Η απάτη για τα δημόσια ελλείμματα

Σπάρτακος 31, Σεπτέμβρης – Δεκέμβρης 1991


ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Η ΑΠΑΤΗ ΓΙΑ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

Τα ελλείμματα αποτελούν ιδεολογικό όπλο της αστικής τάξης ενάντια στους εργαζομένους. Με αυτά προσπαθούν να τους ενοχοποιήσουν, για να τους επιβάλουν λιτότητα και να τους συντρίψουν πολιτικά. Ο συγγραφέας επιχειρεί μια σφαιρική αντιμετώπιση του θέματος.

Δημήτρης ΚΑΤΣΟΡΙΔΑΣ

Οικονομικοί κύκλοι πριν ακόμα τις εκλογές της 18/6/89 προειδοποιούσαν οτι η οποιαδήποτε κυβέρνηση, καλείται να λύσει τα λεγόμενα διαρθρωτικά προβλήματα της οικονομίας, ώστε να «αυξηθεί η παραγωγικότητα και η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας», εν όψει της προσαρμογής στην ΕΟΚική ολοκλήρωση του 1992.

Το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα, όπως επισημαίνουν, είναι τα ελλείμματα του δημόσιου τομέα. Συναφές είναι και το πρόβλημα του εξωτερικού χρέους.

Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα είναι αυτό του πληθωρισμού.

Ετσι οι αστοί οικονομολόγοι προβάλλουν σαν επιταχτική ανάγκη, για να λυθούν τα παραπάνω προβλήματα, την ανάγκη «διατήρησης και ενίσχυσης του  ευνοϊκού επιχειρηματικού κλίματος», σαν «βασικό παράγοντα για την προσέλκυση  ξένων επενδύσεων», που θα πρέπει να αποτελούν βασική φροντίδα της κυβέρνησης. Με πιο απλά λόγια σημαίνει λιτότητα και καταστολή για την αύξηση των κερδών και την προσέλευση ξένων επενδύσεων.

Οι πιο συγκρατημένοι αστοί οικονομολόγοι επισημαίνουν πως επειδή τα οικονομικά προβλήματα είναι τόσο πιεστικά, δεν υπάρχουν περιθώρια ικανοποίησης υποσχέσεων.

Τί προτείνουν οι αστοί

Ενα πολύ βασικό μέλημα είναι και η ρύθμιση της υπόθεσης των Προβληματικών επιχειρήσεων. Για τους καπιταλιστές είναι πολύ σημαντικό το θέμα στα πλαίσια της προσπάθειας που καταβάλλουν για βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανικής παραγωγής. Γι’ αυτούς η λύση είναι μονόδρομος για την εκποίηση – ξεπούλημα το συντομότερο δυνατό των Προβληματικών επιχειρήσεων. Ομως οι εργαζόμενοι σ’ αυτές έχουν διαφορετική άποψη. Γι’ αυτό οι μάχες που έρχονται στον τομέα αυτό θα είναι πολύ σημαντικές. Οι καπιταλιστές μάλιστα χρησιμοποιούν σαν επιχείρημα για το κλείσιμό τους -το οποίο βέβαια είναι πραγματικό- πως η νομοθεσία για τις Προβληματικές και τον Ο.Α.Ε., έχει σαφείς αντιθέσεις προς τις σχετικές οδηγίες της ΕΟΚ. Ο ΕΟΚικός «Παράδεισος» που μας υπόσχονται «εν όψει του 1992», είναι παράδεισος για τους αστούς και κόλαση για τους εργαζόμενους. Καθημερινά θα αποκαλύπτεται στα μάτια της κοινωνίας τι ακριβώς είναι αυτή η περίφημη Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση και αυτό έχει αρχίσει να γίνεται με το κλείσιμο των Προβληματικών.

Μερικές απο τις προτάσεις που κάνουν οι αστοί, ώστε να μπορέσουμε να γίνουμε πιο «ανταγωνιστικοί» απέναντι στους άλλους Ευρωπαίους εταίρους μας και οι οποίες πρέπει άμεσα να εφαρμοστούν, είναι πολύ αποκαλυπτικές:

  1. Να μελετήσει το Υπουργείο Βιομηχανίας τις προτάσεις των κλάδων της βαρειάς βιομηχανίας και κυρίως της Χαλυβουργίας, για μείωση της τιμής της παρεχόμενης ηλεκτρικής ενέργειας στα επίπεδα που αγοράζουν την ηλεκτρική ενέργεια οι ανταγωνίστριες επιχειρήσεις των χωρών της ΕΟΚ. Δηλαδή με λίγα λόγια, αύξηση της τιμής του ρεύματος για τους εργαζόμενους, οι οποίοι θα καλεστούν για άλλη μια φορά να πληρώσουν τα σπασμένα των καπιταλιστών.

  2. Να χαράξει πολιτική ανάπτυξης και συμμετοχής (ή αλλιώς συρρίκνωσης) του Δημόσιου τομέα στις επενδύσεις που απαιτούνται. Στις επενδύσεις αυτές περιλαμβάνονται : η αλουμίνα, το πετροχημικό, η μονάδα χρυσού, ο εκσυχρονισμός των λιπασμάτων κλπ, τις οποίες εχει αναλάβει το κράτος.

Ακόμα πιο συγκεκριμένα, προτάσεις που έχει υποβάλλει ο ΣΕΒ για την ανάπτυξη της οικονομίας εν όψει του 1992, ώστε να υπάρξει αύξηση της παραγωγικής βάσης, αύξηση της παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας, είναι:

  1. Περιορισμός του δημόσιου τομέα, με κύριο άξονα τις Προβληματικές και το ξεπούλημά τους.

  2. Η σταδιακή απελευθέρωση των αγορών π.χ. κατάργηση των τιμών, της αγορανομίας κλπ.

  3. Περιορισμός του πληθωρισμού με μέτρα όπως: μείωση των δημόσιων δαπανών, οι αμοιβές των εργαζομένων να στηρίζονται στις «ελεύθερες διαπραγματεύσεις και συναινετικές διαδικασίες», όπου θα συνδέεται η αμοιβή με την παραγωγικότητα, αποτελεσματικό έλεγχο των μονοπωλιακών καταστάσεων που ελέγχονται απο το δημόσιο π.χ. τομείς ενέργειας, μεταφορών, τηλεπικοινωνιών, τράπεζες και ασφάλειες.

  4. Για τον περιορισμό των ελλειμάτων στο δημόσιο τομέα (επικοινωνίες, υγεία, παιδεία, ασφάλειες, μεταφορές, άμυνα κλπ), προτείνει ιδιωτικοποιήσεις, καθώς επίσης αύξηση της φορολογίας και εκείνων των στρωμάτων που μέχρι τώρα ήταν εκτός φορολογίας. Αυτό σημαίνει: αγροτικός πληθυσμός, ελεύθερα επαγγέλματα, οικοδομή, αγοραπωλησίες γής και στέγης.

Σε όλα αυτά τα μέτρα που βρίσκονται τόσο στο πρόγραμμα της Δεξιάς, όσο και στις πρακτικές του ΠΑΣΟΚ, του ΣΥΝ και του ΚΚΕ, οι εργαζόμενοι και η νεολαία είναι υποχρεωμένοι να αντισταθούν σ’ αυτήν την αστική επίθεση που έχει εξαπολυθεί εναντίον τους (με τη συναίνεση των ηγεσιών), καθώς επιχειρείται να περάσει η καπιταλιστική ανασυγκρότηση και η ΕΟΚική ολοκλήρωση πάνω στις πλάτες τους.

Τα Δημόσια Ελλείμματα συνεπώς είναι ένα πολύ καλό επιχείρημα που χρησιμοποιούν οι καπιταλιστές και τα πολιτικά τους πρακτορεία, για να περνούν πολιτικές λιτότητας. Οι δηλώσεις μάλιστα – πάνω σ’ αυτό το ζήτημα – του Μητσοτάκη ήταν ξεκάθαρες. Ακόμα περισσότερο όταν επεσήμανε οτι αυτή η πολιτική θα έχει κόστος για την παράταξή του, εφόσον θα μειώσει το εισόδημα των εργαζομένων, αλλά είναι αποφασισμένος – όπως ο ίδιος δήλωσε – να την εφαρμόσει χωρίς να κάνει πίσω. Είχε πεί ότι θα μειώσει στον πρώτο προϋπολογισμό τις δαπάνες κατά 400 δις. Είναι 10% περίπου μείωση του συνόλου τους, αλλά σε ονομαστικές τιμές. Σε πραγματικές, πάνω απο 20%. Δηλαδή θα κοπεί και το χαρτί υγείας στο Δημόσιο.

Τίνος επιλογή είναι|τα δημόσια ελλείμματα

Ετσι η προπαγάνδα που έχει ξεκινήσει για το «πρόβλημα» των Δημοσίων Ελλειμμάτων μέσα απο αναλύσεις, άρθρα, περιοδικά, εφημερίδες, συζητήσεις σε ραδιόφωνα και τηλεόραση, έχουν αυτόν ακριβώς το σκοπό: να μας προετοιμάσουν ψυχολογικά για περιόδους λιτότητας μακράς διαρκείας.

Αυτή η καμπάνια ουσιαστικά είναι επίθεση ενάντια στους εργαζόμενους, φτάνοντας μάλιστα στο αισχρό σημείο να τους ρίχνουν τις ευθύνες και να τους κατηγορούν για τεμπέληδες, γιατί δήθεν τα Δημόσια Ελλείμματα οφείλονται στην «χαμηλή παραγωγικότητα», στους «μεγάλους μισθούς», τις «κοινωνικές παροχές» και τις «ρουσφετολογικές προσλήψεις».

Η πραγματικότητα όμως είναι τελείως διαφορετική.

Η ουσία είναι ότι τα ελλείμματα αυτά είναι επιλογή και χρηματοδοτούν κυρίως τα επιχειρηματικά στρώματα. Προέρχονται απο τις ίδιες τις παροχές προς τους καπιταλιστές. Είναι πλάνη λοιπόν, ότι δήθεν προκύπτουν απο το κοινωνικό κράτος. Γιατί όλες οι κοινωνικές δαπάνες και προγράμματα έχουν περικοπεί.

Το 1988 το κράτος διέθεσε για την Τοπική Αυτοδιοίκηση μόλις 10 δις, δηλαδή κάτω απο το 1% του προϋπολογισμού.

Τα ταμεία Κοινωνικής Ασφάλισης το 1988 αποσπάσανε γύρω στα 240 δις. Απ’ αυτά πάνω απο 100 δις πήγαν σαν τόκοι στις Τράπεζες. Και όμως ρίχνουν τις ευθύνες στην κακοδιοίκηση, τις σπατάλες κλπ.

Ομως τα ταμεία δεν ήταν πάντα ελλειμματικά. Αντίθετα είχαν πλεονάσματα τα οποία χρησιμοποιήθηκαν σαν φθηνό χρήμα για την ενίσχυση της βιομηχανίας. Ουσιαστικά οι επιδοτήσεις των ταμείων είναι παροχές στους τραπεζίτες και στους βιομήχανους.

Βέβαια την κύρια ευθύνη για τα Δημόσια Ελλείμματα φέρουν τα τοκοχρεωλύσια που πληρώνει το κράτος στους τραπεζίτες. Είναι οι τόκοι για τα κεφάλαια που στήριζαν το πρόγραμμα των δημοσίων επενδύσεων, οι τόκοι απο τις παροχές στους βιομήχανους, απο τις κρατικές εγγυήσεις στα δάνεια των τραπεζών στη βιομηχανία, το κόστος της «αγοράς του αιώνα» κλπ.

Το πρόβλημα των Δημοσίων Ελλειμμάτων δεν κρύβει μόνο τα πολλαπλά αδιέξοδα της οικονομίας, αλλά κρύβει επιπλέον την αυξανόμενη χρησιμοποίηση του δανεισμού στο Δημόσιο σαν τη πιο αποδοτική επένδυση που πραγματοποιούν οι τράπεζες και οι ιδιώτες. Εχει γίνει ένας απο τους πιο κερδοφόρους τομείς. Αλλά η οικονομία «παράγει» κάθε χρόνο αρκετά εισοδήματα για την κάλυψη των αναγκών του Δημοσίου. Αντί όμως να χρησιμοποιούνται γι’αυτό το σκοπό, καλύπτουν το έλλειμμα σαν δανεικά κεφάλαια. Ουσιαστικά το οργανικό  έλλειμμα είναι σχετικά μικρό και το Δημόσιο δανείζεται κυρίως για να πληρώνει τόκους.

Παρόλα αυτά, όλοι μας βεβαιώνουν πως τα ελλείμματα οφείλονται σε αλόγιστες, πέρα απο τα όρια της οικονομίας, παροχές προς τους εργάτες και τους εργαζόμενους του δημόσιου τομέα. Γι’αυτό η συνταγή βρίσκεται – κατα τη γνώμη τους – στη «δημοσιονομική πειθαρχία», που ουσιαστικά στοχεύει να διαιωνίσει τα κέρδη των τραπεζών, να διατηρήσει το «επενδυτικό κλίμα» και τις παροχές στους βιομήχανους. Σημαίνει περικοπή όλων των δαπανών που αφορούν την υγεία, την κοινωνική πρόνοια, τους μισθούς και τις συντάξεις.

Δημοσιονομική πειθαρχία

Βασικοί στόχοι είναι:

  1. το ξεχαρβάλωμα κάθε συλλογικής διαπραγμάτευσης στο χώρο εργασίας και η συγκράτηση των μισθών και συντάξεων στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο.

  2. οι ιδιωτικοποιήσεις και η μείωση του δημόσιου. Βέβαια οι πρώτες απ’ όλες που θα πουληθούν είναι οι Προβληματικές.

  3. η συρρίκνωση του οποιουδήποτε «κράτους πρόνοιας» υπάρχει. Ο Μητσοτάκης έχει ξεκάθαρα δηλώσει πως οι δαπάνες θα μειωθούν στο ελάχιστο. Τμήματα της ασφάλισης, περίθαλψης και εκπαίδευσης θα μεταφερθούν σε ιδιώτες.

  4. θα κατακερματιστεί η συλλογική διαπραγμάτευση των εργαζόμενων, θα συνδεθεί ο μισθός με την παραγωγικότητα, θα θεσμοθετηθεί η μερική απασχόληση και το ωρομίσθιο, θα εντατικοποιηθεί κι άλλο η παραγωγή κλπ.

  5. αύξηση των δημοσίων εσόδων μέσα απο αυξήσεις των τιμολογίων των ΔΕΚΟ και από την είσπραξη μεγαλύτερων φόρων. Σημαίνει δηλαδή αύξηση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος, του τηλεφώνου, των εισιτηρίων της Ολυμπιακής και των αστικών συγκοινωνιών. Για παράδειγμα στον τομέα των συγκοινωνιών έχει γίνει περικοπή ή και κατάργηση των εκπτώσεων. Ουσιαστικά χτυπιούνται τα πιο αδύναμα κοινωνικά στρώματα όπως φοιτητές, μαθητές, φαντάροι, ανάπηροι κλπ, που έχουν έκπτωση 50% και είναι περίπου 1,5 εκ. άτομα αυτοί που διακινούνται μ’ αυτόν τον τρόπο. Εχουν ακόμα καταργήσει και το μέτρο της δωρεάν μετακίνησης των 5 – 8 το πρωί, που υπολογίζεται ότι αυτές τις ώρες μετακινούνται 2 εκ. άτομα καθημερινά.

Ο Υπουργός Μεταφορών Γκελεστάθης σε στοιχεία που είχε παραθέσει στην εφημερίδα «Κέρδος» της 1/10/89, έλεγε πως «οποιαδήποτε κυβέρνηση, θάναι υποχρεωμένη να αυξήσει τα τιμολόγια κατα 30% τουλάχιστον». Συνεχίζοντας συμπλήρωνε ότι «για να λυθούν τα προβλήματα θα χρειαστεί να λειτουργήσουν σαν επιχειρήσεις με καθαρά ιδιωτικά οικονομικά κριτήρια και με παροχές σε λιγότερες κατηγορίες ανθρώπων».

Εννοείται φυσικά πως μια τέτοια πολιτική, επειδή αντιμετωπίζει την αντίδραση των εργαζομένων, ο μόνος τρόπος να εφαρμοστεί είναι ο αυταρχισμός και η καταστολή.

Μεθοδικά λοιπόν βλέπουμε να φτιάχνεται το κατάλληλο ιδεολογικό και ψυχολογικό κλίμα, ώστε να προετοιμάζεται ο λαός για την «αναγκαιότητα» δήθεν της «δημοσιονομικής πειθαρχίας». Το σημαντικότερο απ’ όλα είναι πως  όλα αυτά μαγειρεύονται με την συναίνεση της Αριστεράς.

Επανερχόμενοι στα προηγούμενα θα πρέπει επιπλέον να πούμε, πως ο μέσος Ελληνας ανεξαρτήτου ηλικίας χρωστάει 1 εκ.

Επίσης σημαντικό ποσοστό του Δημοσίου Ελλείμματος συμβάλλει άμεσα στη χρηματοδότηση του ιδιωτικού τομέα, με ελλείμματα του ΙΚΑ που οφείλονται στην απώλεια εισφορών που καθυστερούν ή αρνούνται να καταβάλλουν οι ιδιώτες κλπ.

Αιτίες της διεθνούς οικονομικής κρίσης

Αυτά τα μέτρα που προτείνουν οι αστοί και ο κύριος εκφραστής τους η Δεξιά, δεν αποσκοπούν απλά στο ξεπέρασμα της κρίσης, αλλά στην απάλυνση των επιπτώσεών της στο κράτος και τους αστούς.

Ετσι όπως η ανεργία είναι η κρίση για τη εργατική τάξη και όπως η πτώση του ποσοστού κέρδους είναι η κρίση για τους καπιταλιστές, έτσι και τα ελλείμματα συνιστούν την κρίση του κράτους.

Εύκολα συμπεραίνουμε πως οι αστοί χρησιμοποιούν τα δημόσια ελλείμματα, το έλλειμμα του ισοζυγίου εξωτερικών πληρωμών και τον πληθωρισμό – που είναι άλλες όψεις της οικονομικής κρίσης – για να πείσουν το λαό για προγράμματα λιτότητας.

Ομως εδώ πρέπει να πούμε πως η κρίση είναι άλλο πράγμα για την εργατική τάξη και άλλο για τους καπιταλιστές. Συνεπώς και το ξεπέρασμά της είναι άλλο για την εργατική τάξη και άλλο για τους καπιταλιστές.

Ετσι δεν μπορούμε να μιλάμε γενικά για κρίση, γιατί απλά δεν υπάρχει, αλλά για κρίση για την αστική τάξη, δηλαδή μείωση του ποσοστού κέρδους της αφενός και κρίση για την εργατική τάξη, δηλαδή ανεργία, χαμηλοί μισθοί κλπ. αφετέρου.

Βέβαια οι κυβερνήσεις μιλούν για κρίση γενικά, αλλά πρακτικά παίρνουν μέτρα υπέρ του κεφαλαίου (μείωση των δημοσίων δαπανών, των κοινωνικών δαπανών, των μισθών κλπ.).

Το κεφάλαιο όμως και μέσα στην κρίση παρουσιάζει κέρδη.

Εδώ χρειάζεται να επισημάνουμε πως κρίση δεν σημαίνει μόνο συμπίεση πτώχευση, ανεργία, εξαθλίωση κλπ, αλλά σημαίνει επίσης και κέρδη και κερδοσκοπία και επέκταση και επενδύσεις για νέα μηχανήματα.

Τότε ίσως μερικοί ρωτήσουν για ποιά κρίση μιλάμε; Εφόσον κρίση σημαίνει καταστροφή των παραγωγικών δυνάμεων και πτώση των κερδών, εδώ έχουμε αύξηση των κερδών. Ναι βέβαια αύξηση, αλλά όμως ορισμένων επιχειρήσεων. Εξ άλλου αυτή είναι πάντα η μια πλευρά των κρίσεων, κάποιοι να κερδίζουν, κάποιοι άλλοι να χάνουν. Εκεί στο κάτω – κάτω αποσκοπεί η σημερινή καπιταλιστική αναδιάρθρωση: κλείσιμο των μη κερδοφόρων και άχρηστων επιχειρήσεων και ισχυροποίηση μέσα απο ανταγωνισμό των πιο ισχυρών επιχειρήσεων. Ετσι οι πιο ανταγωνιστικοί ας επιβιώσουν. Γι’αυτό άλλωστε μιλούν για «εκσυγχρονισμό» και «ανταγωνιστικότητα». Ομως το πρόβλημα είναι οτι την κρίση του καπιταλισμού και τον «εκσυγχρονισμό» του, θα τα πληρώσουν πάλι οι εργαζόμενοι. Στην προκειμένη περίπτωση οι εργαζόμενοι αυτό που πρέπει να προβάλλουν σαν ερώτημα είναι: εκσυγχρονισμός για ποιόν; παραγωγικότητα για ποιόν;

Αλλά η κρίση παρ’όλα αυτά σημαίνει πτώση. Οχι αυτού ή εκείνου του κλάδου ή της επιχείρησης, αλλά της παγκόσμιας παραγωγής. Ετσι λοιπόν απο το 1973 έχουμε πτώση των επενδύσεων, της παραγωγής και των κερδών. Την πτωτική τάση τη διαδέχεται στασιμότητα ή κατα ορισμένα χρονικά διαστήματα μια ασθενική αύξηση ή μια αύξηση όμως πολύ κάτω απο τους προηγούμενους ρυθμούς.

Η κρίση στην Ελλάδα

Τον αντίκτυπο αυτής της παγκόσμιας κρίσης, όπως είναι φυσικό, έχει και η Ελλάδα. Συγκεκριμένα η περίοδος 1975 – 1979 χαρακτηρίζεται απο τους χαμηλώτερους ρυθμούς ανάπτυξης σε σύγκριση με την περίοδο 1962 -73. Τα αποτελέσματα αυτής της κρίσης είναι ο πληθωρισμός, η ανεργία, τα ελλείμματα κλπ.

Ομως και αυτή η περίοδος εντάσσεται στην αναπτυξιακή φάση του ελληνικού καπιταλισμού, τόσο γιατί οι ρυθμοί εξακολουθούν να είναι σημαντικά ψηλότεροι απο τους αντίστοιχους των άλλων Ευρωπαϊκών χωρών, όσο και γιατί συνεχίζονται οι μετασχηματισμοί που σχετίζονται με την επέκταση των κεφαλαιοκρατικών σχέσεων παραγωγής στην ελληνική κοινωνία. Συγκεκριμένα την 7ετία 1974 – 81 το ΑΕΠ ανέβηκε κατα 31% περίπου, ενώ η διεθνής οικονομία κλυδωνιζόταν από δυο πετρελαϊκές κρίσεις και μια ύφεση.

Ο χαρακτήρας λοιπόν της κρίσης στην Ελλάδα είναι ο ίδιος όπως και στις ηγεμονικές καπιταλιστικές χώρες: είναι κρίση υπερσυσσώρευσης κεφαλαίου, που καταγράφεται αφενός απο την υποκατάσταση της εργασίας απο λειτουργίες των μηχανών και ατετέρου απο την σταθερότητα ή αύξηση του μεριδίου των μισθών στο καθαρό προϊόν. Ετσι πληθαίνει το κεφάλαιο που κάθεται χωρίς να μπαίνει στην παραγωγή, γιατί το ποσοστό κέρδους είναι μικρό. Υπερσυσσωρεύεται. Και αυτό γιατί η γενική τάση συσσώρευσης του κεφαλαίου που υπάρχει, μη βρίσκοντας ικανοποιητικούς όρους, συγκεντρώνεται σε μια πλευρά.

Η διαδικασία λοιπόν εξόδου απο την κρίση, πραγματοποιείται με την απαξίωση – καταστροφή των πιο αδύνατων κεφαλαίων. Η καταστροφή αυτού του τμήματος δίνει τη δυνατότητα στο υπόλοιπο κεφάλαιο να αναδιαρθρωθεί με εισαγωγή νέων τεχνολογιών στην παραγωγή, συγχωνεύσεις (δηλαδή συγκέντρωση και συγκεντροποίηση του κεφαλαίου), δημιουργία νέων κλάδων παραγωγής, μείωση του εργατικού δυναμικού – ανεργία, μεταβολές στην οργάνωση της εργασίας κλπ. Δημιουργούνται έτσι οι συνθήκες για την αντιμετώπιση της πτώσης του γενικού ποσοστού κέρδους.

Τα μέτρα λοιπόν που προτείνουν οι καπιταλιστές και με τα οποία συμφωνούν ακόμα και οι ρεφορμιστικές ηγεσίες (ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ, ΣΥΝ), μπορεί να αυξάνουν τα κέρδη ή ακόμα και το ποσοστό του κέρδους, όμως δεν συνεισφέρουν στην αύξηση των επενδύσεων και της μείωσης της ανεργίας. Οσο λοιπόν η ζήτηση κεφαλαίων για επένδυση είναι χαμηλή, οι καπιταλιστές δεν θα αυξήσουν τις επενδύσεις τους. Γιατί οι καπιταλιστές επενδύουν μόνο όταν η αναμενόμενη μελλοντική ζήτηση και τα μελλοντικά κέρδη είναι ψηλά, όχι σαν συνέπεια κρατικών επιδοτήσεων, φορολογικών ελαφρύνσεων και χαμηλών μισθών, αλλά μιας αυξημένης ζήτησης.

Η νέα κατάσταση που δημιουργήθηκε το 1985 με τα μέτρα λιτότητας που πήρε η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, δεν οδήγησε σε έξοδο απο τη κρίση. Βασικός σκοπός ήταν μια νέα φάση συσσώρευσης κεφαλαίου στην Ελλάδα που χαρακτηρίστηκε απο την υπεραύξηση των κερδών των καπιταλιστών και τη βαθμιαία μεταβολή στο συσχετισμό δυνάμεων μέσα στην παραγωγή υπέρ του κεφαλαίου και που κατάληξε σε μια άνοδο της κερδοφορίας των νέων επενδύσεων. Πραγματικά η καθαρή επένδυση παγίου κεφαλαίου άρχισε να αυξάνεται το 1986 για πρώτη φορά απο το 1979. Ομως παρ’ όλα αυτά δεν πρέπει να ξεχνάμε πως τη νέα διεθνή οικονομική ύφεση, έχει σαν αποτέλεσμα να την ακολουθεί και ο ελληνικός καπιταλισμός, πράγμα που εντείνει πιο πολύ την κρίση του.

Δεν είναι μόνο η καπιταλιστική αναδιάρθρωση ο βασικός παράγοντας για την έξοδο του καπιταλισμού απο την κρίση. Ο βασικός παράγοντας ήταν, είναι και θα είναι ο συνολικός ταξικός συσχετισμός δυνάμεων. Ο σκοπός των καπιταλιστών είναι να κάνουν το εργατικό κίνημα πιο πειθήνιο και υπάκουο στις επιταγές τους και σ’ αυτήν τη κατεύθυνση θα χρησιμοποιήσουν κάθε μέσο για να το πετύχουν. Πρόκειται για μια πολιτική που δεν αφορά μόνο την εκκαθάριση των πιο αδύναμων κεφαλαίων, αλλά και των πιο αδύναμων ανθρώπων, που βρίσκονται ανάμεσα στους μισθωτούς, τους νέους, τις γυναίκες και τις μειονότητες.

Οι ευθύνες της αριστεράς

Η αντιμετώπιση λοιπόν της κρίσης για τους εργαζόμενους, δεν είναι οι «αναπτυξιακές» συμβουλές στους αστούς για να διορθωθεί το καθεστώς. Ούτε επίσης χρειάζεται να μεγαλοποιούμε το γεγονός, σα να πρόκειται να κάνουμε καμιά μεγάλη ανακάλυψη. Γιατί η κρίση για τον καπιταλισμό δεν υπάρχει μόνο σήμερα. Ο καπιταλισμός γεννήθηκε και θα πεθάνει με κρίσεις, αλλά δεν θα πεθάνει μόνος του. Η καλλιέργεια συνεπώς μιας συνεχούς «κρισιολογίας» και καταστροφολογίας δεν βοηθάει τα πράγματα, αλλά τα συσκοτίζει. Αν το εργατικό κίνημα δεν ανατρέψει τον καπιταλισμό, αυτός δεν θα πέσει απο μόνος του σαν ώριμο φρούτο. Αντίθετα, μέσα απο την καταστροφή των παραγωγικών δυνάμεων στην περίοδο της κρίσης θα ξαναμπεί σε μια νέα ανάπτυξη, μέσα σ’ ένα νέο οικονομικό κύκλο κ.ο.κ.

Εκεί που υπάρχει κρίση είναι στο εργατικό κίνημα, το οποίο δεν μπορεί να συγκεντρωθεί και να αντιμετωπίσει την καπιταλιστική επίθεση στα εργατικά εισοδήματα, γιατί αισθάνεται ιδεολογικά και πολιτικά ηττημένο απο την πολιτική των ηγεσιών του (κύρια ΠΑΣΟΚ – ΚΚΕ). Σ’ αυτό το σημείο – πρέπει ειλικρινά να το πούμε – ο ελληνικός καπιταλισμός είχε μια σημαντική επιτυχία τα τελευταία χρόνια ειδικά με τη διάσπαση στο συνδικαλιστικό και τη συναίνεση στο πολιτικό επίπεδο. Εκείνο που ζητάνε απο τους πολιτικούς της επίσημης Αριστεράς και το έχουν καταφέρει, είναι σύνεση και αυτοσυγκράτηση. Και αυτό το εξασφαλίζουν με τις διάφορες «αναπτυξιακές» προτάσεις για «εκσυγχρονισμό», «παραγωγικότητα» και «ανταγωνιστικότητα», για το «γενικό εθνικό καλό» και την ανάπτυξη της «εθνικής οικονομίας», που βάζουν τους εργαζόμενους σε συνεχείς και περισσότερες θυσίες, αλλά ταυτόχρονα δεν θίγουν την καπιταλιστική ιδιοκτησία.

Αλλά όταν οι καπιταλιστές και τα πολιτικά τους φερέφωνα μιλάνε για «εθνικό» καλό, εννοούνε το δικό τους καλό, τα δικά τους συμφέροντα, την εξασφάλιση για πάρτη τους περισσότερων κερδών.

Μηδενικός προϋπολογισμός: Μια πρόταση

Αυτοί είναι οι λόγοι που εδώ και αρκετό καιρό έχουν αρχίσει και πιπιλάνε τα μυαλά των εργαζομένων με μια «νέα» καραμέλα, τα Ελλείμματα, αυτό δηλαδή που έχουμε εξηγήσει σαν κρίση του κράτους.

Τα ερωτήματα όμως που εμείς πρέπει να βάλουμε, είναι απαραίτητο να είναι συγκεκριμένα και αποκαλυπτικά. Οπως: τι αφορούν οι δαπάνες που προκαλούν τα ελλείμματα; Είναι δαπάνες αμέσως ή εμμέσως παραγωγικές; Ποιές είναι οι επιπτώσεις τους πάνω στην παραγωγική δυνατότητα της οικονομίας; Πώς σχετίζονται με το ισοζύγιο εξωτερικών πληρωμών;

Δεν χρειάζεται λοιπόν να μιλάμε γενικά και αόριστα για ελλείμματα, αλλά για συγκεκριμένα ελλείμματα και να τους καλέσουμε να μας πούν απο πού προέρχονται.

Γιατί – για παράδειγμα – διαφορετικά είναι τα ελλείμματα που προκύπτουν απο τις αγορές του Υπουργείου Εθνικής Αμυνας, απο αυτά του ΟΣΕ ή του ΟΑΕΔ ή της Ολυμπιακής και συνεπώς η ενιαία αντιμετώπισή τους συσκοτίζει τα πράγματα.

Ετσι ο λαός κάθε φορά δεν πληρώνει ελλείμματα, αλλά τα πάντα, δηλαδή το σύνολο του προϋπολογισμού: τον πληθωρισμό, την μόλυνση, την τερατούπολη που λέγεται Αθήνα κλπ.

Ομως υπάρχει μια λύση που μπορούμε να την προτείνουμε σαν μεταβατική, απέναντι σ’ αυτά που μας προτείνουν οι καπιταλιστές. Ο Μηδενικός Προϋπολογισμός ή Προϋπολογισμός Μηδενικής Βάσης. Τι σημαίνει αυτό;

Μέχρι τώρα ο κρατικός προϋπολογισμός γίνεται σύμφωνα με περσινά μεγέθη και σ’ αυτά προσθέτουν τον τρέχοντα πληθωρισμό και τις νέες δαπάνες.

Μηδενικός προϋπολογισμός σημαίνει να εξεταστούν όλα τα κονδύλια του προϋπολογισμού. Σημαίνει να εξεταστούν απ’ το μηδέν, σα να μην υπήρχαν καθόλου. Δηλαδή όλες οι υπηρεσίες που ενδιαφέρονται να περάσουν κάτι στον προϋπολογισμό, να ξαναφέρουν καινούργια δικαιολογητικά που να εξηγούν τις δαπάνες. Τότε θα αποδειχθεί οτι από τα κονδύλια που είναι γραμμένα, πολλά από αυτά είναι φαντάσματα κάποιου ξεχασμένου παρελθόντος. Ανάγκη κάποιας στιγμής που πέρασε, αλλά το έξοδο μένει. Πολλά απ’ αυτά έχουν γραφεί πριν πολλές δεκαετίες από υπηρεσίες που ίσως πια δεν υπάρχουν, αλλά κανένας δεν τολμάει να αγγίξει. Να ξαναφέρουν όλα τα δικαιολογητικά για αυτές τις δαπάνες.

Φυσικά όλα αυτά να γίνουν δημόσια μέσα απο τις εφημερίδες, σε ειδική στήλη, καθημερινά. Θα δούμε να παίζεται ένα σήριαλ τραγελαφικό. Πολλά δικαιολογητικά ούτε καν θα τολμήσουν να τα παρουσιάσουν.

Το ίδιο προτείνουμε να γίνει και με τους προϋπολογισμούς όλων των Οργανισμών, αλλά και των Νομικών Προσώπων. Μ’ αυτό τον τρόπο θα φανούν τι επιχορηγήσεις είναι αυτές που υπάρχουν προς δεκάδες άλλες δραστηριότητες, που ούτε καν ξέρουμε τη σκοπιμότητά τους. Τί είναι αυτές οι «λοιπές επιχορηγήσεις», στον ταχτικό προϋπολογισμό που υπολογίζεται οτι φτάνουν τα 153,9 δις;

Μάλιστα το συνολικό άθροισμα των ενισχύσεων, επιχορηγήσεων και επιδοτήσεων στους οργανισμούς (ΙΚΑ, ΝΑΤ, ΟΓΑ, ΟΣΕ, ΕΑΣ κλπ), είναι 665,1 δις που σήμερα λόγω των υπερβάσεων και μαζί με άλλα που δεν αναφέρονται στον τακτικό προϋπολογισμό προσεγγίζουν το 1τρις.

Επίσημα στοιχεία αναφέρουν πως απο το 1988 ως τα τέλη Ιουλίου 1989,  διατέθηκαν 32.000 περίπου δωρεάν εισιτήρια ή επι εκπτώσει απο τους συγκοινωνιακούς οργανισμούς, που σημαίνει απώλεια 2δις. Συγκεκριμένα ταξιδεύουν δωρεάν ή επι εκπτώσει πολλές κατηγορίες ανθρώπων, όπως εργαζόμενοι  στην Ο.Α την ΥΠΑ, το Υπουργείο Μεταφορών, δημόσιοι υπάλληλοι, στρατιωτικοί, συγγενείς όλων αυτών, υπάλληλοι ξένων εταιρειών, ευνοούμενοι της κάθε κυβέρνησης και πολλοί άλλοι. Οι περικοπές όμως άρχισαν απο τα πιο αδύναμα κοινωνικά στρώματα (φαντάροι, μαθητές, φοιτητές, άνεργοι κλπ).

Κλείνοντας κάνουμε πιο συγκεκριμένη την πρόταση μας: Προϋπολογισμός Μηδενικής βάσης επι τριετίας και με αυστηρό εκ των προτέρων ορισμό των κριτηρίων επιλογής των δαπανών και με το τέλος της τριετίας σύστημα τριετών προϋπολογισμών. Το προτείνουμε σαν αντίδοτο σ’ αυτά που οι αστοί μας προτείνουν, για να αποδείξουμε οτι υπάρχουν πράγματι άχρηστα κονδύλια και πως τα ελλείμματα είναι δική τους ευθύνη και επιλογή. Γιαυτό είμαστε βέβαιοι πως αν γίνει μια τέτοια εκκαθάριση, όχι μόνο δεν θα υπάρξει ανάγκη περικοπής κοινωνικών δαπανών, αλλά θα υπάρξει και περίσσευμα.

Στοιχεία για ελλείμματα|και σκάνδαλα

Παραθέτουμε ορισμένα στοιχεία, για να αποκαλύψουμε πως η αιτία για τα ελλείμματα και τα σκάνδαλα είναι το καπιταλιστικό σύστημα, που με επιδοτήσεις στους βιομήχανους, επιχορηγήσεις, φοροαπαλλαγές, φτηνή παροχή υπηρεσιών, και κομπίνες δημιουργεί τα τεράστια ελλείμματα, τα οποία μετά τα φορτώνει στους φορολογούμενους (μισθωτούς και συνταξιούχους) με το πρόσχημα της σωτηρίας της «εθνικής» οικονομίας.

Συγκεκριμένα:

  • Στο ΙΚΑ οι ιδιωτικές επιχειρήσεις χρωστάνε πάνω απο 100δις και η Δεξιά είχε πάρει τα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων δίνοντας το 1/3 του επίσημου τόκου για να χρηματοδοτηθούν οι ιδιωτικές επιχειρήσεις.

  • Η ΔΕΗ ζημιώνεται 8δις το χρόνο απο την ΠΕΣΙΝΕ, δίνοντάς της ρεύμα κάτω του κόστους.

  • Το α’ εξάμηνο του ’89 το υπουργείο Εθνικής Αμυνας ξόδεψε 540.904.000 δρχ. για αποστολές στο εξωτερικό, το υπουργείο Μεταφορών 314.320.240 κ.ο.κ («Νέα» 20/3/1990)

  • Στην ΠΥΡΚΑΛ ο πρόεδρος πήρε 1,9 δις απο τον Ο.Α.Ε. Για το ποσό αυτό δεν υπάρχουν δικαιολογητικά, και ούτε επιστράφηκε ποτέ. Επίσης υπάλληλος της ίδιας εταιρείας πήρε 4εκ. για ταξίδια στο εξωτερικό χωρίς να προσκομίσει δικαιολογητικά. Ποσό 7 εκ. στάλθηκε σε πρόσωπο της ελληνικής πρεσβείας στην Ουάσιγκτον χωρίς δικαιολογητικά (Μ. Παπακωνσταντίνου. Βουλή 10/9/89 «Βήμα»)

  • Η επιχείρηση ΜΕΚΚΑ με μετοχικό κεφάλαιο 10 εκ. χρηματοδοτήθηκε με 4.487 εκ. Της έδωσαν 148 φορές περισσότερα («Βήμα» 10/9/89).

  • Οι εμπορικές τράπεζες αντί να επενδύουν τις αποταμιεύσεις, τις κατέθεταν, χρηματοδοτώντας τα ελλείμματα του Δημοσίου, με ψηλό τόκο σε έντοκα γραμμάτια και ομόλογα. Εχουν υπερβεί για το 1989 κατα 122 δις τις υποχρεωτικές τους «επενδύσεις» σε τίτλους του Δημοσίου (Εκθεση Χαλικιά)

  • Απο το 1977 ως το ’87 τα χαμηλά εισοδήματα πληρώνουν φορολογία σε σταθερές τιμές 13 – 144,5%, σε αντίθεση με τα υψηλά που πληρώνουν 2 – 8% και αρκετές φορές έχουν φοροαπαλλαγή. Το ποσοστό των έμμεσων φόρων που πληρώνουν οι εργαζόμενοι στο σύνολο των φόρων ήταν το 1985 69%, το 1986 70,9% και το 1987 71,2%.

  • Στο σύνολο της φορολογίας φυσικών προσώπων (άμεσοι φόροι) πληρώνουν: 1970 – 74 οι μισθωτοί 36,9% και οι εμποροβιομήχανοι 41,8%. Αντίστοιχα το 1975 – 81 47,8% και 33,4%, το 1982 – 87 62,7% και 23,5%.

  • Υπάρχουν 21 δις δολλάρια ελληνικές καταθέσεις σε Ελβετικές Τράπεζες.

Προτάσεις

Για να μειωθούν τα δημόσια ελλείμματα πρέπει να στραφούμε στις πηγές που τα δημιούργησαν, ακολουθώντας μια ταξική αντικαπιταλιστική πολιτική. Ετσι χρειάζεται:

  • α) δραστική μείωση των πολεμικών δαπανών, παράλληλα με μέτρα λαϊκής αναδιοργάνωσης, εκδημοκρατισμού και συνδικαλισμού στο στρατό,

  • β) θεσμοθέτηση του εργατικού ελέγχου στις ιδιωτικές επιχειρήσεις για να μπορέσουμε να καταστείλουμε τη φοροδιαφυγή στην πηγή της, την ιδιωτική επιχείρηση.

Αυτή είναι η βάση μιας ταξικής πολιτικής που μπορούμε να την επεκτείνουμε.

Στις συμβάσεις και στην πολιτική του Δημοσίου απέναντι στο μεγάλο κεφάλαιο με:

  • α) Φορολόγηση της μεγάλης περιουσίας του κεφαλαίου,

  • β) Κοινωνικοποίηση των Προβληματικών χωρίς αποζημίωση και με δήμευση της περιουσίας των ιδιοκτητών γι’αυτά που χρωστάνε.

  • γ) Εργατικό έλεγχο και διαχείριση απο τους εργαζόμενους μέσω άμεσα εκλεγμένων και ανακλητών αντιπροσώπων σε όλα τα επίπεδα των δημοσίων επιχειρήσεων, όπου οι εργαζόμενοι θα παίζουν τον αποφασιστικό ρόλο στον έλεγχο, στις προμήθειες, στις αποθήκες κ.α

  • δ) Επαναδιαπραγμάτευση των συμβάσεων και των σχέσεων με όλες τις μεγάλες ιδιωτικές επιχειρήσεις, καθώς και αποπληρωμή άμεσα των χρεών τους.

  • ε) Εάν δεν αλλάξει ριζικά η βάση της οικονομίας και της εξουσίας, ο δημόσιος τομέας θα εξακολουθεί να τροφοδοτεί τον ιδιωτικό. Γι’ αυτό κοινωνικοποίηση των βασικών τομέων της οικονομίας, του πιστωτικού συστήματος, του εισαγωγικού – εξαγωγικού εμπορίου και παράλληλα αγώνας για να πάρουν οι εργαζόμενοι στα χέρια τους την εξουσία.

Δημήτρης Κατσορίδας

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • «ΑΓΟΡΑ» Τ.59

  • «ΕΝΟΤΗΤΑ» (Ειδήσεις), Τ.56 «Μηδενικός Προϋπολογισμός».

  • «ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ», εκδόσεις Α/συνέχεια.

  • «ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ», Τ.35

  • Η. ΙΩΑΚΕΙΜΟΓΛΟΥ και Γ. ΜΗΛΙΟΣ:»Η κρίση του ελληνικού καπιταλισμού στα τέλη της δεκαετίας του 1980″, «ΘΕΣΕΙΣ» Τ.28

  • Η. ΙΩΑΚΕΙΜΟΓΛΟΥ: Η αυθόρμητη κατεύθυνση των φαινομένων».

  • Λ. ΚΑΡΥΓΙΑΝΝΗ: Ποιος φταίει για τα δημόσια ελλείμματα», «ΞΕΚΙΝΗΜΑ» «Εκδίδεται απο την Μαρξιστική τάση του ΠΑΣΟΚ».

  • «ΚΕΡΔΟΣ», 17/6/89, 29/3/89, 1/10/89, 3/10/89

  • ΚΙΤΣΟΠΑΝΙΔΗ Γ.:»Αρχές Οικονομικής».

  • ΚΑΥΔΙΑΝΟΣ Π.: «Ολοκληρωμένο σχέδιο μονεταριστικής παρέμβασης». «ΕΠΟΧΗ» 8/10/89.

  • ΛΙΑΝΟΣ Θ. «Πολιτική Οικονομία».

  • Γ. ΠΟΥΛΕΡΕΣ: «Σουφλιάς: Που θα σφίξουμε το ζωνάρι», «ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ» 7/10/89

  • Λ. ΡΥΛΜΟΝ: «Δημόσια Ελλείμματα» .»ΝΕΑ» 14/6/89.


Σπάρτακος 31, Σεπτέμβρης – Δεκέμβρης 1991

Σπάρτακος αρχείο


https://wp.me/p6Uul6-v4

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s