Για την ανάγκη μείωσης της παγκόσμιας υλικής παραγωγής

Διεθνής Επιτροπή

Φλεβάρης 2022

Συμβολή στην εκπόνηση ενός οικοσοσιαλιστικού προγράμματος στο πλαίσιο της αναγκαίας μείωσης της παγκόσμιας υλικής παραγωγής…

Το κείμενο αυτό ήταν ένα από τα τρία που παρουσιάστηκαν για να ανοίξει μια συζήτηση για τη διεθνή κατάσταση στη συνεδρίαση της Διεθνούς Επιτροπής τον Φεβρουάριο του 2022 και τα οποία συμφωνήσαμε ότι μαζί θα αποτελέσουν τη βάση για τη μελλοντική μας ανάπτυξη.[1]

1. Τραβήξτε το φρένο έκτακτης ανάγκης

Η οικοκτόνος συσσώρευση του κεφαλαίου απειλεί τις ίδιες τις συνθήκες της ανθρώπινης ύπαρξης στον πλανήτη. Η πανδημία Covid το επιβεβαιώνει αυτό, εφόσον η αύξηση των ζωονόσων τα τελευταία σαράντα χρόνια οφείλεται στην καταστροφή των οικοσυστημάτων. Τα πλανητικά οικολογικά όρια της βιώσιμης ανθρώπινης ανάπτυξης έχουν ξεπεραστεί σε διάφορους τομείς (κλίμα, βιοποικιλότητα, άζωτο και χρήση γης). Κοντεύουν να ξεπεραστούν και στον τομέα της χημικής και πλαστικής ρύπανσης, ενώ σε άλλους βασικούς παράγοντες της αειφορίας (πόροι γλυκού νερού, ρύπανση από μικροσωματίδια, κύκλος του φωσφόρου κ.λπ.) υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα. Η καπιταλιστική πρόοδος βρισκόταν πάντα σε αντίθεση με την ορθολογική διαχείριση των υλικών ανταλλαγών μεταξύ της ανθρωπότητας και της υπόλοιπης φύσης, αλλά η σημερινή κατάσταση είναι χωρίς προηγούμενο. Ο βασικός παραγωγισμός του συστήματος (που συνεπάγεται αναγκαστικά τον καταναλωτισμό) έχει γίνει μια καταστροφική τελετουργική δύναμη που έχει φέρει τη Γη σε μια νέα γεωλογική εποχή – την Ανθρωπόκαινο. Οι κίνδυνοι είναι τεράστιοι, αλλά το Κεφάλαιο συνεχίζει την πορεία του, παρά τις επιστημονικές προειδοποιήσεις. Η καταστροφή βαθαίνει. Από τη μία πλευρά, πλήττει όλο και περισσότερο τις λαικές τάξεις, ιδίως στον παγκόσμιο Νότο. Από την άλλη πλευρά, οι κατέχοντες εκμεταλλεύονται την οικολογική κρίση για να αυξήσουν τα προνόμιά τους πέρα από κάθε όριο, καταφεύγοντας όλο και περισσότερο στη βία για να τα υπερασπιστούν. Μια νέα ακροδεξιά ποντάρει στην εξόντωση των φτωχών σαν «διέξοδο» από την οικολογική κρίση. Το μαλθουσιανό φάντασμα της βύθισης στη βαρβαρότητα μεγαλώνει. Μόνο οι συγκλίνοντες αγώνες των εκμεταλλευόμενων και των καταπιεσμένων θα μπορέσουν να το σταματήσουν. Αλλά αυτοί οι αγώνες είναι και θα είναι όλο και περισσότερο υπερκαθοριζόμενοι από την οικολογική κρίση, η οποία αντικειμενικά απαιτεί μια ριζική μείωση της εξόρυξης υλικών και της τελικής κατανάλωσης ενέργειας. Όσοι/-ες αγωνίζονται για τη χειραφέτηση πρέπει να βγάλουν όλα τα συμπεράσματα από αυτό. Η παλιά προοπτική της «άρσης των καπιταλιστικών φραγμών στην (ποσοτική) ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων» πρέπει επομένως να εγκαταλειφθεί ρητά. Στο πλαίσιο του Ανθρωπόκαινου, ο αντικαπιταλισμός απαιτεί να σπάσει η καταστροφική δύναμη του καπιταλιστικού παραγωγισμού, η εξόρυξη, η αποικιοκρατία και η πατριαρχική ιδεολογία της «κυριαρχίας πάνω στη φύση». Το φρένο έκτακτης ανάγκης πρέπει να τραβηχτεί τόσο για την καταπολέμηση των κοινωνικών ανισοτήτων όσο και για να ανοίξει ο δρόμος προς την ποιοτική ανάπτυξη με επίκεντρο τη φροντίδα των ανθρώπων μέσω της ικανοποίησης των πραγματικών ανθρώπινων αναγκών, απαλλαγμένων από τα εμπορεύματα, που καθορίζονται δημοκρατικά με προσεκτικό σεβασμό στα οικοσυστήματα.

2. Το φιάσκο των καπιταλιστικών πολιτικών

Η υπερθέρμανση του πλανήτη εκφράζει το μεγαλύτερο μέρος της καπιταλιστικής οικολογικής καταστροφής. Επιταχύνεται και απειλεί με ραγδαίες ανακατατάξεις που απειλούν τη ζωή εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων, τις συνθήκες ύπαρξης δισεκατομμυρίων άλλων και την επιβίωση οικοσυστημάτων που είναι προϊόν εκατομμυρίων ετών φυσικής ιστορίας. Οι επιστήμονες του κλίματος κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου εδώ και περισσότερο από τριάντα χρόνια, αλλά οι καπιταλιστές υπεύθυνοι της λήψης αποφάσεων δεν έχουν κάνει τίποτα για να ελέγξουν ή έστω να περιορίσουν την καταστροφή. Ακόμη χειρότερα, οι πολιτικές τους για το κλίμα διευρύνουν τις ανισότητες μεταξύ Βορρά και Νότου και μεταξύ πλούσιων και φτωχών μέσα στις χώρες. Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου συνεχίζουν να αυξάνονται. Έχουν αυξηθεί κατά 60% από το 1990. Μέσα σε τρεις δεκαετίες (1990-2019), συμπεριλαμβανομένων 25 «κλιματικών συνόδων κορυφής», εκπέμφθηκε περισσότερο CO2 από ορυκτά καύσιμα από ό,τι στα 240 χρόνια ανάμεσα στο 1750 και το 1990. Η Σύμβαση-πλαίσιο για την κλιματική αλλαγή (UNFCCC) εγκρίθηκε στο Ρίο (1992) με στόχο την «πρόληψη επικίνδυνων ανθρωπογενών παρεμβάσεων στο κλιματικό σύστημα». Μόλις το 2015 (Παρίσι, COP21) οι κυβερνήσεις υιοθέτησαν στα χαρτιά το ανώτατο όριο του 1,5°C αύξησης της θερμοκρασίας σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή. Η αρχή των κοινών αλλά διαφοροποιημένων ευθυνών και δυνατοτήτων βρίσκεται στο επίκεντρο της Σύμβασης-Πλαισίου. Θα έπρεπε να καθοδηγήσει τη δίκαιη κατανομή του εναπομείναντος «προϋπολογισμού για τον άνθρακα» μεταξύ Βορρά και Νότου, αλλά οι ΗΠΑ και η ΕΕ το εγκατέλειψαν de facto στην Κοπεγχάγη. Ως αποτέλεσμα, κάθε κυβέρνηση ενθαρρύνεται να κάνει λιγότερα από τις άλλες, έτσι ώστε οι δεσμεύσεις που ανακοινώθηκαν στην COP26 (Γλασκώβη) να βάλουν τον πλανήτη σε μια καταστροφική πορεία προς την αύξηση της θερμοκρασίας κατά τουλάχιστον 2,4°C. Η βρετανική προεδρία της διάσκεψης προσπαθεί να διατηρήσει τον μύθο ότι ο μηχανισμός της COP μπορεί ακόμη να επιτύχει τον στόχο του 1,5°C, αλλά κανείς δεν ξεγελιέται. Η COP26 δεν μπόρεσε καν να αποφασίσει την άμεση διακοπή της χρήσης του άνθρακα (μια διακοπή που υποστήριξε ακόμη και ο πολύ καπιταλιστικός Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας). Η Γλασκώβη είναι στην πραγματικότητα μια πλήρης αποτυχία: μια αποτυχία της προεδρίας, μια αποτυχία της «από κάτω προς τα πάνω» διαδικασίας που επινοήθηκε στο Παρίσι για να «αυξήσει τις φιλοδοξίες» των κρατών, μια αποτυχία των νεοφιλελεύθερων προσπαθειών να καταπολεμηθεί η υπερθέρμανση του πλανήτη μέσω των μηχανισμών της αγοράς και μια αποτυχία των οικονομολόγων του κλίματος που κρύβουν τα νεοφιλελεύθερα δόγματά τους σε μαθηματικά μοντέλα, προκειμένου να τα μεταμφιέσουν σε Επιστήμη. Στο βάθος, η αποτυχία αυτή είναι εκείνη του καπιταλισμού, ο οποίος ισχυρίζεται ότι η παγκόσμια οικονομία θα μπορούσε αφενός να συνεχίσει να αναπτύσσεται και επομένως να καταναλώνει όλο και περισσότερη ενέργεια – προκειμένου να παράγει όλο και περισσότερο – και αφετέρου να απαλλαγεί από τις εκπομπές του άνθρακα αντικαθιστώντας το σύστημα ενέργειας που βασίζεται κατά 80% στα ορυκτά καύσιμα με ένα νέο σύστημα βασιζόμενο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Όμως, αν όλα είναι ίσα, η οικοδόμηση του νέου συστήματος απαιτεί αναγκαστικά αύξηση της κατανάλωσης ορυκτής ενέργειας και, επομένως, των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου: είναι επομένως αδύνατο να «ενισχυθεί η ανάπτυξη» και να ακυρωθούν ταυτόχρονα οι «καθαρές εκπομπές» που οφείλονται στην καύση ορυκτών καυσίμων, καθώς αυτό είναι φυσικά αδύνατο. Αλλά ο νόμος του κέρδους υπερισχύει των νόμων της φυσικής για τους υπεύθυνους του καπιταλισμού. Η αποτυχία της πολιτικής τους για το κλίμα είναι η πιο σαφής και δραματική απεικόνιση της χρεοκοπίας αυτού του παραγωγικού συστήματος, του τερατώδους ανορθολογισμού του και του εγκληματικού ταξικού χαρακτήρα του.

3. Λανθασμένες και επικίνδυνες λύσεις

Στη λογική της συσσώρευσης της αξίας, το μόνο που απομένει στο κεφάλαιο να κάνει ως «λύση» είναι να προσπαθήσει να απωθήσει τα φυσικά εμπόδια μέσω της τεχνολογικής φυγής προς τα εμπρός. Διαστρεβλώνοντας τον στόχο της «ουδετερότητας του άνθρακα» ή των «καθαρά μηδενικών εκπομπών», αποκλίνει από την πραγματική αλλά περιορισμένη δυνατότητα απορρόφησης του μεριδίου των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που θα παραμείνει αναπόφευκτο. Προκειμένου να μειώσουν τις εκπομπές και να προσπαθήσουν να σβήσουν την περίσσεια του CO2, συνεχίζοντας παράλληλα να βγάζουν κέρδη και να συσσωρεύουν νεκρό κεφάλαιο, οι μαθητευόμενοι μάγοι του ν παραγωγισμού ανταγωνίζονται μεταξύ τους σε συνταγές. Από τεχνική άποψη, κάθε ψευδολύση τους είναι γεμάτη με συγκεκριμένες αντιφάσεις: Η θεώρηση του φυσικού αερίου ως «μεταβατικής ενέργειας» είναι προφανώς μια φάρσα- εκτός από τα πάντα πιθανά ατυχήματα και τον κίνδυνο διάδοσης των ατομικών όπλων, η μόνη «βιωσιμότητα» της ειρηνικής πυρηνικής ενέργειας είναι αυτή των αποβλήτων της- η γεωλογική δέσμευση-απομόνωση προϋποθέτει φαραωνικά έργα και ένα επικίνδυνο στοίχημα για τη στεγανότητα των δεξαμενών- το ενεργοβόρο υδρογόνο είναι πάνω απ’ όλα ένα μέσο για να βαφτούν πράσινες οι χημικές, πετρελαϊκές και πυρηνικές βιομηχανίες. Ως προσωρινό και σχετικά ασήμαντο μέτρο αναστολής, η μαζική φύτευση δέντρων αυξάνει την ήδη υπερβολική πίεση στη χρήση της γης και στα αποθέματα γλυκού νερού, θέτοντας έτσι σε ανταγωνισμό την ανθρώπινη διατροφή, τη βιοποικιλότητα και την προστασία του κλίματος, Η αναπαραγωγή στη Γη της πυρηνικής σύντηξης που επιτυγχάνει ο Ήλιος εξ αποστάσεως και με ασφάλεια (ανακυκλώνοντας τα απόβλητά της), έχει νόημα μόνο από την άποψη της αυξανόμενης συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης του κεφαλαίου και της εξουσίας του (σε κάθε περίπτωση, η τεχνολογία αυτή θα ερχόταν πολύ αργά για να αντιμετωπιστεί η κλιματική κατάσταση έκτακτης ανάγκης).

Από κοινωνική άποψη – ο νεοφιλελευθερισμός υποχρεώνει – η εφαρμογή αυτών των συνταγών ανατίθεται εξ ολοκλήρου στην «πράσινη» χρηματοδότηση, η οποία, στο όνομα του «καθαρού μηδενικού κόστους έως το 2050», προσφέρει τεράστιες ευκαιρίες για κερδοσκοπία, οικολογικό ξέπλυμα και οικειοποίηση μέσω απαλλοτρίωσης, εις βάρος ιδίως των αυτοχθόνων πληθυσμών και των αγροτικών κοινοτήτων. Ταυτόχρονα, οι κυβερνήσεις καταφεύγουν όλο και περισσότερο στους νεοφιλελεύθερους μηχανισμούς (κίνητρα, φόροι κ.λπ.) για να τιμωρήσουν την καταναλωτική συμπεριφορά των μαζών και να ανοίξουν έτσι ευκαιρίες για τον πράσινο καπιταλισμό, γεγονός που βαθαίνει τις ανισότητες.

Σε γενικές γραμμές, ο επείγων χαρακτήρας και η έκταση των μειώσεων των εκπομπών που πρέπει να γίνουν πολύ γρήγορα για να μείνουμε κάτω από 1,5°C χωρίς να το ξεπεράσουμε (μέχρι το 2030, 5%/έτος κατά μέσο όρο παγκοσμίως για μία στις δύο πιθανότητες να μείνουμε κάτω από 1,5°C- 10%/έτος για δύο στις τρεις πιθανότητες…) είναι τέτοια που αυτές οι ψευτολύσεις είναι καταδικασμένες σε αποτυχία. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο υπάρχει αυξανόμενος κίνδυνος το σύστημα να ορμήσει στο χειρότερο είδος τεχνοκρατικής τρέλας: τη γεωμηχανική, με άλλα λόγια την ανάπτυξη μέσων για τη μείωση της ποσότητας της ηλιακής ακτινοβολίας που εισέρχεται στην ατμόσφαιρα. Αυτή η γεωμηχανική δεν θα μείωνε την ατμοσφαιρική συγκέντρωση του CO2 (άρα δεν θα σταματούσε την όξυνση των υδάτων που απειλεί τη θαλάσσια ζωή), αλλά θα άνοιγε ένα νέο πεδίο αξιοποίησης για το κεφάλαιο. Θα όξυνε επίσης τον ανταγωνισμό μεταξύ των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, οι οποίες θα μπορούσαν να χειραγωγήσουν το κλίμα σύμφωνα με τα γεωστρατηγικά τους συμφέροντα, σε βάρος των φτωχότερων λαών.

4. Η αντικειμενική αναγκαιότητα της επανάστασης

Όλες οι προϋποθέσεις φαίνεται να υπάρχουν για να μετατραπεί η καταστροφή σε κατακλυσμό. Μόνο μια παγκόσμια οικοσοσιαλιστική επανάσταση θα μπορούσε να τη σταματήσει, αλλά αυτή δεν είναι στην ημερήσια διάταξη. Το κεφάλαιο ενισχύει παντού τη λαβή του, τα συνδικάτα προσκολλώνται στην καπιταλιστική αναγέννηση σαν να είναι σανίδα σωτηρίας, τα κοινωνικά κινήματα βρίσκονται σε άμυνα, τα δημοκρατικά και κοινωνικά δικαιώματα υποχωρούν, το πολιτικό πεδίο μετατοπίζεται προς τα δεξιά και προς την άκρα δεξιά στις περισσότερες χώρες…

Ο καπιταλισμός είχε βυθίσει την ανθρωπότητα σε μια τέτοια σκοτεινή κατάσταση και στο παρελθόν, ιδαίτερα στις παραμονές του πρώτου παγκοσμίου πολέμου. Καθώς η εθνικιστική υστερία κατέλαβε τις μάζες και η σοσιαλδημοκρατία, προδίδοντας την υπόσχεσή της να απαντήσει στον πόλεμο με επανάσταση, έδωσε το πράσινο φως στη σφαγή, ο Λένιν όρισε την κατάσταση ως «αντικειμενικά επαναστατική», με την έννοια ότι μόνο η επανάσταση θα μπορούσε να σταματήσει τη σφαγή. Εξ ου και το σύνθημα «Ψωμί, ειρήνη, γη». Η ιστορία τον δικαίωσε: η επανάσταση στη Ρωσία και η τάση εξάπλωσής της ανάγκασε τις αστικές τάξεις να βάλουν τέλος στη σφαγή. Η σύγκριση έχει προφανώς τα όριά της. Άλλο πράγμα είναι να αψηφάς ηρωικά τον θάνατο για να μην ρισκάρεις τη ζωή σου σκοτώνοντας άλλους ανθρώπους για το κέρδος των εμπόρων όπλων, την ιμπεριαλιστική διαίρεση του κόσμου και τις δόξες των στρατηγών. Ένα άλλο πράγμα είναι να ξεσηκώνεσαι ενάντια στο κεφάλαιο, επειδή, ενσωματώνοντας την εργατική δύναμη που παράγει υπεραξία, αποανθρωποποιεί τους προλετάριους σε σημείο που να τους καθιστά αλλοτριωμένα όργανα της καταστροφής του «ανόργανου σώματός» τους, θέτοντας έτσι σε κίνδυνο τις επόμενες γενιές. Οι διαμεσολαβήσεις προς την επαναστατική δράση είναι εδώ απείρως πιο πολύπλοκες. Ωστόσο, η ίδια αφύπνιση της συνείδησης είναι απαραίτητη. Ωστόσο, μπροστά στην οικολογική κρίση, μια αντικαπιταλιστική επανάσταση είναι αντικειμενικά ακόμη πιο αναγκαία. Αυτή η θεμελιώδης απόφαση πρέπει να αποτελέσει το υπόβαθρο για την εκπόνηση ενός προγράμματος, μιας στρατηγικής και μιας τακτικής, διότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος.

Αντιμέτωποι με την κλιματική κρίση, ειδικότερα, υπάρχουν λοιπόν δύο παγίδες που πρέπει να αποφύγουμε: αυτή ενός αφηρημένου επαναστατικού μαξιμαλισμού, από τη μία πλευρά, και εκείνη ενός πραγματισμού που έχει εμμονή με τις άμεσες απαντήσεις, από την άλλη. Η πρώτη, στο όνομα της ιδεολογικής καθαρότητας, οδηγεί στον σεκταριστικό προπαγανδισμό και την απομόνωση- η δεύτερη, στο όνομα της σκοπιμότητας, τείνει να προσαρμοστεί στον πράσινο ρεφορμισμό, και συνεπώς στον πράσινο καπιταλισμό σαν τέτοιο – συμπεριλαμβανομένης της ιμπεριαλιστικής σχέσης του με τον παγκόσμιο Νότο.

5. Ένα μεταβατικό πρόγραμμα για σήμερα

Η γεφύρωση της τεράστιας απόστασης μεταξύ του αντικειμενικά αναγκαίου και του υποκειμενικά εφικτού απαιτεί ένα πρόγραμμα που να γεφυρώνει το χάσμα ανάμεσα στην παρούσα κατάσταση και την κατάκτηση της εξουσίας. Ένα πρόγραμμα που θα περιέχει ταυτόχρονα ένα σύνολο προτάσεων που χαράζουν μια παγκόσμια αντικαπιταλιστική απάντηση στην αντικειμενική κατάσταση και μορφές δράσης που βασίζονται στη δημοκρατική αυτοοργάνωση των εκμεταλλευόμενων και καταπιεσμένων. Ένα πρόγραμμα του οποίου ορισμένα αιτήματα είναι υλοποιήσιμα μέσα στο καπιταλιστικό πλαίσιο, αλλά η συνολική του σύνθεση το καθιστά ασύμβατο με την κανονική λειτουργία του συστήματος, έτσι ώστε να οδηγεί στο συμπέρασμα ότι είναι απαραίτητο να καταληφθεί η πολιτική εξουσία για να επαναστατικοποιηθεί η κοινωνία από πάνω προς τα κάτω. Αυτή η προσέγγιση του Μεταβατικού Προγράμματος είναι πιο επίκαιρη από ποτέ. Όμως, η αντιμετώπιση των προκλήσεων του 21ου αιώνα προϋποθέτει μια αποφασιστική καινοτομία: το πρόγραμμα πρέπει να οργανώσει μια παγκόσμια μείωση της τελικής κατανάλωσης ενέργειας και, ως εκ τούτου, της υλικής παραγωγής και των μεταφορών. Αυτό αποτελεί την απαραίτητη προϋπόθεση για την αποκατάσταση της ενεργειακής ισορροπίας της Γης και, συνεπώς, για τη σταθεροποίηση του κλίματος.

Αυτή η «αποανάπτυξη» δεν είναι προφανώς ένα κοινωνικό σχέδιο- είναι ένας αντικειμενικός φυσικός περιορισμός στον οποίο η ανθρωπότητα πρέπει να υποταχθεί για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα. Ενώ είναι προφανές ότι ορισμένοι τύποι παραγωγής πρέπει να αναπτυχθούν για να καλύψουν τις γιγαντιαίες ανικανοποίητες ανάγκες πολύ μεγάλων τμημάτων της ανθρωπότητας, δεν μπορούν να αναπτυχθούν παρά μόνο μέσα σε ένα σχέδιο μείωσης της παγκόσμιας κατανάλωσης ενέργειας. Το γεγονός αυτό δεν μπορεί να παρακαμφθεί: πρέπει να τεθεί στο επίκεντρο του προγράμματος από την αρχή, διότι βρίσκεται στο επίκεντρο της κλιματικής/οικολογικής κρίσης, η οποία σήμερα υπερκαθορίζει ολόκληρη την κοινωνικοπολιτική κατάσταση. «Μόνο η αλήθεια είναι επαναστατική», έλεγε η Ρόζα Λούξεμπουργκ. Αυτό σημαίνει όχι μόνο ότι τα ψέματα είναι αντεπαναστατικά, αλλά και ότι η αλήθεια έχει τη δύναμη να κατευθύνει τις μάζες προς την επανάσταση. Η ανάγκη για υλική αποανάπτυξη είναι ένα βασικό μέρος αυτής της αλήθειας, αλλά μόνο ένα μέρος. Η πλήρης αλήθεια – όλη η αλήθεια – είναι ότι ο φυσικός περιορισμός της αποανάπτυξης είναι απαραίτητος επειδή ο καπιταλιστικός κοινωνικός τρόπος παραγωγής έχει ωθήσει την ανθρωπότητα πέρα από τα οικολογικά όρια, και θα την ωθήσει στην άβυσσο αν δεν ξεριζωθούν οι παραγωγιστικές ψευδαισθήσεις. Η αναγκαία αποανάπτυξη πρέπει επομένως να είναι τόσο οικολογική όσο και κοινωνική – οικοσοσιαλιστική. Πρέπει να ενισχύσει τον κοινωνικό αγώνα για να πληρώσουν οι πραγματικοί υπαίτιοι της καταστροφής – οι καπιταλιστές που πλουτίζουν και ενισχύονται μέσω της καταστροφής. Πρέπει να ενθαρρύνει τον αγώνα για την κατανομή του πλούτου, της γνώσης και της εξουσίας μεταξύ πλουσίων και φτωχών, όχι μόνο μεταξύ Βορρά και Νότου, αλλά και μέσα στις κοινωνίες του Βορρά και του Νότου. Πρέπει να αποδειχθεί ότι το πάγωμα της αρχής των διαφοροποιημένων ευθυνών και ικανοτήτων είναι η υλοποίηση της βούλησης των καπιταλιστών να κινηθούν προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση. Πρέπει να καταστήσουμε απολύτως σαφές ότι αν αφήσουμε αυτούς τους βρυκόλακες να κάνουν τη δουλειά τους, αν οι φτωχοί δεν αναγκάσουν τους καπιταλιστές να πληρώσουν για την αποανάπτυξη, αυτή θα επιβληθεί μέσω της καταστροφής των ανθρώπων. Η φυσική δεν διαπραγματεύεται… Η πολιτική έκφραση αυτής της «λύσης» είναι ο φασισμός. Η επιλογή είναι επομένως σαφής: οικοσοσιαλισμός ή βαρβαρότητα. Το συμπέρασμα είναι επίσης σαφές: χρειαζόμαστε ένα οικοσοσιαλιστικό μεταβατικό πρόγραμμα για δίκαιη αποανάπτυξη, που θα καταργεί την εκμετάλλευση και την καταπίεση.

6. Οι πλούσιοι καταστρέφουν το κλίμα

Στους ιδεολόγους που ισχυρίζονται ότι η οικολογική/κλιματική κρίση θολώνει εντελώς τις γραμμές ανάμεσα στα κοινωνικά στρατόπεδα, λέμε ότι ο αγώνας για το κλίμα είναι ένας ταξικός αγώνας με την πιο άμεση έννοια: ένας αγώνας μεταξύ πλουσίων και φτωχών. Η παραμονή κάτω από τους 1,5°C σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος θα εκπέμπει 2,3 τόνους CO2/έτος κατά μέσο όρο το 2030. Συνολικά, το πλουσιότερο 1% του παγκόσμιου πληθυσμού εκπέμπει σήμερα σχεδόν διπλάσιες εκπομπές από το φτωχότερο 50%. Για να επιτευχθούν οι 2,3t/άτομο/έτος με σεβασμό στις υπευθυνότητες και τις διαφοροποιημένες ικανότητες, το 1% θα πρέπει να διαιρέσει τις εκπομπές του με το τριάντα, ενώ το φτωχότερο 50% θα μπορούσε να τις πολλαπλασιάσει με το τρία.

Οι πολιτικές των κυβερνήσεων για το κλίμα μετά την COP21 (2015, Παρίσι) κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση: το μερίδιο των παγκόσμιων εκπομπών του 1% αυξήθηκε από 13% το 1990 σε 15% το 2015- θα φθάσει το 16% το 2030. Θα είναι τότε 25% υψηλότερο από ό,τι το 1990 και δεκαέξι φορές υψηλότερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Το μερίδιο του φτωχότερου 50%, εν τω μεταξύ, θα αυξηθεί από 8% σε 9% το 2030, με κατά κεφαλήν εκπομπές πολύ κάτω από 2,3 τόνους CO2/έτος. Στην πραγματικότητα, οι δεσμεύσεις μείωσης μέχρι το 2030 είναι αντιστρόφως ανάλογες με το εισόδημα: το 1% θα κάνει το ένα εικοστό, το 10% το ένα όγδοο και το 40% των μεσαίων εισοδημάτων το ένα έκτο αυτού που θα έπρεπε να υπαγορεύει η κλιματική δικαιοσύνη. Οι καπιταλιστικές πολιτικές για το κλίμα που στοχεύουν στο αποτύπωμα άνθρακα της μαζικής κατανάλωσης αφήνουν στη σκιά το πολύ μεγαλύτερο αποτύπωμα άνθρακα της πολυτελούς κατανάλωσης (σουπεργιώτ, ιδιωτικά τζετ, πολλαπλές κατοικίες, SUV, διαστημικός τουρισμός…). Το 50% των αεροπορικών ταξιδιών γίνεται από το πλουσιότερο 1%, αλλά μόνο το 1% της δράσης για το κλίμα στοχεύει στον τομέα των αεροπορικών εταιρειών. Το 1% εκμεταλλεύεται επίσης την αδιαφάνεια της οικονομίας για να αποκρύψει το αποτύπωμα άνθρακα των καπιταλιστικών επενδύσεών του. Εν όψει αυτού, η μεγάλη αδικία είναι ότι το 50% (που έχει περιορισμένη ευθύνη για την υπερθέρμανση του πλανήτη!) θα χρησιμοποιήσει μόνο το ένα δέκατο τρίτο του προϋπολογισμού για τον άνθρακα το 2030, τον οποίο θα δικαιούνταν αν τηρούνταν η αρχή των «διαφοροποιημένων ευθυνών». Αυτή η αδικία επιτείνεται από το γεγονός ότι ο ιμπεριαλισμός αρνείται να αποζημιώσει τις «απώλειες και ζημιές» στον Νότο και δεν τηρεί τη δέσμευση να καταβάλλει εκατό δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως στο Πράσινο Ταμείο για το Κλίμα. Ωστόσο, η αδικία σε όφελος των πλουσίων στο Βορρά και στο Νότο επηρεάζει σε διαφορετικό βαθμό όλες τις λαικές τάξεις. Το 50% βρίσκεται σε σχετικά παρόμοια κατάσταση: μέχρι το 2030, σε τέσσερις από τις πέντε μεγάλες χώρες εκπομπής (ΗΠΑ, ΕΕ, ΛΟ, Κίνα) οι εκπομπές του φτωχότερου 50% θα παραμείνουν λίγο πάνω ή λίγο κάτω από τους 2,3 τόνους ανά έτος (στην Ινδία θα παραμείνουν πολύ χαμηλότερες). Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι μεγαλύτερες αναλογικά μειώσεις εκπομπών θα επιβληθούν στους έχοντες το χαμηλότερο εισόδημα στις ανεπτυγμένες χώρες. Τα δεδομένα αυτά δείχνουν την πιθανότητα ενός πλειοψηφικού οικοκοινωνικού μπλοκ σε μια ταξική γραμμή. Βέβαια, το 40% της λεγόμενης «μεσαίας τάξης» πρέπει να μειώσει τις εκπομπές του κατά περισσότερο από δύο στην ΕΕ και τη Βρετανία, κατά τρία στην Κίνα και κατά περίπου τέσσερα στις ΗΠΑ για να μείνει κάτω από τον 1,5°C. Η κατάκτηση της κοινωνικής πλειοψηφίας δεν θα είναι επομένως χωρίς συγκρούσεις και μερικές φορές επώδυνες αναθεωρήσεις. Αλλά το στρατηγικό συμπέρασμα που πρέπει να εξαχθεί από τους αριθμούς δεν είναι ότι πρέπει να επιβληθούν «αντιλαϊκά» μέτρα της αγοράς στους εργαζόμενους του Βορρά για να επιτραπεί η ανάπτυξη του Νότου. Η εμπειρία δείχνει ότι τα μέτρα αυτά είναι αναποτελεσματικά. Το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να διχάσουν αυτούς που πρέπει να είναι ενωμένοι, ενώ παράλληλα παίζουν το παιχνίδι των δημαγωγών της κλιματικής άρνησης. Το στρατηγικό συμπέρασμα είναι ότι είναι απαραίτητο να αγωνιστούμε για να κάνουμε τους πλούσιους σε Βορρά και Νότο να πληρώσουν και ότι αυτοί οι αγώνες δημιουργούν τις προϋποθέσεις για το ξεκαθάρισμα που θα μας επιτρέψει να προχωρήσουμε προς το πλειοψηφικό οικοκοινωνικό μπλοκ. Αυτό έδειξε η εξέγερση των Κίτρινων Γιλέκων στη Γαλλία, ξεκινώντας από την άρνηση του φόρου στα καύσιμα, και γέρνοντας προς τα αριστερά, σε σημείο που ενίοτε να ενώνεται με το κίνημα για το κλίμα («τέλος του κόσμου, τέλος του μήνα, ο ίδιος αγώνας»), ακόμα και με το φεμινιστικό κίνημα κατά της βίας κατά των γυναικών.

7. Ορισμένα επείγοντα οικοκοινωνικά μέτρα

Η ανάπτυξη αυτού του στρατηγικού συμπεράσματος απαιτεί την εκπόνηση ενός σχεδίου διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, αντινεοφιλελεύθερου και αντικαπιταλιστικού χαρακτήρα. Η οικολογική κρίση απαιτεί προφανώς ένα ειδικά οικολογικό πρόγραμμα, βασισμένο στην ορθή επιστήμη. Όμως αυτό το πρόγραμμα δεν θα λύσει τίποτα χωρίς μια δέσμη μέτρων που θα κάνει τους πλούσιους και τους καπιταλιστές να πληρώσουν για την αποκατάσταση της κοινωνίας, της φύσης και της σχέσης μεταξύ κοινωνίας και φύσης. Στον τομέα της κατανάλωσης, η ένταση άνθρακα του τρόπου ζωής των πλουσίων είναι πολύ μεγαλύτερη από εκείνη του τρόπου ζωής των εργαζομένων. Στον τομέα της παραγωγής, η ορθολογική απόδοση του άνθρακα στο δημόσιο τομέα είναι πολύ υψηλότερη από εκείνη στον ιδιωτικό τομέα, ενώ εκείνη στην αγροοικολογία είναι απείρως υψηλότερη από εκείνη στην αγροτική επιχειρηματικότητα. Στη σφαίρα της κοινωνικής αναπαραγωγής, η προώθηση της αυτονομίας και του σεβασμού ευνοεί μια κουλτούρα φροντίδας για τους ζωντανούς, σε αντίθεση με την καπιταλιστική-πατριαρχική ιδεολογία της κυριαρχίας και του θανάτου. Σε γενικές γραμμές, τα αιτήματα που μειώνουν τη δέσμευση της υπεραξίας από τους πλούσιους – είτε για να χρηματοδοτήσουν την κατανάλωσή τους, είτε για να χρηματοδοτήσουν τις επενδύσεις τους, είτε για να αυξήσουν την εξουσία τους στον κόσμο και στα σώματα, είτε για να δημιουργήσουν νέες χρηματοπιστωτικές αγορές – δεν ανταποκρίνονται μόνο στην κοινωνική, αλλά και στην οικολογική κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Τα μέτρα αυτά εγγράφονται στην πραγματική δυνατότητα να ζήσουν όλοι οι άνθρωποι μια καλή ζωή καταναλώνοντας λίγη ενέργεια και μειώνοντας τις συνολικές επιπτώσεις στα οικοσυστήματα.

Μπορούν να ομαδοποιηθούν σε πέντε άξονες:

1. «Επείγουσες ρυθμίσεις, σε βάρος των πλουσίων και των επιχειρήσεών τους». Απέναντι στις κυβερνήσεις και τα μέσα ενημέρωσης που μας προτρέπουν συνεχώς να «αλλάξουμε τη συμπεριφορά μας», να προβάλλουμε άμεσα αιτήματα που στοχεύουν στην κατανάλωση των πλουσίων: τα ιδιωτικά τζετ, τα σουπεργιώτ, ο διαστημικός τουρισμός, η Φόρμουλα 1… πρέπει να απαγορευτούν- η παραγωγή SUV πρέπει να σταματήσει αμέσως- τα αεροπορικά ταξίδια πρέπει να κατηγορηθούν («ντροπή πτήσης») και να υπόκεινται σε ετήσια φορολόγηση. Μπροστά στην αποτυχία των μηχανισμών της αγοράς, να χρησιμοποιήσουμε το προηγούμενο του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ (σταδιακή κατάργηση των CFCs, με κονδύλια στήριξης για να βοηθηθεί η προσαρμογή των χωρώνς του Νότου) για να απαιτήσουμε αυστηρά ρυθμιστικά μέτρα, σε βάρος των καπιταλιστών: να σταματήσουν οι διαρροές μεθανίου ( η διακοπή των διαρροών μεθανίου από το δίκτυο φυσικού αερίου, τις πετρελαιοπηγές και τα ανθρακωρυχεία μπορεί να γίνει «εφάπαξ» αλλά δεν παρουσιάζει τεχνικές δυσκολίες και αντιστοιχεί σε 0,5°C μετριασμού της αύξησης της θερμοκρασίας), να σταματήσουν οι εκπομπές φθοριούχων αερίων (από το 1990 έως το 2019, 250% αύξηση των εκπομπών αυτών των αερίων, των οποίων η ακτινοβολία είναι αρκετές εκατοντάδες έως αρκετές χιλιάδες φορές μεγαλύτερη από εκείνη του CO2 και τα οποία παραμένουν στην ατμόσφαιρα για αρκετές δεκάδες χιλιάδες χρόνια), μηδενική αποψίλωση των δασών και διακοπή της καταστροφής των υγροτόπων. Απαγόρευση της αναζήτησης/εκμετάλλευσης νέων ορυκτών αποθεμάτων, δεσμευτική σταδιακή κατάργηση των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με άνθρακα, φυσικό αέριο και πετρέλαιο (σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα της ΔΟΕ και της IPCC), άμεση αγρο-οικολογική μεταρρύθμιση των γεωργικών πολιτικών (σύμφωνα με το πρόγραμμα της Via Campesina για το κλίμα), μετασχηματισμός των τρόπων μεταφοράς (ανάπτυξη των δημόσιων μεταφορών, περιορισμός της θέσης του ιδιωτικού αυτοκινήτου…).

2. «Φορολογική δικαιοσύνη, κοινωνική δικαιοσύνη = κλιματική δικαιοσύνη». Ένα δολάριο στην τσέπη του 1% = τριάντα φορές περισσότερο CO2 από ένα δολάριο στην τσέπη του 50% και δεκαπέντε φορές περισσότερο από ένα δολάριο στην τσέπη του 40%. Εισαγωγή ανώτατου μισθού και αύξηση του κατώτατου μισθού. Επέκταση της κοινωνικής προστασίας. Δωρεάν υπηρεσίες (νερό, θέρμανση, φωτισμός, αστικές μεταφορές) μέχρι το επίπεδο των βασικών αναγκών, με ταχέως προοδευτική τιμολόγηση πέραν αυτού, για να χτυπηθεί η σπατάλη και η πολυτελής κατανάλωση (οι εφαρμογές αυτού του μοντέλου στο νερό, για παράδειγμα, νικούν τη φιλελεύθερη προπαγάνδα της «τραγωδίας των κοινών»: οι δωρεάν υπηρεσίες ενθαρρύνουν τον αυτοέλεγχο, όχι την κατάχρηση!). Επαναχρηματοδότηση του δημόσιου τομέα.

Άμεση καταβολή των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως από το Πράσινο Ταμείο για το Κλίμα, σε επιδοτήσεις (όχι δάνεια – όχι στον στραγγαλισμό του Νότου με το χρέος!). Αποζημίωση για απώλειες και ζημίες. Κάτω τα χέρια από τις πλουτοπαραγωγικές πηγές των χωρών του Νότου, όχι στον «συμψηφισμό άνθρακα», κατάργηση των χρεών του Νότου, άρση των πατεντών στις πράσινες τεχνολογίες… για να μπορέσουν οι άνθρωποι να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, βιώσιμη γεωργία και παραγωγή: η ηλιακή ενέργεια πρέπει να είναι στην υπηρεσία των ανθρώπων. Προκειμένου να απελευθερωθούν οι γιγαντιαίοι παγκόσμιοι πόροι που είναι απαραίτητοι για την καταπολέμηση της καταστροφής, κατάργηση του τραπεζικού απορρήτου, περιουσιολόγιο, κατάργηση των φορολογικών παραδείσων, φορολόγηση των μεγάλων κληρονομιών, φορολόγηση των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, επαναφορά της προοδευτικής φορολογίας σύμφωνα με το σύστημα που ίσχυε στις Ηνωμένες Πολιτείες στο πλαίσιο του New Deal (έκπτωση 95% στο χαμηλότερο εισοδηματικό κλιμάκιο).

3. «Η δημοκρατία για να ανακτήσουμε τον έλεγχο της ζωής μας, για να φροντίσουμε τους ανθρώπους και τη Γη.

Οικοφεμινισμός: Να βάλουμε στο επίκεντρο τη φροντίδα για τον άνθρωπο και για ό,τι ζει, να αναγνωρίσουμε και να εκτιμήσουμε το έργο της υγείας, της εκπαίδευσης, της φροντίδας των ηλικιωμένων ή/και των εξαρτημένων ατόμων, της φροντίδας των παιδιών, της αποκατάστασης των οικοσυστημάτων, όλων των δραστηριοτήτων που είναι απαραίτητες για τη ζωή και που εκπέμπουν ελάχιστα και που σήμερα αφανίζονται και απαξιώνονται από τον πατριαρχικό καπιταλισμό- δικαίωμα στην ελεύθερη και απεριόριστη πρόσβαση στην άμβλωση και την αντισύλληψη, αγώνας ενάντια στη σεξιστική και σεξουαλική βία.

Δημοκρατία: υποχρέωση λαϊκής διαβούλευσης για έργα με περιβαλλοντικές επιπτώσεις (εξορυκτική δραστηριότητα, αποζημίωση…). Έλεγχος και δικαίωμα βέτο των εργαζομένων για την οργάνωση, το περιεχόμενο και τον σκοπό της εργασίας (κατά της προγραμματισμένης απαξίωσης, προιόντα επισκευάσιμα και ανακυκλώσιμα…). Δικαιώματα ελέγχου και βέτο των αυτοχθόνων πληθυσμών και των αγροτικών κοινοτήτων στα εδάφη και τους πόρους τους.

4. «Παράγουμε λιγότερο, δουλεύουμε λιγότερο, ζούμε καλύτερα». Κατάργηση των άχρηστων (διαφήμιση, αναλώσιμα gadgets) ή επιβλαβών (εξοπλισμοί, επιταχυνόμενη απαξίωση) προιόντων. Πόλεμος κατά του πολέμου και του μιλιταρισμού. Κατάργηση των στρατών, ταυτόχρονα πελατών και ένοπλου βραχίονα του απολιθωμένου κεφαλαίου ενάντια στο λαό. Μέγιστη τοπικοποίηση της παραγωγής για την εξάλειψη των κοινωνικά άχρηστων μεταφορών. Απόλυτη εγγύηση της συλλογικής ανασυγκρότησης χωρίς απώλεια μισθών για τους εργαζόμενους/ες σε κοινωνικά και οικολογικά χρήσιμες δραστηριότητες, κάτω από εργατικό έλεγχο. Να σταματήσει η καταναλωτική αποξένωση σαν μίζερη αποζημίωση για τις μίζερες ανθρώπινες σχέσεις. Μη έμφυλη κατανομή και κοινωνικοποίηση των καθηκόντων. Όταν οι υλικές συνθήκες για μια άνετη ζωή είναι εγγυημένες για όλους, ο χρόνος, οι κοινωνικές σχέσεις και η βύθιση στη φύση είναι ο πραγματικός πλούτος. Επανεκκίνηση του αντιπαραγωγικού αγώνα για τη ριζική συλλογική μείωση του χρόνου εργασίας, χωρίς απώλεια μισθού ή εντατικοποίηση του ρυθμού. Μόνο μια πολιτική που θα είναι αποφασιστικά προσηλωμένη σε έναν νέο, πραγματικά ανθρώπινο πολιτισμό μπορεί να δημιουργήσει τις κοινωνικές συνθήκες που θα ευνοήσουν τη μεγάλης κλίμακας αμφισβήτηση των μη βιώσιμων ατομικών συμπεριφορών, ιδίως στον τομέα του ελεύθερου χρόνου και της διατροφής (ειδικότερα με δραστική μείωση της κατανάλωσης κρέατος).

5. «Αφοπλίζουμε τους άνδρες που δεν τους αρέσει η ζωή». Δεν θα βγούμε από τον καπιταλισμό, δεν θα σταματήσουμε την καταστροφή πολλαπλασιάζοντας τις εναλλακτικές τοπικές εμπειρίες. Η σωτηρία του κλίματος και της βιοποικιλότητας θα παραμείνει μια χίμαιρα όσο το κεφάλαιο κρατάει στο χέρι του τους τομείς-κλειδιά. Αυτά πρέπει να κοινωνικοποιηθούν μέσω της απαλλοτρίωσης, ξεκινώντας από την ενέργεια και τη χρηματοδότηση. Η απάντηση στην πρόκληση του δημοκρατικού σχεδιασμού που είναι απαραίτητος σε όλα τα επίπεδα (από το τοπικό έως το παγκόσμιο) με σεβασμό των «διαφοροποιημένων ευθυνών» απαιτεί την κατάκτηση της εξουσίας και την οικοδόμηση ενός νέου τύπου δικτύου εξουσίας, που θα βασίζεται στην κινητοποίηση των λαϊκών τάξεων και θα ελέγχεται από αυτές. Ένα δίκτυο εξουσίας εμπνευσμένο από την εμπειρία της Παρισινής Κομμούνας για την ανάκτηση του δημοκρατικού ελέγχου της παραγωγής της κοινωνικής ύπαρξης, τη δίκαιη μείωση των εκπομπών για όλους/ες, την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων και την εξασφάλιση μιας άνετης ζωής με μικρή κατανάλωση ενέργειας για όλους.

8. Οικοδόμηση μιας οικοσοσιαλιστικής ηγεμονίας

Η «Συμβολή στην εκπόνηση ενός οικοσοσιαλιστικού προγράμματος στο πλαίσιο της αναγκαίας μείωσης της παγκόσμιας υλικής παραγωγής» δεν είναι μια καθαρή άσκηση προπαγάνδας, αλλά ένας οδηγός δράσης. Η δράση απαιτεί μια στρατηγική υπόθεση. Είναι κοινοτοπία να πούμε ότι ο τρόπος παραγωγής της κοινωνικής ύπαρξης δεν θα αλλάξει χωρίς τη συνειδητή συμμετοχή των παραγωγών. Πώς θα εκπαιδεύσουμε τους εργαζόμενους/ες να αντιμετωπίσουν την παραγωγιστική τρέλα από την οποία εξαρτάται η καθημερινή τους ύπαρξη; Αυτό είναι το κρίσιμο ερώτημα. Η απάντηση μπορεί να έρθει μόνο από τους αγώνες και τη σύγκλιση των αγώνων. Πρέπει να δουλέψουμε συστηματικά πάνω σε αυτό, πράγμα που συνεπάγεται τη δημιουργία στα κοινωνικά κινήματα ομάδων αγωνιστών, ικανών να ανταλλάσσουν και να συσσωρεύουν εμπειρίες, γνώσεις και τεχνογνωσία. Παρά την πολύ αμυντική κατάσταση, η στρατηγική αυτή πρέπει να συνδυαστεί με μια φιλόδοξη μάχη για την ηγεμονία στην κοινωνία. Η διπλή ιστορική αποτυχία της σοσιαλδημοκρατίας και του σταλινισμού έχει σίγουρα βυθίσει το σοσιαλιστικό εγχείρημα σε βαθιά κρίση. Όμως το ηθικό μήνυμα που ανέκαθεν στήριζε αυτό το έργο μπορεί να έχει μεγαλύτερη απήχηση από ποτέ, για τον απλούστατο λόγο ότι η οικολογική κρίση υπονομεύει την υγεία μας και θέτει σε κίνδυνο την επιβίωσή μας και την επιβίωση των παιδιών μας. Ο καπιταλισμός πνίγει τον κόσμο, την ομορφιά του, τον πλούτο του «στα παγωμένα νερά του εγωιστικού υπολογισμού». Η συνεχής καταγγελία αυτής της παράλογης και τρομακτικής πραγματικότητας μπορεί κατά περίπτωση να μετατραπεί σε μαζική κλίμακα σε μια ισχυρή κατηγορηματική επιταγή που ανοίγει κενά στην ταξική συνεργασία των «φιλοαναπτυξιακών» συνδικαλιστικών ηγεσιών. Μόνο η τύχη θα αποφασίσει το πότε. Μπορούμε μόνο να προετοιμαστούμε γι’ αυτό. Οι πιθανότητες επιτυχίας θα εξαρτηθούν από την ασυμβίβαστη ριζοσπαστικότητα των αγώνων εκείνων που βρίσκονται πρακτικά στην πρώτη γραμμή του οικοσοσιαλιστικού αγώνα σήμερα: της νεολαίας, των ιθαγενών, των αγροτών και των γυναικών.

Διεθνής Επιτροπή της 4ης Διεθνούς

23 Φεβρουαρίου 2022

Μετάφραση ΤΠΤ

από το το site της 4ης Διεθνούς:


1 «Η παγκόσμια οικονομία σε έναν πλανήτη σε κρίση: διαταραχές του εφοδιασμού, πληθωρισμός, οικονομικός πυρετός. Αυξανόμενες ανισότητες, αντίσταση και λαϊκά αιτήματα» και «Στοιχεία για την παγκόσμια γεωστρατηγική κατάσταση«


https://tpt4.org/?p=7547

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s