Ο Λούλα αυξάνει τις ελπίδες των εργαζομένων ενώ τους αφοπλίζει

Σπάρτακος 71, Σεπτέμβρης 2003


του Gerry Foley *

H εκλογική νίκη του ιστορικού ηγέτη του Εργατικού Κόμματος (ΡΤ), του Luiz Ignacio da Silva, γνωστού ως «Λούλα», για το προεδρείο της Βραζιλίας πριν 6 μήνες υπήρξε το αποκορύφωμα μιας μακροχρόνιας εμπειρίας με την αποτυχία της «ελεύθερης επιχείρησης» να προσφέρει οποιαδήποτε προοπτική για την οικονομική ανάπτυξη και μια καλύτερη ζωή για τους ανθρώπους της Βραζιλίας.

Το ΡΤ ήταν το προϊόν μιας μαζικής εξέγερσης των εργαζομένων στις βιομηχανίες και των φτωχών ενάντια στη δεξιά στρατιωτική δικτατορία που κυβέρνησε τη Βραζιλία από τα μέσα του ’60 μέχρι τα μέσα του ’80. Ο Λούλα ήταν ο πιο ονομαστός εργατικός ηγέτης.

Όταν ο Λούλα εκλέχθηκε πρόεδρος, σχολιαστές τον εξύμνησαν ως «πρώτο βιομηχανικό εργάτη» που ανέλαβε την ηγεσία της χώρας. Προηγουμένως είχε βάλει δύο φορές υποψηφιότητα για την προεδρία αλλά είχε αποτύχει αφού το μεγάλο κεφαλαίο, οι μεγάλοι γαιοκτήμονες και τα αστικά κόμματα είχαν εξαπολύσει λυσσασμένες καμπάνιες εναντίον του και είχαν κρούσει τον κώδωνα της «κόκκινης απειλής».

Όταν ο Λούλα τελικά ξεπέρασε το εκλογικό εμπόδιο, το μεγάλο κεφάλαιο της Βραζιλίας και οι πολιτικοί του αντιπρόσωποι στο σύνολό τους ήταν τόσο δυσφημισμένοι ώστε προφανώς αποφάσισαν ότι η καλύτερη ευκαιρία της επιβίωσής τους συνίστατο στο να εξαγοράσουν τον πρώην συνδικαλιστή και να τον κάνουν να υπηρετήσει ως πρωταγωνιστής γι’ αυτούς. Ο Λούλα υποδήλωσε τη συναίνεσή του διαλέγοντας έναν καπιταλιστή ως στενότερο συνεργάτη του και προσφέροντας όλες τις εγγυήσεις ότι δε θα συγκρουστεί με τα συμφέροντα των καπιταλιστών.

Πραγματικά φαίνεται ότι ο Λούλα αυτή τη φορά ήταν ο υποψήφιος του πιο ισχυρού κεφαλαίου. Διέθεσε στην καμπάνια του μεγαλύτερα ποσά χρημάτων από τον υποψήφιο που υποστηρίχθηκε από τον προηγούμενο πρόεδρο, ένα διαβόητο λακέ του μεγάλου κεφαλαίου. Οι σπουδαίοι υποστηρικτές του προσδοκούσαν να εισπράξουν κάτι για τα χρήματά τους. Οι πρώτοι 6 μήνες της κυβέρνησης του Λούλα υποδεικνύουν ότι θα το πάρουν.

Η αντίθεση ανάμεσα στις ελπίδες που προκλήθηκαν από τη νίκη του Λούλα και στη συμφωνία που έκλεισε με τα συντηρητικά οικονομικά συμφέροντα εκδηλώνεται έντονα στις εξελίξεις με το Κίνημα αυτών που δεν έχουν Γη (Movimento sin Terra, MST). Στους πρώτους 6 μήνες της κυβέρνησης του Λούλα οι καταλήψεις γης αυξήθηκαν κατά 62%. Ταυτόχρονα ο αριθμός των ακτιβιστών του MST που δολοφονήθηκαν από τους πράκτορες των γαιοκτημόνων ανεβαίνει σημαντικά. 13 σκοτώθηκαν φέτος ήδη ενώ το 2002 συνολικά 20. Η μεξικανική εφημερίδα La Jornada της 24-7 σημειώνει εντονότατες συγκρούσεις ανάμεσα στους γαιοκτήμονες και το κίνημα του MST. Για παράδειγμα αναφέρεται η τοποθέτηση του αντιπροέδρου των γαιοκτημόνων της πολιτείας του Minas Gerais, του Alexandre Miranda Viana, σύμφωνα με την οποία η «υπομονή» των τσιφλικάδων «αρχίζει να εξαντλείται» και «θα πρέπει να προσφύγουμε σε αντίποινα».

Αυτό που διακυβεύεται για τους γαιοκτήμονες, που βέβαια διαθέτουν τα αποθέματα να εξοπλίσουν τους ιδιωτικούς τους στρατούς, είναι πολύ σημαντικό. Είναι ολοφάνερο ότι δεν ανησυχούν για τους νόμους ή για το τι θα μπορούσε να κάνει η κυβέρνηση της άλλοτε «κόκκινης απειλής».

Ωστόσο η κυβέρνηση κάνει την εφαρμογή του «νόμου» ενάντια στο MST μια επίδειξη. Στις 11-7 συνέλαβε τον ιστορικό ηγέτη του, τον Jose Rainha, και το σύμβουλό του. Και οι δύο κατηγορήθηκαν για «παράνομη οπλοφορία» κατά μια κατάληψη γης. Το MST αποκάλεσε τις συλλήψεις ως «μέτρο πολιτικής καταστολής» και διοργανώνει διαμαρτυρίες.

Είναι αναμφισβήτητο ότι η σύγκρουση ανάμεσα στο MST που υποστήριξε την καμπάνια του Λούλα και τους τσιφλικάδες φέρνει την κυβέρνηση σε ένα σοβαρό δίλημμα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τον υπουργό για αγροτική μεταρρύθμιση που ανήκει στην αριστερή πτέρυγα του ΡΤ και στο βραζιλιάνικο τμήμα της 4ης Διεθνούς (του παγκοσμίου επαναστατικού σοσιαλιστικού κόμματος. Γι’ αυτόν είναι μια δραματική δοκιμασία.

Πρόσφατα η κυβέρνηση του ΡΤ διακρίθηκε ως πρώτο καθεστώς στην ιστορία της Βραζιλίας που κάλεσε την αστυνομία να επέμβει στην Άνω και Κάτω Βουλή. Ακόμα και στα χρόνια της στρατιωτικής δικτατορίας η αστυνομία δε στάλθηκε ποτέ εκεί μέσα.

Αυτήν την απόφαση πήρε ο πρόεδρος της Βουλής, ο Joao Paulo, μέλος του ΡΤ. Προφανώς ντράπηκε γι’ αυτό. Πρώτα προσπάθησε να αρνηθεί την αρμοδιότητά του. Όταν τελικά αναγνώρισε το ρόλο του μπροστά από τις τηλεοπτικές κάμερες, έβαλε τα κλάματα και παρακάλεσε τους ακροατές του να θυμηθούν τη μαχητικότητά του στο παρελθόν. Ήταν ένα δραματικό θέαμα που έδειξε το δίλημμα στο οποίο ο Λούλα έχει οδηγήσει τους παλαίμαχους του ριζοσπαστικού παρελθόντος του ΡΤ.

Η αστυνομία είχε κληθεί για να διαλύσει μια διαδήλωση δημοσίων υπαλλήλων ενάντια σε ένα νομοσχέδιο που προβλέπει περικοπές των συντάξεών τους. Αυτό το μέτρο εντάσσεται σε μια διεθνή νεοφιλελεύθερη επίθεση στον κοινωνικό μισθό όπως φαίνεται π.χ. από την αποφασιστικότητα της δεξιάς γαλλικής κυβέρνησης να μειώσει δραστικά τα επιδόματα στο δημόσιο τομέα.

Οι διαμαρτυρίες των υπαλλήλων του δημοσίου ήταν μαζικότατες και επεκτάθηκαν ακόμα και στο δικαστικό κλάδο. Ακόμα κι ο πρόεδρος του ανώτατου ομοσπονδιακού δικαστηρίου επεσήμανε ότι υποστηρίζει τα συνδικάτα του δημοσίου.

Η πρώτη μαζική διαμαρτυρία ενάντια στην πολιτική της κυβέρνησης του Λούλα ήταν μια διαδήλωση 40.000 κυβερνητικών εργαζομένων ενάντια στο νομοσχέδιο για τις συντάξεις στη Βραζίλια στις 11-6. Η πλειοψηφία των διοργανωτών ήταν συνδεδεμένη με το ΡΤ και την πλειοψηφική πτέρυγα του Λούλα μέσα στο κόμμα. Η συμβολική ηγέτιδα προσωπικότητα της αριστερής αντιπολίτευσης ενάντια στις προσπάθειες του Λούλα να εφαρμόσει τη νεοφιλελεύθερη πολιτική του είναι η Heloisa Helena, μια γερουσιαστής του ΡΤ και μέλος της αριστερής πτέρυγας του ΡΤ και του βραζιλιάνικου τμήματος της 4ης Διεθνούς. Απαλλάχθηκε προς τα παρόν από τα καθήκοντά της ως μέλος της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΡΤ και απειλήθηκε με διαγραφή από το κόμμα αφού αντιτάχθηκε στις περικοπές των συντάξεων αλλά και στην κατάργηση του δημοκρατικού ελέγχου πάνω στην εθνική τράπεζα. Επίσης απέρριψε το διορισμό ενός αντιπροσώπου της Δεξιάς ως διευθυντή της εθνικής τράπεζας.

Ο James Petras, που ζει στις ΗΠΑ και ασχολείται επιστημονικά με τη Λατινική Αμερική, επεσήμανε σε συνέντευξη με το Rebelion που ξαναδημοσιεύτηκε στις 25-7 στο Correo, ένα περιοδικό της 4ης Διεθνούς στο διαδίκτυο, ότι η αγροτική πολιτική του Λούλα βασίζεται στην καθιέρωση γενετικά μεταλλαγμένων σπόρων και στην παραγωγή για εξαγωγές. Οποιαδήποτε αγροτική μεταρρύθμιση θα περιοριστεί σε εδάφη που δεν έχουν ενδιαφέρον για το αγροτικό εμπόριο.

Ο Petras υπέδειξε επίσης ότι η κοινωνική φύση του ΡΤ αλλάζει. Παρατήρησε π.χ. ότι στο τελευταίο συνέδριο του κόμματος το 75% των αντιπροσώπων ήταν δικηγόροι κι όχι μαζικοί ακτιβιστές.

Πραγματικά υπάρχει ακόμα μια ισχυρή αντιπολίτευση ενάντια στη νεοφιλελεύθερη πολιτική της κυβέρνησης του Λούλα μέσα στο ΡΤ τόσο στις κοινοβουλευτικές ομάδες του κόμματος όσο και σε κύκλους γνωστών διανοουμένων και προσωπικοτήτων της εκκλησίας που είναι συνδεδεμένοι με το κόμμα. Αλλά το κόμμα διαθέτει μόνο μια μικρή μειοψηφία στη βραζιλιάνικη Βουλή κι έτσι το βάρος των μελών του είναι περιορισμένο.

Εξάλλου, παρά το γόητρο τους στους υποστηρικτές του κόμματος οι κριτικοί του Λούλα δεν είναι σε θέση να παρουσιάσουν μια εναλλακτική λύση για τις μάζες των Βραζιλιάνων εργαζομένων, αγροτών και φτωχών που βρίσκονται αντιμέτωποι με ανελέητες επιθέσεις των εκμεταλλευτών για τους οποίους διακυβεύονται τεράστια συμφέροντα αφού σκοπεύουν να συνεχίσουν και να οξύνουν τη λεηλασία της χώρας.
Μόνο μια αποφασισμένη, καλά οργανωμένη και πολιτικά σαφής ηγεσία μπορεί να οπλίσει αποτελεσματικά τους εργαζόμενους ενάντια στους εχθρούς τους.
Για πολλά χρόνια το ΡΤ υπήρξε μια πλατιά εστία συγκέντρωσης για όσους συμμετείχαν στους αγώνες των θυμάτων του εξαρτημένου καπιταλισμού της Βραζιλίας ή τους υποστήριξαν. Αλλά απ’ αυτό δε διαμορφώθηκε κανένα επαναστατικό κόμμα. Ο σημερινός εκφυλισμός και η διάλυσή του δείχνουν ότι σε τελευταία ανάλυση τίποτα παρά ένα επαναστατικό σοσιαλιστικό κόμμα μπορεί να δημιουργήσει μια αποτελεσματική και αφοσιωμένη ηγεσία στους αγώνες όσων γίνονται θύματα της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης.

Ο αγώνας που γίνεται τώρα μέσα στο ΡΤ μπορεί να είναι αποφασιστικής σημασίας για την οικοδόμηση ενός τέτοιου κόμματος στο προσεχές μέλλον. Προφανώς, όλο και πιο επιτακτική ανάγκη γι’ αυτό υπάρχει σ’ αυτή τη φάση όχι μόνο στη Βραζιλία αλλά και σε μια σειρά χωρών της Λατινικής Αμερικής.

Gerry Foley

[Μετάφραση από την αμερικανική εφημερίδα Socialist Action (Σοσιαλιστική Δράση), Αύγουστος 2003]

* O Gerry Foley είναι μέλος της Socialist Action, αμερικάνικο τμήμα της 4ης Διεθνούς


Σπάρτακος 71, Σεπτέμβρης 2003

Αρχείο Σπάρτακου


https://tpt4.org/?p=3352

There is one comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s