνάμεων της Βάγκνερ. Υποστηρίζουμε τις προσπάθειες για ένα κίνημα νέο και αντισυστημικό για την ενότητα των λαών της Αφρικής.
Απέναντι στην ακροδεξιά σε Βορρά και Νότο είναι σημαντικές οι ενωτικές πολιτικές της αριστεράς.(ενιαίο μέτωπο) είναι σημαντικό στοιχείο της πολιτικής μας χωρίς να χάνουμε την ανεξαρτησία μας ή εκείνη των κοινωνικών κινημάτων. Σε χώρες με αυταρχικά καθεστώτα (Κίνα, Ρωσία, Λευκορωσία, Νικαράγουα, Συρία, Σαουδική Αραβία, Εμιράτα, Ιράν κλπ) και σε εκείνες με εκλεγμένες αλλά αυταρχικές κυβερνήσεις (Τουρκία, Βενεζουέλα, Φιλιππίνες) είμαστε σε μετωπική αντίθεση με το καθεστώς, σε αγώνα για τα δημοκρατικά δικαιώματα και άνευ όρων υποστήριξη των εξεγερμένων, όπως στη Μυανμάρ και στην Υεμένη. Στο πλαίσιο αυτό συμμετέχουμε και υποστηρίζουμε θερμά την πρωτοβουλία για μια παγκόσμια συνδιάσκεψη ενάντια στο φασισμό που θα γίνει το 2025 στη Βραζιλία.
Αγωνιζόμαστε για την ικανοποίηση βασικών αιτημάτων όπως υγεία, κατοικία, εργασία, αξιοπρεπείς μισθούς και συντάξεις και πρόσβαση σε νερό και ενέργεια σε χαμηλή τιμή.
Από τα βασικά μας καθήκοντα είναι η ενίσχυση των περιβαλλοντικών αγώνων, μόνο το κίνημα των εκμεταλλευομένων και καταπιεσμένων μπορεί να αποτρέψει την κλιματική κατάρρευση.
Υποστηρίζουμε το δικαίωμα των γυναικών για αποζημίωση της οικιακής εργασίας, το δικαίωμα να επιλέγουν ή όχι την τεκνοποίηση με δικαίωμα στην αντισύλληψη και στην έκτρωση, για τη σεξουαλική εκπαίδευση, για δημόσιους και αξιοπρεπείς βρεφονηπιακούς σταθμούς, για ολοήμερα και ποιοτικά σχολεία, για ισότητα μισθών και επαγγελματικών ευκαιριών ανδρών και γυναικών.
Αγωνιζόμαστε ενάντια στο ρατσισμό και τις διακρίσεις, για αποζημιώσεις για τη δουλεία και την κλοπή εδαφών. Είμαστε δίπλα στους μετανάστες, κατά της ξενοφοβίας των απελάσεων και των τειχών.
Ενάντια στην ομοφοβία και κάθε είδους επίθεση στους LGBTQI παντού. Πλήρη δικαιώματα σε ζευγάρια γκέι, λεσβιών ή αμφισεξουαλικών με δικαίωμα σε γάμο, σύλληψη και υιοθεσία.
Για να νικήσουν οι αγώνες πρέπει να ενωθούν για κατάργηση των καθεστώτων εκμετάλλευσης και καταπίεσης, για σύγκρουση με την αποικιοκρατία και τον ιμπεριαλισμό δηλαδή τον καπιταλισμό. Η 4η Διεθνής αγωνίζεται για έναν κόσμο όπου κανένα κράτος δεν καταπιέζει το άλλο, για έναν κόσμο χωρίς αποικιοκρατία, οικολογικό και σοσιαλιστικό, φεμινιστικό όπου όλες οι εθνότητες και χρώματα, κάθε σεξουαλικής κατεύθυνσης, κάθε ιδεολογίας και πίστης συμβιώνουν ειρηνικά και σε ισοτιμία.
Νίκος Συμεωνίδης
18 Γενάρη 2025
ΤΠΤ - "4" 
