Η ιστορία του εργατικού κινήματος στην Ιρλανδία

Σπάρτακος 71, Σεπτέμβρης 2003


Ο αγώνας για την δημοκρατία των εργατών

του Κίλλιαν Φλιν

«Οι στόχοι της εργατικής τάξης είναι οι στόχοι της Ιρλανδίας, οι στόχοι της Ιρλανδίας είναι οι στόχοι της εργατικής τάξης. Δεν μπορούνε να διαχωριστούν»(1)

Με αυτή τη ρήση, ο James Connolly, ο μεγαλύτερος Μαρξιστής στοχαστής που έχει βγει έως σήμερα από το Ιρλανδικό επαναστατικό κίνημα σκιαγράφησε την ουσιαστική διαλεκτική σχέση μεταξύ της ιρλανδικής εθνικοαπελευθερωτικής πάλης και του αγώνα για τη δημοκρατία των εργατών. Κατά την περίοδο της δεκαετίας που ξεκίνησε με το lockout στο Δουβλίνο, το 1913, και τελείωσε με την ήττα των αριστερών δημοκρατικών δυνάμεων και της εργατικής τάξης το 1922, η ρήση αυτή επαληθεύθηκε αρνητικά, εξαιτίας της μη εφαρμογής της. Κάθε πιθανή μέθοδος πάλης χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια των δέκα ετών: ένοπλη εξέγερση, γενικές απεργίες, καταλήψεις γης, αίτηση για υποστήριξη και αλληλεγγύη από τους εργάτες της Αγγλίας, Ουαλίας και Σκωτίας, απεργία πείνας και συγκρότηση σοβιέτ. Η ήττα μπορεί να αποδοθεί στην αποτυχία των επαναστατών να χτίσουν το επαναστατικό κόμμα, το οποίο μαζί με την μαχητική εργατική τάξη και τους συμμάχους της θα μπορούσε να έχει υλοποιήσει το όραμα του James Connolly.

Ο διαμορφωμένος συσχετισμός δυνάμεων της Ιρλανδίας, στις αρχές του 20ού αιώνα
Η Ιρλανδία εκείνη την εποχή είχε ως κέντρο κυβερνητικών αποφάσεων το Λονδίνο και οι βουλευτές που εκλέχτηκαν στην Ιρλανδία συμμετείχαν στο κοινοβούλιο του Westminister. Οι καθολικοί ήταν η συντριπτική πλειοψηφία των 26 κομητειών. Στην επαρχία του Ulster, οι καθολικοί ήταν η πλειοψηφία σε 5 κομητείες (Cavan, Monaghan, Donegal, Fermanagh, Tyrone), ενώ οι προτεστάντες ήταν κυρίαρχοι σε 4 άλλες κομητείες (Down, Antrim, Armagh, Derry). Τα πλουσιότερα στρώματα των καθολικών, των αγροτικών περιοχών και των πόλεων μαζί με τον υπόλοιπο αγροτικό πληθυσμό είχαν ως πολιτικό εκπρόσωπο το Ιρλανδικό Κοινοβουλευτικό Κόμμα (IPP), το οποίο σε συμμαχία με το αγγλικό Κόμμα Φιλελεύθερων αποπειράθηκε να εισάγει μία

περιορισμένη μορφή τοπικής εξουσίας χρησιμοποιώντας κοινοβουλευτικές μεθόδους. Αυτή η μορφή τοπικής εξουσίας θα άφηνε την Ιρλανδία να εξακολουθεί να βρίσκεται μέσα στα πλαίσια της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Οι προτεστάντες είχαν το δικό τους κόμμα, το Ιρλανδικό Κόμμα Ενωτικών (Irish Unionist Party), το οποίο υποστήριζε την ένωση με την Αγγλία. Η βιομηχανία στο βόρειο μέρος της Ιρλανδίας βασιζόταν στις εξαγωγές και στις οικονομικές διασυνδέσεις της με την Βρετανική Αυτοκρατορία. Έτσι οι προτεστάντες καπιταλιστές είχαν ως άμεσο συμφέρον τους τις υλικές απολαβές από την διατήρηση της παρούσας κατάστασης.

Το Sinn Fein, (που σημαίνει «Εμείς, μόνοι μας»), είχε ιδρυθεί το 1905 και εκπροσωπούσε την μεσαία τάξη των καθολικών. Παράλληλα ήταν το κίνημα όσων επιθυμούσαν την αναβίωση της κέλτικης παράδοσης, σε ότι αφορά τη γλώσσα και την κουλτούρα, το οποίο αναπτυσσόταν από τα τέλη του 19ου αιώνα. Μία από τις βασικές θέσεις του Sinn Fein ήταν η απόφαση να μποϋκοτάρουν το αγγλικό κοινοβούλιο σε περίπτωση εκλογής δικών τους βουλευτών. Επίσης ήταν υπέρ του προστατευτισμού της Ιρλανδικής οικονομίας, για να επιτραπεί η ανάπτυξη των αδύναμων Ιρλανδικών καπιταλιστικών επιχειρήσεων. Οι πιο ριζοσπάστες των εθνικών οργανώσεων βρίσκονταν στην οργάνωση Ιρλανδική Δημοκρατική Αδελφοσύνη (IRB), η οποία ήταν μία μυστική οργάνωση και συσπείρωνε τα απομεινάρια των Fenians. Οι Fenians είχαν κάνει την προηγούμενη απόπειρα να απελευθερώσουν την Ιρλανδία. To IRB ήταν υπέρ του ένοπλου αγώνα για την απελευθέρωση της Ιρλανδίας.

Ανάμεσα στους εργάτες της εποχής εκείνης, ο συνδικαλισμός ήταν μία μεγάλη δύναμη. Ο συνδικαλισμός πίστευε ότι με την οργάνωση ενός μεγάλου συνδικάτου και τον έλεγχο των δυνάμεων της παραγωγής, οι εργάτες θα μπορούσαν να είναι οι κυρίαρχοι της κοινωνίας. Ο ίδιος ο Connolly ήταν υποστηριχτής αυτής της αντίληψης και πέρασε αρκετά χρόνια στην Αμερική προωθώντας ανάλογες ιδέες. Ο Jim Larkin, ο δεύτερος σε σημασία στο ιρλανδικό εργατικό κίνημα εκείνη τη περίοδο, ήταν επίσης υποστηριχτής αυτής της αρχής, μετά από την απεργία στο Belfast το 1907 και σε αντίδραση στο συντηρητισμό των ηγετών της εργατικής τάξης, είχε ιδρύσει το Συνδικάτο Μεταφορών και Γενικό Συνδικάτο Εργατών της Ιρλανδίας (ITGWU). Αυτή η οργάνωση αποδείχτηκε ως ένα σημαντικό εργαλείο στην οργάνωση των εργατών.

Όλοι αυτοί ήταν οι βασικοί πρωταγωνιστές, που μαζί με το Βρετανικό κράτος, θα πάλευαν για το μέλλον της Ιρλανδίας. Η απουσία ενός μαρξιστικού επαναστατικού κόμματος ήταν αισθητή. Ο James Connolly προσπάθησε να χτίσει ένα τέτοιο κόμμα όταν ίδρυσε το Ιρλανδικό Σοσιαλιστικό Δημοκρατικό Κόμμα (ISRP) το 1896, απόπειρα που όμως απέτυχε. Ίδρυσε το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Ιρλανδίας (SPI) το 1910, το οποίο ήταν ένα κεντριστικό κόμμα και δεν κατάφερε να παίξει κάποιον σημαντικό ρόλο στα γεγονότα που ακολούθησαν.

Το lockout του Δουβλίνου

Την εποχή του lockout του Δουβλίνου οι συνθήκες για τους εργάτες και του φτωχούς στην πόλη ήταν χειρότερες από αυτές στην Καλκούτα της Ινδίας, με υψηλότερους δείκτες θνησιμότητας του πληθυσμού -και κυρίως παιδική θνησιμότητα. Η διαμάχη ξεκίνησε με ένα lockout σε κάποιες επιχειρήσεις του William Martin Murphy, σε μία προσπάθεια να ανακόψουν την άνοδο του ITGWU. Το συνδικάτο είχε αναπτυχθεί ραγδαία και οι εργοδότες φοβούνταν τη δυναμική του στο μέλλον. Όταν ο Larkin αντέδρασε και ξεκίνησε απεργιακές κινητοποιήσεις με τους εργάτες από τις υπόλοιπες επιχειρήσεις του Murphy, αυτός έπεισε τους εργοδότες άλλων επιχειρήσεων να προχωρήσουν και αυτοί σε lockout των επιχειρήσεων τους.

Μέχρι το Σεπτέμβριο του 1913, 400 εργοδότες είχαν προχωρήσει σε lockout σε 25.000 εργάτες. Το lockout του Δουβλίνου διήρκεσε άλλους 4 μήνες. Τελικά οι εργάτες αναγκάστηκαν να γυρίσουν στις δουλειές τους, λόγω πείνας, και υποχρεώθηκαν να απαρνηθούν το σωματείο τους, το ITGWU. Η εκκλησία είχε καταγγείλει τους εργάτες και ο Arthur Griffith του Sinn Fein έκανε το ίδιο. Το IRB κράτησε μία ουδέτερη στάση, παρόλο που μερικά μέλη, όπως ο Sean O’ Casey, ήταν υπέρ των κινήσεων των εργατών. Οι βρετανοί εργάτες βγήκαν σε απεργία δηλώνοντας την αλληλεγγύη τους στους εργάτες του Δουβλίνου. Όμως αυτό δεν αρκούσε και ύστερα από την ήττα της απεργίας τα μέλη του ITGWU μειώθηκαν σε 5.000.

Ο δρόμος προς την εξέγερση

Η κατάσταση στην Ιρλανδία πολώθηκε ραγδαία. Η ελίτ των προτεσταντών ίδρυσε την δική της ένοπλη οργάνωση, με το όνομα Ulster Volunteers, και κατάφεραν να φορτώσουν 25.000 τουφέκια στο Larne τον Απρίλιο του 1914. Σε αντιπαράθεση, οι καθολικοί ίδρυσαν την δική τους οργάνωση, τους Irish Volunteers, στις 25 Νοεμβρίου του 1913, για να αντιπαρατεθούν στους προτεστάντες. Όταν ξεκίνησε ο πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, δόθηκε η υπόσχεση στους καθολικούς ότι θα αναλάβουν την τοπική εξουσία, σε αντάλλαγμα την συμμετοχή τους στον πόλεμο στο πλευρό των Βρετανών. Ο John Redmond, ο ηγέτης του IPP, συμφώνησε με την πρόταση των Άγγλων. Το IRB διαφώνησε με τον John Redmond και οι Irish Volunteers διασπάστηκαν. Εκατόν εβδομήντα χιλιάδες μέλη των Irish Volunteers εισχώρησαν στους National Volunteers του John Redmond, ενώ 11.000 παρέμειναν με τους Irish Volunteers και αρνήθηκαν να πολεμήσουν για την Βρετανική Αυτοκρατορία.

Ο θάνατος του Ο’Donovan Rossa, το 1915, ενός παλιού Fenian, έδωσε στους ρεπουμπλικανούς την ιδανική ευκαιρία για προπαγάνδα. Θάφτηκε στο νεκροταφείο του Glasnevan και συνοδεύτηκε στον τάφο του από τους άνδρες του Irish Citizen Army και του Irish Volunteers. Ο Padraig Pearse, ένα ηγετικό μέλος του IRB, είπε τα ακόλουθα λόγια δίπλα στον τάφο του Rossa : «[…]Οι υπερασπιστές του βασίλειου έχουν δουλέψει καλά, στα κρυφά και στα φανερά. Νομίζουν ότι έχουν καταστείλει την αντίσταση στην Ιρλανδία. Νομίζουν ότι έχουν εξαγοράσει τους μισούς από εμάς και ότι έχουν τρομοκρατήσει τους άλλους μισούς. Νομίζουν ότι έχουν προβλέψει τα πάντα, νομίζουν ότι έχουν προετοιμαστεί για κάθε ενδεχόμενο, αλλά οι ηλίθιοι, οι ηλίθιοι, οι ηλίθιοι έχουν αφήσει σε μας τους δικούς μας νεκρούς Fenians, και για όσο καιρό θα έχει η Ιρλανδία αυτούς τους τάφους, η ανελεύθερη Ιρλανδία δεν θα είναι ποτέ εν ειρήνη(2)».

Ο James Connolly είχε δει όλες του οι ελπίδες να γκρεμίζονται. Εκτός από λίγες αξιόλογες εξαιρέσεις, τα κόμματα της Β’ Διεθνούς πήγαν με το μέρος της άρχουσας τάξης στις χώρες τους, στον πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Άρχισε να σκέφτεται ότι μία εξέγερση ήταν απαραίτητη στην Ιρλανδία για να σπάσει την αντιδραστική κυριαρχία της Ευρώπης. Όπως ανέφερε μία παλιά ρήση «η δυσκολία της Αγγλίας είναι η ευκαιρία της Ιρλανδίας». Ο James Connolly έβλεπε το IRB και τους Irish Volunteers ως συμμάχους. Σκεφτόταν ότι η εξέγερση θα «έβαζε την σπίθα για μία πανευρωπαϊκή έκρηξη που δεν θα έσβηνε μέχρι να διαλυθεί και ο τελευταίος θρόνος και η τελευταία καπιταλιστική αλυσίδα […] του τελευταίου πολέμαρχου(3)». Αυτοί οι σύμμαχοι που αναφέρονται παραπάνω θα πολεμούσαν δίπλα στο Irish Citizen Army, που ιδρύθηκε κατά την διάρκεια του lockout του Δουβλίνου, για να προστατέψει τους εργάτες. Λέγεται ότι ήταν το πρώτο παράδειγμα μίας φρουράς εργατών.

Η εξέγερση του Πάσχα

Το 1915 ο James Connolly πίεσε για την πραγματοποίηση μίας εξέγερσης. Η αριστερή πτέρυγα των Irish Volunteers τελικά συμφώνησε με το σχέδιο του (Padraig Pearse και άλλοι) και ένα μυστικό στρατιωτικό συμβούλιο ιδρύθηκε μέσα στο IRB για να σχεδιάσει την εξέγερση. Η ύπαρξη του συμβουλίου αυτού δεν έγινε γνωστή σε όλους, αφού κάποια μέλη του IRB δεν συμφώνησαν με την εξέγερση.

Σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό, η εξέγερση θα γινόταν την Κυριακή του Πάσχα αλλά τελικά αναβλήθηκε για την Δευτέρα του Πάσχα 24 Απριλίου του 1916. Όμως μέχρι τότε ένα γερμανικό πλοίο το οποίο μετέφερε όπλα για την εξέγερση είχε αναχαιτιστεί και ο Roger Casement, ένας Άγγλος συμπαθών που είχε κανονίσει τη μεταφορά των όπλων, είχε συλληφθεί. Δόθηκαν εντολές στους Irish Volunteers να κάνουν στρατιωτικές ασκήσεις εκείνη την ημέρα. Αντίθετα, ο Eoin MacNeill, αφού άκουσε το σχέδιο, έδωσε εντολή να μην πραγματοποιηθούν οι ασκήσεις. Την ίδια μέρα συνολικά μόνο 1.500 άντρες από τους Irish Volunteers και του Irish Citizen Army (200), εμφανίστηκαν για να συμμετάσχουν στο σχέδιο της εξέγερσης. Οι Ιρλανδοί πολεμιστές για την ελευθερία, κατέλαβαν όλα τα στρατηγικά σημεία της πόλης του Δουβλίνου. Το Irish Citizen Army μαζί με άλλους πολεμιστές κατέλαβε το Γενικό Ταχυδρομικό Γραφείο (GPO), από όπου διαβάστηκε η διακήρυξη της Ανεξαρτησίας από τον Padraig Pearse, σε ένα έκπληκτο πλήθος ανθρώπων. Ο James Connolly είχε δώσει τις ακόλουθες εντολές στους άντρες του Irish Citizen Army, πριν από την εξέγερση: «Οι πιθανότητες νίκης είναι μία στις χίλιες. Αλλά αν κερδίσουμε, κρατήστε στα χέρια σας τα ντουφέκια σας γιατί οι Volunteers μπορούν να έχουν διαφορετικούς σκοπούς. Θυμηθείτε ότι δεν σκοπεύουμε να κερδίσουμε μόνο την πολιτική ελευθερία αλλά και την οικονομική ελευθερία, οπότε κρατήστε τα ντουφέκια σας(4)».

Οι Βρετανοί αντέδρασαν αμέσως και ξεκίνησε ο βομβαρδισμός του Δουβλίνου. Σε αντίθεση με κάποιους, οι οποίοι αφελώς πίστευαν ότι οι Βρετανοί δεν θα βομβάρδιζαν τις πλούσιες περιοχές του Δουβλίνου, η επίθεση ήταν καταιγιστική. Χίλιοι τριακόσιοι πενήντα ένας άνθρωποι σκοτώθηκαν. Οι υλικές ζημιές έφταναν στα 2.500.000 λίρες. Οι αντάρτες παραδόθηκαν μετά από μία εβδομάδα για να μην αυξηθεί ο αριθμός των νεκρών. Η Βρετανική κυβέρνηση τότε κινήθηκε για να καταστείλει το κίνημα.

Οι εκτελέσεις ξεκίνησαν από τους Padraig Pearse, MacDonagh, Clarke, στις 3 Μαΐου και συνεχίστηκαν μέχρι τις 12 Μαΐου. Ο James Connolly που ήταν σοβαρά τραυματισμένος και υπέφερε από μία μόλυνση δέθηκε σε μία καρέκλα (δεν μπορούσε να είναι όρθιος) και τουφεκίστηκε εκείνη την ημέρα. Στις 5 Αυγούστου, ο Roger Casement κρεμάστηκε στο Λονδίνο για τον ρόλο που έπαιξε στην εξέγερση.

Ο Λένιν εναντιώθηκε σε αυτούς που περιέγραψαν τις ενέργειες των Ιρλανδών ως «putsch». Τα λόγια του Λένιν ήταν: «Ο όρος «putsch»με την επιστημονική έννοια της λέξης, μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο όταν μία απόπειρα εξέγερσης δεν έχει αποκαλύψει τίποτα περισσότερο από ένα κύκλο συνωμοτών ή ηλίθιων μανιακών και δεν έχει προκαλέσει καμία συμπάθεια στις μάζες. Το Ιρλανδικό Εθνικοαπελευθερωτικό Κίνημα που είχε ρίζες πολλούς αιώνες πριν και έχει περάσει μέσα από διάφορα στάδια και συνδυασμούς ταξικών αγώνων, εκφράστηκε με τις μάχες στους δρόμους που διεξήχθησαν από ένα τμήμα της μικροαστικής τάξης των πόλεων και από ένα τμήμα των εργατών μετά από μία μακρά περίοδο μαζικής προπαγάνδας, διαδηλώσεων, καταστολής του τύπου κ.λπ. Όποιος χαρακτηρίζει μία τέτοια εξέγερση «putsch» είναι είτε σκληροπυρηνικός αντιδραστικός, είτε δογματικός, απελπιστικά ανίκανος να φανταστεί την κοινωνική επανάσταση ως μία ζωντανή διαδικασία.

Αν φαντάζεται κανείς ότι η κοινωνική επανάσταση είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί χωρίς εξεγέρσεις από τα μικρά έθνη στις αποικίες και στην Ευρώπη, και χωρίς το επαναστατικό ξέσπασμα ενός τμήματος της μικροαστικής τάξης με όλες τις προκαταλήψεις της, χωρίς ένα κίνημα των μη πολιτικά συνειδητοποιημένων προλεταριακών και ημιπρολεταριακών μαζών ενάντια στην καταπίεση των ιδιοκτητών, της εκκλησίας, ενάντια στην βασιλική και εθνική καταπίεση, εάν κάποιος φαντάζεται κάτι τέτοιο, τότε σημαίνει ότι απαρνείται την κοινωνική επανάσταση. Είναι πολύ πιθανό ένας στρατός να παραταχθεί και να πει «είμαστε υπέρ του σοσιαλισμού» ενώ ένας άλλος στρατός θα πει «είμαστε υπέρ του ιμπεριαλισμού» και αυτή να είναι η μορφή της κοινωνικής επανάστασης. Μόνο από μία τέτοια γελοία σχολαστική προσέγγιση μπορείς να αποκαλείς την Ιρλανδική εξέγερση ως «putsch».

Όποιος περιμένει μία «αγνή» κοινωνική επανάσταση δεν θα τη δει ποτέ στην ζωή του. Ένας τέτοιος άνθρωπος υποστηρίζει τυπικά την επανάσταση χωρίς να καταλαβαίνει στην ουσία τι μπορεί να εμπεριέχει μία επανάσταση(5)».

Ο Λένιν πίστευε επίσης ότι: «[…] η κακοτυχία των Ιρλανδών είναι ότι έχουν εξεγερθεί πρόωρα όταν δεν έχουν ωριμάσει ακόμα οι συνθήκες για την ευρωπαϊκή εξέγερση του προλεταριάτου. Ο καπιταλισμός δεν είναι τόσο αρμονικά οικοδομημένος ώστε οι διάφορες στιγμές εξέγερσης να συγχωνευτούν σε μια ενιαία προσπάθεια χωρίς πισωγυρίσματα και ήττες»(6).

Από την εξέγερση του Πάσχα μέχρι τον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας

Οι αρχικές αντιδράσεις απέναντι στην εξέγερση δεν ήταν ιδιαίτερα θετικές, αλλά καθώς συνεχίζονταν οι εκτελέσεις, ένα κύμα θυμού και αποστροφής κατέκλυσε την Ιρλανδία. Το 1917 διεξήχθησαν συμπληρωματικές εκλογές, με νίκες του Sinn Fein. Ο αριθμός μελών του Sinn Fein αυξήθηκε κατακόρυφα το 1917 και έφτασε στις 250.000 τον Οκτώβριο. Ο αριθμός του ITGWU επίσης αυξήθηκε ραγδαία την ίδια περίοδο. Ο πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος τελείωσε στις 11 Νοεμβρίου του 1918 και ανακηρύχθηκαν εκλογές λίγο μετά.

Στις βουλευτικές εκλογές του 1918 το Sinn Fein κέρδισε 73 από το σύνολο των 105 εδρών. Το Irish Nationalist Party συνετρίβη κερδίζοντας μόνο 6 έδρες στην Ιρλανδία, ενώ παράλληλα κέρδισε και μία έδρα στην Αγγλία. Το Eργατικό Κόμμα είχε αποφασίσει να μην συμμετάσχει στις εκλογές με την πρόφαση της Εθνικής Ενότητας. Οι Ενωτικοί κέρδισαν στην περιοχή των 6 Κομητειών, όμως υπήρξαν εκπλήξεις για τους ριζοσπάστες σοσιαλιστές σε περιοχές της εργατικής τάξης. Η πρώτη γυναίκα βουλευτής που εκλέχτηκε στο κοινοβούλιο ήταν η κόμησσα Markievicz, η ριζοσπάστρια Ιρλανδή Εθνικίστρια που είχε πολεμήσει το 1916 στο Irish Citizen Army. Οι βουλευτές του Sinn Fein που δεν ήταν στην φυλακή συνδερίασαν για να ιδρύσουν την Ιρλανδική Βουλή. Όταν τα ονόματα των φυλακισμένων βουλευτών του Sinn Fein διαβάστηκαν, ακούστηκε η φράση «φυλακισμένοι από τους ξένους». Η πρώτη χώρα που αναγνώρισε επίσημα την καινούρια Δημοκρατία της Ιρλανδίας ήταν η Σοβιετική Ένωση.

Ο πόλεμος της Ανεξαρτησίας

Στις 11 Σεπτεμβρίου του 1919, η Ιρλανδική Βουλή αποκηρύχθηκε από την Βρετανική κυβέρνηση ως παράνομη συγκέντρωση και όλες οι εθνικοαπελευθερωτικές οργανώσεις απαγορεύτηκαν. Ουσιαστικά ο πόλεμος της Ανεξαρτησίας είχε ξεκινήσει. Στην συνέχεια ξεκίνησε ο κατακλυσμός της Ιρλανδίας από Βρετανικά στρατεύματα. Ο Ιρλανδικός Δημοκρατικός Στρατός IRA, ο στρατός της νεό-ιδρυθείσας Ιρλανδικής Δημοκρατίας, ξεκίνησε επιθέσεις στα βρετανικά στρατεύματα και σταδιακά περιόρισε την παρουσία τους στα στρατόπεδα. Ο IRA πολεμούσε σε μονάδες οι οποίες ονομάζονταν Flying Columns, μικρές ομάδες ένοπλων αντρών που μπορούσαν να χτυπήσουν και μετά να εξαφανιστούν μέσα στο πλήθος. Τα κατορθώματα και οι τακτικές των Flying Columns έχουν περιγραφεί στο βιβλίο «Αντάρτικες μέρες στην Ιρλανδία» γραμμένο από τον Tom Barry. Το βιβλίο αυτό έγινε απαραίτητο εργαλείο για μία σειρά κινημάτων που πολεμούσαν ενάντια σε αποικιοκρατικές δυνάμεις (Βιετνάμ, Κίνα, κ.λπ).

Την ίδια περίοδο που ο Michael Collins, ο εθελοντής αρχηγός του τμήματος οργάνωσης και κατασκοπείας έθεσε σε κίνηση το δικό του δίκτυο από κατάσκοπους, για πρώτη φορά στην πορεία του Ιρλανδικού αγώνα για ελευθερία οι Ιρλανδοί διείσδυσαν στο βρετανικό κατεστημένο και είχαν αναπτύξει μία ανώτερη Υπηρεσία Πληροφοριών. Το μεγαλύτερο κατόρθωμα του Michael Collins ήταν η εκτέλεση 19 βρετανών πρακτόρων την Κυριακή 21 Νοεμβρίου 1920. Αυτό το πλεονέκτημα αποδείχτηκε αποφασιστικό ώστε να αναγκάσει την βρετανική κυβέρνηση να κάτσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Οι καταλήψεις γης ξεκίνησαν από τους ακτήμονες και από μικρο-αγρότες αλλά όταν αυτές οι διενέξεις παραπέμφθηκαν στο δικαστήριο, που ιδρύθηκε από την Ιρλανδική βουλή, το δικαστήριο στην πλειοψηφία των υποθέσεων αποφάσιζε υπέρ των μεγάλων γαιοκτημόνων. Τότε ο IRA είχε την ευθύνη να εφαρμόσει τις αποφάσεις του δικαστηρίου, πράγμα που έκανε στην Κεντρική και Βόρεια Ιρλανδία. Ο IRA του Munster, στο νοτιότερο κομμάτι μέρος της Ιρλανδίας, δεν αποπειράθηκε να παραχωρήσει την γη στους γαιοκτήμονες.

Στις δημοτικές εκλογές, στις 15 Ιανουαρίου 1920, το Sinn Fein κέρδισε την πλειοψηφία σε όλες τις κομητείες εκτός από 4 κομητείες του Βορρά. Μέχρι τον Μάρτιο της ίδιας χρονιάς, οι Βρετανοί είχαν μεταφέρει στρατεύματα, γνωστά αργότερα για τις θηριωδίες τους, που ονομάστηκαν οι Black and Tans. Αυτά τα στρατεύματα είχαν στρατολογηθεί μέσα από τις βρετανικές φυλακές και το όνομα τουσ οφείλεται στο χρώμα των στολών τους. Από τον Ιούλιο του 1920 και μετά, οι Ενωτικοί οργάνωσαν πογκρόμ ενάντια στους καθολικούς της Βόρειας Ιρλανδίας και πολλοί σκοτώθηκαν, τραυματίστηκαν ή διώχθηκαν από τις δουλειές και τα σπίτια τους.

Την ίδια περίοδο ιδρύθηκε μεγάλος αριθμός σοβιέτ. Το πιο σημαντικό ήταν το σοβιέτ του Limerick. Κατάφερε να εκτυπώσει δικά του χαρτονομίσματα και παράλληλα οργάνωσε την προμήθεια τροφής και έλεγχε το πέρασμα των οχημάτων. Τα σοβιέτ καταστράφηκαν από το μποϋκοτάρισμα των αγροτών ή άμεσα από τα βρετανικά στρατεύματα. Οι καθοδηγητές των σοβιέτ διορίστηκαν από τα σωματεία, χωρίς άμεση εκλογή από τους εργάτες και έτσι όταν κινήθηκαν για να βάλουν τέλος στα σοβιέτ, δεν μεσολάβησε κάποια διαδικασία προκειμένου να καθαιρεθούν από τους ίδιους τους εργάτες.

Στις 25 Οκτωβρίου, ο δήμαρχος του Cork, Terence MacSwiney πέθανε μετά από απεργία πείνας 74 ημερών στην φυλακή του Brixton στο Λονδίνο. Τον Μάιο του 1921 έγιναν εκλογές για δύο ξεχωριστές βουλές για τις 26 κομητείες στο νότο και τις 6 του βορρά. Για άλλη μία φορά το Sinn Fein κέρδισε συντριπτικά, παρόλο που οι Ενωτικοί είχαν την πλειοψηφία στις τεχνητά διαχωρισμένες 6 κομητείες του βορρά.
Στις 24 Ιουνίου του 1921 ο Lloyd George, πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με τον Eamonn de Valera για να βρεθεί μία λύση ειρήνευσης. Ο Michael Collins και ο Griffith στάλθηκαν για να πάρουν μέρος σε ένα συνέδριο ειρήνης στο Λονδίνο που ξεκίνησε στις 11 Οκτωβρίου του 1921. Η περιβόητη απειλή του «άμεσου και τρομακτικού πολέμου» είχε σαν αποτέλεσμα την ειρήνευση και οι Ιρλανδοί υπέγραψαν. Η συμφωνία έδωσε στις 26 κομητείες την επικράτεια μέσα στην βρετανική κοινοπολιτεία-παρόμοια με την κατάσταση στον Καναδά. Η Ιρλανδία θα ονομαζόταν Ελεύθερο Κράτος ενώ οι 6 κομητείες της Βόρειας Ιρλανδίας θα παρέμεναν μέσα στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Όταν ψηφίστηκε η συμφωνία στην Ιρλανδική Βουλή, 64 βουλευτές ψήφισαν υπέρ και 57, με ηγέτη τον de Valera, ψήφισαν κατά. Ο de Valera παραιτήθηκε από τη θέση του προέδρου και με τους βουλευτές που εναντιώθηκαν ίδρυσε ένα καινούριο κόμμα, το Κόμμα της Δημοκρατίας (Republic Party). O IRA επίσης διασπάστηκε, 11 μεραρχίες τάχθηκαν ενάντια στην συμφωνία και 8 μεραρχίες υπέρ. Στις 16 Ιουνίου έγιναν εκλογές. Εκλέχθηκαν 58 βουλευτές οι οποίοι ήταν υπέρ της συμφωνίας και 36 από το κόμμα του de Valera που ήταν κατά της συμφωνίας. Το Εργατικό Κόμμα, που κράτησε ουδέτερη στάση, κέρδισε 17 έδρες.

Ο εμφύλιος πόλεμος

Ο εμφύλιος πόλεμος ξεκίνησε στις 28 Ιουλίου, όταν οι δυνάμεις που είχαν ταχθεί υπέρ της συμφωνίας επιτέθηκαν στο κτίριο Four Courts, το οποίο είχαν καταλάβει οι δυνάμεις που ήταν ενάντια στην συμφωνία. Οι δυνάμεις του Ελεύθερου Κράτους προμηθεύτηκαν βρετανικά όπλα και στρατολόγησαν μαζικά ανέργους. Εκτελέστηκαν, χωρίς δίκη, ρεπουμπλικάνοι, όπως ο Liam Mellowes, και οι δυνάμεις του Ελεύθερου Κράτους κατέφυγαν σε μεθόδους, όπως το να βάλουν δυναμίτη στους φυλακισμένους ρεπουμπλικανούς και να τους ανατινάξουν. Οι δυνάμεις των ρεπουμπλικανών πολέμησαν στις γραμμές των παραδοσιακών Flying Columns, μέσα στα οποία συμμετείχαν τα μέλη του Irish Citizen Army. Στις 30 Απριλίου ο IRA έκρυψε τα όπλα του και τελείωσε ο πόλεμος. Εκείνη την ημέρα ο Jim Larkin έφτασε στην Ιρλανδία από τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά ήταν πολύ αργά για να αλλάξει την έκβαση των γεγονότων.

Τα συνεπακόλουθα και τα συμπεράσματα

Αφού το κίνημα των ρεπουμπλικανών είχε συντριβή, το Ελεύθερο Κράτος κινήθηκε για να επιτεθεί στους εργάτες, να μειώσει τους μισθούς και να χειροτερέψει τις συνθήκες εργασίας. Έπρεπε να περάσουν ακόμα σχεδόν 50 χρόνια για να απειληθεί το status quo για άλλη μία φορά. «Το καρναβάλι της αντίδρασης», στο Βορρά και στο Νότο όπως το είχε προβλέψει ο Connolly, έγινε πραγματικότητα. Ο συνδικαλισμός είχε απορριφθεί ως αποδοτικό εργαλείο για να φέρει την εξουσία των εργατών. Το ITGWU, που είχε καταφέρει να γίνει ένα μαζικό συνδικάτο, αποδεκατίστηκε και στη συνέχεια έφτασε σε καινούρια μεγέθη, αλλά μετά από την οριστική ήττα του κινήματος έχασε για άλλη μια φορά την πλειοψηφία των μελών του. Αυτή η μέθοδος πάλης συσπείρωσε τους εργάτες, αλλά όταν οι εργατικοί αγώνες κάμφθηκαν, το σωματείο δεν μπόρεσε να λειτουργήσει ως το οργανωτικό μόρφωμα, που θα κρατούσε τους επαναστάτες σε επαφή με την υπόλοιπη εργατική τάξη.

Το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Ιρλανδίας δεν μπόρεσε να γίνει επαναστατικό κόμμα, δεδομένου ότι ήταν μεγάλος ο αριθμός των ρεφορμιστών στις γραμμές του. Όταν οι επαναστάτες εμπνευσμένοι από το μεγάλο Οκτώβρη, ίδρυσαν το Κομουνιστικό Κόμμα της Ιρλανδίας (CPI), τον Οκτώβρη του 1921, ήδη πολλές ευκαιρίες είχαν χαθεί. To CPI προσπάθησε να παρακινήσει τους ρεπουμπλικανούς ακολουθήσουν την επαναστατική διαδικασία, παίζοντας ένα μικρό ρόλο στους αγώνες των εργατών. Μέχρι το CPI να πάρει μαθήματα, η σκιά του σταλινισμού είχε πέσει πάνω του και δεν θα έφτανε ποτέ στο σωστό συνδυασμό αντιιμπεριαλισμού και πάλης για το σοσιαλισμό.

Το ιρλανδικό κίνημα αναπτύχθηκε σε σημείο που δεν έφτασαν ποτέ τα αδέλφια του στην Αγγλία και από τότε το γεγονός αυτό έχει αποσιωποιηθεί. Το μέλλον της επανάστασης στη Βρετανία με πολλούς τρόπους εξαρτάται από την κατάσταση στην Ιρλανδία και από τις αντιδράσεις των Βρετανών εργατών απέναντι στην πάλη των Ιρλανδών. Μέχρι να σβηστούν και τα τελευταία απομεινάρια του αντι-ιρλανδικού αισθήματος από τους Βρετανούς εργάτες και την πρωτοπορία τους (όπου αυτό απέχει πολύ από την πραγματικότητα) τότε η βρετανική άρχουσα τάξη θα καταφέρνει να έχει τον έλεγχο της πάνω στους υποταγμένους εργάτες.

Ο σοσιαλιστικός πυρήνας της σκέψης του James Connolly είναι βαθιά διαστρεβλωμένος ή χαμένος. Όταν βρέθηκε κοντά στο GPO, το στρατηγικό του σχέδιο ήταν εναρμονισμένο με την πάλη για το σοσιαλισμό σε χώρες όπως η Ιρλανδία. Στο έργο και τη σκέψη του βρίσκεται η αφετηρία για την ανάλυσή μας και την πορεία μας προς τη νίκη.

Κίλλιαν Φλιν

[Το κείμενο αυτό αποτελεί το Ιο μέρος, και θα ολοκληρωθεί σ’ ένα από τα επόμενα τεύχη του περιοδικού]


Σημειώσεις

(1) A History of the Irish working class P. Berresford Ellis 1972, σελ.226

(2) Ίδιο σελ.218

(3) Ίδιο σελ.212

(4) Ίδιο σελ.226

(5) Ίδιο σελ.234

(6) Ίδιο σελ.235


Βιβλιογραφία

  • Communism in Modern Ireland. The Pursuit of the Workers Republic since 1916 Mike Milotte, 1984
  • Labour in Irish History, James Connolly, London 1987
  • Guerilla Days in Ireland, Tom Barry, 1949
  • The Permanent Revolution: Results and Prospects, Leon Trotsky, 1962
  • Ireland and the Irish question, K.Marx and F.Engels, 1971
  • Collected Works V.I.Lenin, Volumes 27-33, 1977

Σπάρτακος 71, Σεπτέμβρης 2003

Αρχείο Σπάρτακου


https://tpt4.org/?p=3358

There is one comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s