Ιρακ: «εθνική κυριαρχία» και αντίσταση 

Σπάρτακος 75, Ιούλης 2004


Ανδρέας Κλόκε

Η ψεύτικη «εθνική κυριαρχία» του Ιράκ και η αντίσταση

Σύμφωνα με μια απόφαση που στις 8-6-04 εγκρίθηκε ομόφωνα (!) από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ το Ιράκ θα αποκτήσει την 1-7-04 την «πλήρη εθνική του κυριαρχία» αφού μια «Προσωρινή Κυβέρνηση» (δήθεν) θα αναλάβει την εξουσία. Αυτό σημαίνει, πάλι σύμφωνα με την απόφαση, ότι αυτήν τη μέρα «η κατοχή τελειώνει». Αποδεικνύεται για άλλη μια φορά ότι ο ΟΗΕ δεν μπορεί παρά να δίνει τις ευλογίες του σε όποια κόλπα η Ουάσινγκτον χρησιμοποιεί για να εξωραΐζει τις προσπάθειές της να υποτάξει το Ιράκ πλήρως κάτω από την ιμπεριαλιστική κυριαρχία του.

του Ανδρέα Κλόκε

Μετά την περσινή σχετικά εύκολη νίκη των «συμμαχικών» δυνάμεων που οδήγησε στην κατάκτηση της χώρας και την εγκαθίδρυση της κατοχικής διοίκησης με κυβερνήτη τον P. Bremer, τα αμερικανικά στρατεύματα ενεπλάκησαν σε έναν καθημερινό αντάρτικο πόλεμο που τους κόστισε ήδη πάνω από 800 νεκρούς και ουσιαστικά δεν μπορούν να το σταματήσουν. Από την έναρξη του από κάθε άποψη παράνομου πολέμου περισσότεροι από 10.000 Ιρακινοί σκοτώθηκαν και οι συνθήκες ζωής είναι πιο άθλιες από ποτέ. Πάνω από το 60% του ενεργητικού πληθυσμού είναι άνεργο καθώς η ανασφάλεια και η βία καθιστούν την καθημερινή μάχη για την επιβίωση δυσκολότατη.

Τα προσχήματα του Μπους και των συμμάχων του ότι με την κατοχή θα διαμορφωθούν επιτέλους δημοκρατικές συνθήκες αποδείχθηκαν γελοία. Οι εικόνες των βασανιστηρίων και του εξευτελισμού των κρατουμένων στο Αμπού Γκράιμπ αποκάλυψαν το αληθινό πρόσωπο της κατοχής και την πραγματική ουσία όλων των αλαζονικών και αυτάρεσκων θεωριών περί της «ανωτερότητας» του δυτικού πολιτισμού γενικά και της ευεργετικής επιρροής της αμερικανικής «δημοκρατίας» σε όλο τον κόσμο ιδιαιτέρως. Έτσι δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι ένα γκάλοπ του Μάη έδειξε ότι το 92% των ερωτηθέντων Ιρακινών θεωρεί τους Αμερκάνους ως στρατεύματα κατοχής και μόνο το 2% ως «απελευθερωτές».

Σε αυτήν την κατάσταση η κυβέρνηση του Μπους αποφάσισε να επιβάλει στη χώρα μια στρατηγική που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «ιρακοποίηση» της κυριαρχίας του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, δηλαδή τη βήμα προς βήμα εγκαθίδρυση ενός ισχυρού «δημοκρατικού» ιρακινού καθεστώτος με επικεφαλής τον πρώην πράκτορα της CIA, Iyad Allawi, που στην πραγματικότητα δε θα είναι παρά μια εγχώρια διοίκηση από τις ΗΠΑ απόλυτα εξαρτημένων ανδρεικέλων και ξεπουλημένων δοσιλόγων. Οι Αμερικάνοι ελπίζουν ότι με τον τρόπο αυτό μια εγχώρια κυβέρνηση θα μπορούσε να αναλάβει, τουλάχιστον επίσημα, την ευθύνη για τη βρώμικη δουλειά της κατάπνιξης της ένοπλης και της μαζικής αντίστασης χωρίς να χάσουν οι ίδιοι, ούτε στο ελάχιστο, τον έλεγχο της χώρας. Μια παρόμοια στρατηγική εφάρμοσαν στο παρελθόν το 1969 στο Βιετνάμ, τότε όμως χωρίς επιτυχία, σε διάφορες χώρες της Κεντρικής Αμερικής (π.χ. Σομόσα στη Νικαράγουα) και πρόσφατα με το καθεστώς ανδρεικέλων του Karzai στο Αφγανιστάν.

Πλήρης εξασφάλιση της ιμπεριαλιστικής κυριαρχίας

Με την έναρξη της «πλήρους εθνικής κυριαρχίας» από την 1-7-04 η CPA (η «Προσωρινή Συμμαχική Εξουσία» του Bremer) παύει να υπάρχει αλλά η κατοχή θα συνεχιστεί αμείωτα. Οι 138 χιλιάδες Αμερικάνοι στρατιώτες θα μείνουν, τα 35.000 ιρακινά στρατεύματα, που δε διαθέτουν ούτε τανκς ούτε αεροπλάνα, στρατολογούνται, εκπαιδεύονται και καθοδηγούνται από τους Αμερικάνους. Η «Προσωρινή Κυβέρνηση του Ιράκ» δε ζήτησε καν το δικαίωμα βέτο για τις ενέργειες των κατοχικών στρατευμάτων στη χώρα δείχνοντας έτσι ότι έχει μια ρεαλιστική εκτίμηση του πραγματικού συσχετισμού των δυνάμεων. Η εντολή για την παραμονή των κατοχικών δυνάμεων θα πρέπει να ανανεωθεί σε 12 μήνες αλλά η απόφαση υποστηρίζει τη «συνεργασία ασφαλείας» ανάμεσα στη νέα κυβέρνηση και τις «πολυεθνικές στρατιωτικές δυνάμεις».

Για την «ανοικοδόμηση» της χώρας το κράτος θα χρειαζόταν σύμφωνα με εκτιμήσεις 30 δισ. δολάρια ετησίως. Πέρυσι συγκέντρωσε 10 δις $ από εξαγωγές πετρελαίου.

Μετά την ανατροπή του Σαντάμ η διεύθυνση των αποθεμάτων πετρελαίου ανατέθηκε σε μια επιτροπή ονόματι DFI («Αναπτυξιακό Ταμείο για το Ιράκ»), μια ομάδα που αποτελείται από 10 ξένους κι έναν Ιρακινό και διορίστηκε από τον Bremer. Σύμφωνα με την απόφαση του ΟΗΕ αυτή η επιτροπή θα εξακολουθήσει να υπάρχει για 5 ακόμα χρόνια. Εξάλλου απαγορεύτηκε οποιαδήποτε επέμβαση των ιρακινών αρχών στις αρμοδιότητες του DFI μέχρι τη διεθνή αναγνώριση μιας αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης του Ιράκ. Αυτό δε θα γίνει πριν το τέλος του 2005, αφού οι εκλογές που είναι προγραμματισμένες για το Γενάρη του 2005 θα οδηγήσουν μόνο στη σύγκληση μιας συνταγματικής συνέλευσης.

Ταυτόχρονα διεθνείς τραπεζικοί οργανισμοί όπως το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα θα συνεχίσουν να ασκούν τη «λογιστική εξουσία πάνω σε όλα τα έξοδα» που προέρχονται από τις πωλήσεις του πετρελαίου διότι το προπολεμικό «πρόγραμμα πετρέλαιο για τρόφιμα» θα ισχύσει μέχρι να αποπληρωθούν τα εξωτερικά χρέη του Ιράκ που ανέρχονται σε 110 δις $. Έτσι μένουν μόνο τα 18,4 δις $ της αμερικανικής βοήθειας για την «ανοικοδόμηση» που όμως επίσης θα μείνουν κάτω από αμερικανικό έλεγχο και από τα οποία τα 2 δις $ θα δαπανηθούν για τις νέες ιρακινές ένοπλες δυνάμεις.

Η νέα, «εντελώς ανεξάρτητη» ιρακινή κυβέρνηση θα είναι επιπλέον εξαναγκασμένη να συνεργαστεί με την αμερικανική πρεσβεία του Τζ. Νεγκροπόντε, δηλαδή θα πρέπει να επιδιώκει τη συγκατάθεσή της σε όλες τις σημαντικές αποφάσεις. Αυτή η πρεσβεία θα λειτουργήσει με ένα προσωπικό 2 ή 3 χιλιάδων ανθρώπων, το μεγαλύτερο στην ιστορία της διπλωματίας των ΗΠΑ. Η εφημερίδα Washington Post εκτιμάει ότι η πρεσβεία θα υπηρετήσει ως «παράλληλη κυβέρνηση» της χώρας.

Η διοίκηση του Bremer έχει ήδη συγκροτήσει επιτροπές που θα φροντίσουν ώστε τα νέα ιρακινά υπουργεία να μην παίρνουν αποφάσεις που ξεφεύγουν από το πλαίσιο των αμερικανικών επιδιώξεων. Ο Πάουελ περιέγραψε το νέο μοντέλο εύστοχα ως «συνεργασία» όπου η αμερικανική κυβέρνηση «θα έχει υπόψη της» τις επιθυμίες της ιρακινής πλευράς «δημιουργώντας σώματα συντονισμού τόσο στον πολιτικό τομέα όσο και στον τομέα της στρατιωτικής συνεργασίας ώστε να υπάρχει διαφάνεια σχετικά με τις δραστηριότητές μας». Επιτροπές που θα αποφασίζουν για τη χορήγηση αδειών για τηλεοπτικά κανάλια, εφημερίδες, τη ρύθμιση της λειτουργίας εταιρειών κινητών κ.ά. εγκαταστάθηκαν από τη διοίκηση του Bremer. Κατά τ’ άλλα ο απεσταλμένος του ΟΗΕ, ο Lakhdar Brahimi, συνέστησε στη νέα προσωρινή κυβέρνηση να «αποφύγει να πάρει αποφάσεις που θα μπορούσαν να δεσμεύσουν την εκλεγμένη κυβέρνηση που θα την ακολουθήσει».

Πάντως φαίνεται ότι η κυβέρνηση του Μπους κατέστρωσε ένα σχέδιο που αποσκοπεί στη μακροπρόθεσμη εξασφάλιση της επιρροής των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή όπου το Ιράκ προφανώς πρόκειται να παίξει ένα ρόλο-κλειδί. Δικαιολογημένο φαίνεται έτσι το ακόλουθο συμπέρασμα:

«Δεν εκπλήσσει το ότι οι ΗΠΑ προσπαθούν να δημιουργήσουν στο Ιράκ κάτι που κιόλας δημιούργησαν στο Αφγανιστάν: ένα καθεστώς-πελάτη που αποδέχεται τις κατευθυντήριες γραμμές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και πραγματοποιεί τις αμερικανικές προθέσεις σε τοπικές συνθήκες που βρίσκονται σε αλλαγή. Οι πρόσφατες ενέργειες της κατοχικής (…) διοίκησης είναι δυστυχώς μέρος ενός μακροπρόθεσμου σχεδίου που επιχειρεί να προκαθορίσει τις μελλοντικές ενέργειες όχι μόνο της νέας προσωρινής διοίκησης αλλά και οποιασδήποτε ακόλουθης κυβέρνησης άσχετα από το αν θα είναι εκλεγμένη ή όχι. Το συμβολικό σχέδιο που αποφασίστηκε από τον ΟΗΕ θα παραμείνει ένα ντοκουμέντο φαντασίας μέχρι οι ΗΠΑ να αποσύρουν τα στρατεύματά τους και να διαλύσουν το διοικητικό μηχανισμό τους. (…) Τελικά, τόσο η ένοπλη όσο και η άοπλη αντίσταση μπορεί να αποκαλύψει ένα άλλο στρώμα του συμβολισμού: Η κυβέρνηση του Μπους έχει σκοπό να αναδιοργανώσει το Ιράκ ως πρακτορείο της αμερικανικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή αλλά αυτό το ίδιο το σχέδιο μπορεί να είναι μια φαντασίωση.».(1)

Οι μάχες των σιιτών ανταρτών

Στις μάχες για τη Φαλούτζα με τις αντάρτικες μονάδες του σιίτη ηγέτη αλ Σαντρ τα αμερικανικά στρατεύματα κατοχής υπέστησαν τη πρώτη μεγαλύτερη ήττα μέτα την κατάκτηση της χώρας και έπρεπε να αποσυρθούν. Ωστόσο φαίνεται ότι στη μάχη για την πόλη Νατζάφ δεν ηττήθηκαν με τον ίδιο τρόπο και έτσι ο αλ Σαντρ διέταξε τους μαχητές να σεβαστούν την εκεχειρία και να φύγουν από την πόλη.

Η ένοπλη εξέγερση ξεκίνησε τον Απρίλη στο εργατικό προάστιο της Βαγδάτης «Πόλη του Σαντρ» που ονομάστηκε από τον αγιατολάχ και πατέρα του αλ Σαντρ που δολοφονήθηκε το 1999 από το καθεστώς του Σαντάμ. Φαίνεται ότι ο αλ Σαντρ αντιπροσωπεύει ένα ρεύμα του σιιτισμού που προβάλλει τα προβλήματα και τις απαιτήσεις των αδικημένων και φτωχών στρωμάτων και εμφανίζεται ως μια δύναμη «μιας παράδοσης που τάσσεται κατά της αδικίας και της τυραννίας και που το μήνυμά της αντηχεί βαθιά στην ιρακινή κοινωνία», όπως γράφει η Washington Post (3-6-04).

Η εξέγερση στρέφεται έτσι επίσης ενάντια στο κατεστημένο των πολιτικά και κοινωνικά πιο παθητικών σιιτών ηγετών και είναι ολοφάνερο ότι ο αλ Σαντρ, παρά τις πρόσφατες υποχωρήσεις των ανταρτών «μάχντι», ανέβηκε απότομα στη δημοτικότητά του αφού έχει αποδειχθεί ως ο πιο σημαντικός πατριώτης που είναι ικανός να τα βάλει με τα στρατεύματα της μεγαλύτερης υπερδύναμης όλων των εποχών. Ο αλ Σαντρ δεν καλεί για «τζιχάντ» αλλά απηύθυνε και μήνυμα στον αμερικανικό λαό «να συμπαρασταθεί στους αδελφούς του, τον ιρακινό λαό που υποφέρει από την αδικία των κυβερνώντων σας και τον κατοχικό στρατό. Αλλιώς το Ιράκ θα είναι άλλο ένα Βιετνάμ για την Αμερική και τις κατοχικές δυνάμεις.»(2)

Ενώ Αμερικάνοι αξιωματούχοι ισχυρίστηκαν ότι οι δυνάμεις του αλ Σαντρ είχαν ηττηθεί, η Chicago Tribune έγραφε στις 29-5-04 ότι ο υποστρατηγός Martin Dempsey, ο αρχηγός των αμερικανικών στρατευμάτων που πολιορκούσαν τη Νατζάφ, είχε δηλώσει στην εφημερίδα ότι «οι Αμερικάνοι αρχηγοί επεδίωκαν μια εκεχειρία για να αποτρέψουν η ανταρσία του αλ Σαντρ να γίνει μια λαϊκή εξέγερση, διότι αν αποκτήσει την πλατιά υποστήριξη του σιιτικού πληθυσμού, στ’ αλήθεια δε θα μπορούσαμε να κάνουμε τίποτα».

Ωστόσο μπορεί να φαίνεται ακόμα αμφιλεγόμενο αν ο αλ Σαντρ πραγματικά είναι σε θέση να κινητοποιήσει μεγαλύτερα στρώματα για μια ένοπλη σύγκρουση. Τα αποτελέσματα πρόσφατων γκάλοπ δείχνουν πάντως πως το 64% των Ιρακινών πιστεύει ότι οι ενέργειες των εξεγερθέντων συνέβαλαν σημαντικά στην ενοποίηση των Ιρακινών. Αντίθετα με τη ραγδαία άνοδο της δημοτικότητας του αλ Σαντρ, οι πιο σπουδαίοι αντιπρόσωποι της «Προσωρινής Κυβέρνησης», όπως ο πρόεδρος του κράτους σεΐχης Ghazi al Yawar με 7,2% και ο «δυνατός άντρας» και πρωθυπουργός Ayad Allawi με 4,8% βρίσκουν μόνο χαμηλά ποσοστά λαϊκής υποστήριξης. «Αν οι εκλογές γίνονταν αύριο, ο Μοκτάντα αλ Σαντρ θα κέρδιζε», σχόλιασε ο Σααντούν Ντουλάμε, διευθυντής του «Ιρακινού Κέντρου για Έρευνα και Στρατηγικές Μελέτες» που είχε διεξαγάγει το γκάλοπ.

Παρ’ όλ’ αυτά, τόσο οι προοπτικές της σχετικής σταθεροποίησης όσο και της αντίστασης που επιδιώκει να διώξει τα στρατεύματα κατοχής από τη χώρα φαίνονται αβέβαιες. Ο κίνδυνος της εγκαθίδρυσης ενός τυπικά «δημοκρατικού», κατασταλτικού καθεστώτος που σε κάθε περίπτωση θα μείνει εξαρτημένο από την ιμπεριαλιστική υπερδύναμη δεν είναι εντελώς ανύπαρκτος.

Η ιρακινή αντίσταση χρειάζεται μια πολιτική δύναμη που είναι σε θέση να οργανώσει και να ενώσει τις πολλές και διάφορες εστίες της ανυπακοής, να προωθήσει την αυτοοργάνωση των εργατικών και λαϊκών στρωμάτων γύρω από ένα σαφές πρόγραμμα εθνικής απελευθέρωσης από την ξένη κατοχή, κοινωνικών αιτημάτων για τις στοιχειώδεις ανάγκες των φτωχών στρωμάτων, της οργάνωσης ενός προγράμματος δημοσίων έργων για την καταπολέμηση της μαζικής ανεργίας κ.ά.

Αυτός ο αγώνας θα στραφεί αναγκαστικά και ενάντια στην υπό διαμόρφωση εγχώρια ελίτ που είναι διατεθειμένη στη συνεργασία με τους κατακτητές και σε πολλές περιπτώσεις είναι η ίδια με τους εξειδικευμένους του κατασταλτικού μηχανισμού του καθεστώτος του Σαντάμ. Η ηρωική αντίσταση του ιρακινού λαού έχει ήδη δώσει ένα λαμπρό πρότυπο για όλους τους καταπιεσμένους λαούς της γης όπως και την απόδειξη στην πράξη ότι οι ιμπεριαλιστικές υπαγορεύσεις, ακόμα και της στρατιωτικά και τεχνολογικά ανώτερης υπερδύναμης, μπορούν να αποτυγχάνουν όταν ο λαός αρνείται να υποταχθεί και δείχνει αποφασισμένος να αντισταθεί.

Ανδρέας Κλόκε

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1) Martin Schwartz (καθηγητής κοινωνιολογίας στο State University of New York): Who’s Sovereign Now?, 17-6-04, ZNet / Iraq

2) Doug Lorimer: Iraq Support for rebel Shiite leader soars, σε: Green Left Weekly (Aυστραλία), 23-6-04


Σπάρτακος 75, Ιούλης 2004

Αρχείο Σπάρτακου


https://tpt4.org/?p=2747

There is one comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s