Η Ευρώπη ενάντια στις γυναίκες

Σπάρτακος 38, Ιούνης 1994

Penny DUGGAN


Η Ευρώπη ενάντια στις γυναίκες

«Οικονομική κρίση» και «κρίση της οικογένειας» είναι σήμερα τα δύο θέματα που κυρίως απασχολούν τις προχωρημένες καπιταλιστικές χώρες. Στη Δυτική Ευρώπη, οι κυβερνητικές πολιτικές προσπαθούν να τις «λύσουν» συνδέοντας τη μία με την άλλη, ενθαρρύνοντας τις γυναίκες να εγκαταλείψουν την εργασία τους και να μείνουν στο σπίτι για να απασχολούνται με τα παιδιά τους, συμβάλλοντας έτσι στο να μειωθούν οι αριθμοί των ανέργων, μειώνοντας τις κοινωνικές δαπάνες του κράτους και ενισχύοντας τη δομή της παραδοσιακής οικογένειας, που θεωρείται σαν το καλύτερο πλαίσιο για να μεγαλώνουν τα παιδιά.

της Penny DUGGAN

 

Τέτοιες πολιτικές πρέπει να πάρουν υπόψη τους τις κοινωνικές αλλαγές που συνέβησαν κατά τα 25 τελευταία χρόνια: παρά την οικονομική κρίση, όλες οι μελέτες δείχνουν ότι οι γυναίκες συνεχίζουν, στη Δυτική Ευρώπη, να μπαίνουν κατά εκατομμύρια στην αγορά εργασίας. Οι μελέτες αυτές αναφέρονται στην παρουσία τους σαν ένα φαινόμενο «μόνιμο, γενικευμένο και αμετάκλητο».

Ωστόσο, όλες συμφωνούν στο ότι η παρουσία αυτή στην αγορά εργασίας παίρνει ιδιαίτερες μορφές. Οι γυναίκες έχουν πολύ μεγάλη παρουσία στον τομέα των υπηρεσιών, αποτελούν την τεράστια πλειοψηφία των εργαζομένων σε μερική απασχόληση και αυτών που εργάζονται σε πιο «ευέλικτες» συνθήκες, όπως οι λεγόμενες «ετησιοποιημένες συμβάσεις εργασίας» (σύμφωνα με τις οποίες η εργασία συγκεντρώνεται σε συγκεκριμένες περιόδους του έτους), οι συμβάσεις καθορισμένης διάρκειας, κλπ.

Οι γυναίκες κατά πολύ εξαναγκάζονται να δεχτούν τέτοιες εργασίες εξαιτίας της ατομικής πίεσης που υφίστανται για να συμβιβάσουν την ευθύνη των παιδιών και την ανάγκη και τη θέληση να δουλέψουν εκτός σπιτιού. Το γεγονός είναι ότι γίνεται όλο και πιο δύσκολο να ζήσει κανείς με ένα μόνο μισθό, ότι όλο και πιο πολλές γυναίκες είναι ο μόνος γονέας του νοικοκυριού, και ότι οι αλλαγές στις κοινωνικές στάσεις έχουν σπρώξει όλο και περισσότερες γυναίκες να απορρίψουν την ιδέα σύμφωνα με την οποία η παραμονή στο σπίτι θα ήταν μια πλήρης ευτυχία ή ότι θα ήταν ένας φυσικός ρόλος για τις γυναίκες, παρά την ευχαρίστηση που βρίσκουν στο να ασχολούνται με τα παιδιά τους. Ο συσχετισμός ανάμεσα στις μορφές εργασίας των γυναικών και στην κατάσταση του δημόσιου εξοπλισμού για την κοινωνικοποίηση των παιδιών δείχνει την επιρροή που έχουν οι ευθύνες για τα παιδιά στην επαγγελματική ζωή των γυναικών. Ένα άλλο στοιχείο που χαρακτηρίζει τη θέση των γυναικών στην αγορά εργασίας είναι το ποσοστό ανεργίας, που γενικά είναι υψηλότερο από των ανδρών.

Ο συνδυασμός όλων αυτών των στοιχείων καθιστά τις γυναίκες ιδιαίτερα ευάλωτο στόχο για τις κυβερνητικές πολιτικές που θέλουν να κρύψουν την πραγματική έκταση της ανεργίας και να μειώσουν τις κοινωνικές δαπάνες.

Η επίθεση που έχει ξεκινήσει ενάντια στην «κρίση της οικογένειας» έχει πλευρές ταυτόχρονα ιδεολογικές και οικονομικές. Η «κρίση» αυτή -λέξη με την οποία γενικά αναφέρεται η πτώση του αριθμού των γάμων, η αύξηση του αριθμού των διαζυγίων, η αύξηση των γεννήσεων εκτός ζεύγους- θεωρείται σαν υπεύθυνη για την παρακμή των «ηθικών αξιών» και ιδιαίτερα για την αύξηση της «νεανικής εγκληματικότητας». Όλα αυτά υποτίθεται ότι είναι ο καρπός της έλλειψης ενός «υγειούς και προστατευτικού περιβάλλοντος αγάπης» και ενός «κατάλληλου υποδείγματος συμπεριφοράς». Οι κυβερνήσεις αναζητούν έτσι μέτρα για να επιβάλουν στους ανθρώπους την πυρηνική οικογένεια, η οποία θα ήταν το μέσον για να εμποδιστούν όλα αυτά τα κακά, παρόλο που είναι γνωστή η πραγματικότητα του βιασμού παιδιών ή της βίας που ασκείται σε βάρος των γυναικών μέσα στο οικογενειακό πλαίσιο. Έτσι ηθελημένα αποφεύγουν να πουν ότι είναι ακριβώς οι κυβερνητικές πολιτικές που έχουν επιδεινώσει την ανεργία και τη φτώχεια, που έχουν αυξήσει τον αριθμό των αστέγων, που έχουν υποβαθμίσει την ποιότητα των υπηρεσιών φύλαξης παιδιών και έχουν οδηγήσει σε σχολεία με υπερπληθυσμό και έλλειψη μέσων.

Επίσης πρέπει να υπογραμμιστεί ένας λανθάνον ρατσισμός σε πολλούς από τους λόγους γύρω από την οικογένεια. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα είναι μια πρόσφατη εισήγηση για την οικογένεια στη Γαλλία, που μιλάει ανοιχτά για την «παρακμή της Γαλλίας μας» εξαιτίας της μείωσης της γεννητικότητας. Στην πραγματικότητα, εάν συμπεριλάβουμε τα παιδιά των μεταναστών, ο γαλλικός πληθυσμός γνωρίζει μια αύξηση 300.000 κατ’ έτος, είναι δηλαδή η μεγαλύτερη στην Ευρώπη! Ωστόσο, η γαλλική δεξιά βρίσκεται στην πρωτοπορία των γεννητικών πολιτικών, που έχουν σα στόχο να ενθαρρύνουν τις (Γαλλίδες) γυναίκες να κάνουν περισσότερα παιδιά. Η καμπάνια που κάνει το Συντηρητικό Κόμμα στη Μεγάλη Βρετανία αποτελεί μια ιδιαίτερα στρεβλή επίθεση ενάντια στις γυναίκες, η οποία συνδυάζει την απόπειρα να ποινικοποιηθούν οι ανύπαντρες μητέρες αποδίδοντάς τους την ευθύνη για όλα τα «δεινά της κοινωνίας» και εξαναγκάζοντάς τους να επιστρέψουν σε μια κατάσταση χρηματικής εξάρτησης από τους πατεράδες των παιδιών τους.

Σε αυτό το πλαίσιο ιδεολογικών επιθέσεων ενάντια στο δικαίωμα των γυναικών για ανεξαρτησία, αμφισβήτησης του επιπέδου ζωής τους -μέσα από τη διοχέτευση των γυναικών στις κακοπληρωμένες θέσεις απασχόλησης και τη μείωση των κρατικών επιδοτήσεων στις υπηρεσίες που τους επιτρέπουν να παραμείνουν ενεργές χωρίς να αποφύγουν τις οικογενειακές τους ευθύνες-, βλέπουμε συγχρόνως να πλήττεται, πράγμα που κινδυνεύει να συνεχίσει, και το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση και την αντισύλληψη.

Η απάντηση του κινήματος των γυναικών -που οι αγώνες του κατά τις δεκαετίες του ’70 και του ’80 για το δικαίωμα των γυναικών στην έκτρωση και την αντισύλληψη και για το δικαίωμα στην εργασία στάθηκαν αποφασιστικοί για πολλές από τις αλλαγές που συνέβησαν στις συνθήκες των γυναικών- ήταν άνιση. Ωστόσο, το ενδιαφέρον που προκάλεσε η πρόταση για μια «απεργία των γυναικών» στη Γερμανία, με αφορμή τη διεθνή ημέρα γυναικών (8 Μαρτίου), και/ή η ιδέα ενός κόμματος γυναικών για να υπερασπιστεί τα συμφέροντά τους στη Σουηδία, δείχνουν ότι οι γυναίκες συνεχίζουν να οργανώνονται και να ψάχνουν τα μέσα να αντισταθούν στις επιθέσεις που υφίστανται. Τέτοιες πρωτοβουλίες είναι καθοριστικές για να αναπτυχθεί η συνείδηση σε σχέση με τη σοβαρότητα των απειλών και για να κινητοποιηθούν πλατιά οι γυναίκες.

Πρέπει ταυτόχρονα να αναπτυχθεί μια διεθνής απάντηση. Είναι προφανές ότι στη Δυτική Ευρώπη -όπου οι κυβερνήσεις των χωρών που αποτελούν την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και αυτών που θέλουν να ενταχθούν σε αυτήν, δικαιολογούν τις πολιτικές τους με την ευρωπαϊκή «εναρμόνιση» ή «αλληλεξάρτηση» της κοινωνικής τους νομοθεσίας- μόνο η ανάπτυξη των επαφών και της διεθνούς αλληλεγγύης θα επιτρέψει έναν αποτελεσματικό αγώνα. Ωστόσο, η διεθνοποίηση των επιθέσεων αυτών και, επομένως, και η απαραίτητη αλληλεγγύη για να καταπολεμηθούν ξεπερνάει τα όρια της «Ευρώπης οχυρού», όχι μόνο προς την Ανατολική Ευρώπη, αλλά και προς όλο τον κόσμο.

Penny DUGGAN


Σπάρτακος 38, Ιούνης 1994

Σπάρτακος αρχείο


https://wp.me/p6Uul6-Bd


 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s