Διαξιφισμοί περί «εθνικού διαλόγου» για την παιδεία

Σπάρτακος 30, Ιούνιος-Αύγουστος 1991

ΠΑΙΔΕΙΑ

Ο «ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ»

Μιά σιωπηρή συναίνεση πίσω από θορυβώδεις διαξιφισμούς

Ενώ η κυβερνητική προπαγάνδα περηφανεύεται γιά την δημοκρατικότητα τού εθνικού διαλόγου γιά την Παιδεία καί η ηγεσία τής ΟΛΜΕ καμώνεται πώς απορρίπτει μετά βδελυγμίας το κυβερνητικό παιγνίδι πού παίζεται στις πλάτες της, ο Σ. Νικολαίδης επιχειρεί να μελετήσει τα ουσιώδη χαρακτηριστικά μιάς αδιαμφισβήτητης συναίνεσης  πού είναι τόσο περισσότερο επικίνδυνη όσο είναι ανομολόγητη.

Στέλιος ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ

Εισαγωγή

Αν καί οι απόηχοι τής μεγαλειώδους εξέγερσης τών μαθητών, η οποία ανάγκασε τον υπουργό Β. Κοντογιαννόπουλο να παραιτηθεί καί τον διαδοχό του Γ. Σουφλιά να  κηρύξει την έναρξη – από μηδενική βάση – τού εθνικού διαλόγου γιά την Παιδεία,  δεν είχαν καλά-καλά κοπάσει, αρκετοί ήταν εκείνοι οι οποίοι βιάστηκαν να σαλπίσουν την «νέα εποχή». Νομίζουμε ότι μιά σχετική αυτοσυγκράτηση θα ήταν  προτιμότερη στην περίοδο πού διανύουμε. Η αυτοσυγκράτηση αυτή επιβάλλεται γιά πολλούς λόγους: Αν καί το νέο μαθητικό κίνημα κατάφερε να δώσει στον αγώνα του μιάν ολοφάνερα πιό αντικαπιταλιστική διάσταση απ’αυτήν τής περασμένης δεκαετίας, αν καί κατάφερε να ξεπεράσει τις παγίδες τών μαζικών ρεφορμιστικών κομμάτων  καί να τα υποσκελίσει στην αγωνιστική του δραστηριότητα, αν καί κατάφερε να «εμφυσήσει» μιά μαχητικότητα στο κουρασμένο καί αποπροσανατολισμένο φοιτητικό κίνημα, ΔΕΝ κατάφερε να παγιώσει μιά – ας είναι καί υποτυπώδη – οργανωτική  συνέχεια. Νομίζουμε ότι αυτή ακριβώς η έλλειψη συνέχειας (η οποία εμφανίστηκε σ’όλα τα αντίστοιχα κινήματα τής Δυτ.Ευρώπης) αποτελεί το πιό ενδιαφέρον πρόβλημα γιά ανάλυση. Πράγμα πού σημαίνει πως όσοι βγάζουν το συμπέρασμα πώς το μαθητικό κίνημα θα μπορεί να παρεμβαίνει σαν από μηχανής Θεός καί να σώζει τις οργανωμένες συνδικαλιστικές ηγεσίες – όπως έβγαλε τότε από την αμηχανία της την  ηγεσία τής ΟΛΜΕ – είναι τουλάχιστον βιαστικοί.

Πράγματι ο Γ. Σουφλιάς, αναμφίβολα πιό «συγκαταβατικός» καί «συζητήσιμος» από τον προκάτοχό του, κατάφερε να οδηγήσει την ηγεσία τής ΟΛΜΕ σ’έναν εθνικό «διάλογο» στον οποίο απειλεί να πετύχει την απόλυτη ηγεμονία τής αστικής  ιδεολογίας. Μιά ηγεμονία πού είναι περισσότερο επικίνδυνη δεδομένου ότι η ηγεσία  τής ΟΛΜΕ κυριολεκτικά παραληρεί, αφού ενώ αποδέχεται πλήρως τα πλαίσια τών  κρατικών επιλογών καμώνεται πως διατυπώνει συλλογικά επεξεργασμένες θέσεις γιά  την Παιδεία. Ετσι, στην πραγματικότητα, το Υπουργείο Παιδείας καί η ηγεσία τής ΟΛΜΕ πραγματοποιούν μιά θεαματική χορευτική φιγούρα στην οποία οι αλλεπάλληλοι διαξιφισμοί εμποδίζουν την αποκάλυψη τών συμπληρωματικών επιδιώξεων. Ενώ το  Υπουργείο Παιδείας επιχειρεί να παγιώσει την βυζαντινή νοοτροπία στην ελληνική εκπαίδευση (χρησιμοποιώντας σαν άλλοθι τον – ανύπαρκτο άλλωστε – τεχνοκρατικό  εκσυγχρονισμό) η ηγεσία τής ΟΛΜΕ βάζει τα δυνατά της γιά να εγκλωβίσει τούς  εκπαιδευτικούς σε μιά αδιέξοδη συζήτηση νομοθετικού χαρακτήρα με υποτιθέμενο στόχο μιάν «άλλη» εκπαίδευση. Δεν κατορθώνει όμως να πείσει, ούτε γιά την  αξιοπιστία τών προτάσεών της, ούτε καί – πράγμα πού είναι σημαντικώτερο για  μας – γιά την αντικαπιταλιστική τους διάθεση. Αφήνει έτσι την μεγάλη μάζα τών  εκπαιδευτικών ν’αναρωτιέται – όχι αβάσιμα – μήπως χρησιμοποιείται σαν πιόνι μέσα στο συνολικό κοινοβουλευτικό παιγνίδι.

Η πρόσφατη ιστορία του «διαλόγου»

Στις 8 Μάρτη 1991 ο Γ.Σουφλιάς κήρυξε, από το Ζάππειο μέγαρο, την έναρξη τού εθνικού διαλόγου γιά την Παιδεία, ο οποίος χωρίζεται σε πέντε στάδια καί πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι τον Νοέμβρη τού ’91.

Με την αποστολή τών ερωτηματολογίων στούς μαθητές, τους εκπαιδευτικούς καί  τους γονείς (1ο στάδιο, τέλη Απρίλη ’91) μπαίνουμε στην πιό θερμή φάση τού διαλόγου.

Οποιος καταγγέλει τον ψευτοεπιστημονικό χαρακτήρα αυτών τών ερωτηματολογίων  έχει απόλυτο δίκιο. Σ’όλες τις ερωτήσεις μπορούμε εύκολα να διακρίνουμε την επιχειρούμενη χειραγώγηση τού ερωτούμενου στις κυβερνητικές επιλογές.

Οποιος καταγγέλει τον ολότελα ασαφή χαρακτήρα τών ερωτημάτων, έχει επίσης απόλυτο δίκιο.

Μόνον πού αυτές οι καταγγελίες βρίσκονται στην αρχή τής συζήτησης και σε καμμιά περίπτωση δεν αποτελούν απάντηση στις κυβερνητικές προκλήσεις. Απάντηση σημαίνει παρουσίαση θέσεων τού κλάδου τών εκπαιδευτικών οι οποίες να διαφοροποιούνται καθαρά από τις κυβερνητικές επιλογές καί να διατυπώνουν μιά συνολική πρόταση η οποία αν καί δεν έχει, βέβαια, την δυνατότητα να ψηφισθεί στην Βουλή έχει την δυνατότητα να ευαισθητοποιήσει άλλες κατηγορίες εργαζόμενων (π.χ στην Κοινή Ωφέλεια…) σχετικά με τις εναλλακτικές προτάσεις ενός αξιόπιστου επαναστατικού συνδικαλιστικού κινήματος.

Ποιό είναι το σημερινό συνδικαλιστικό «τοπίο»;

Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να κριθούν οι επιλογές τών αστικών κυβερνήσεων στα θέματα τής Εκπαίδευσης από την ανάλυση τού περιεχόμενού τους. Διαφορετικά θα καταλήγαμε να αναγνωρίζουμε πώς αφού σε γενικές γραμμές ΟΛΟΙ μιλάνε γιά την αναγκαιότητα τού εκσυγχρονισμού (από την Ακρα Δεξιά μέχρι τον Συνασπισμό), γιά το τραίνο τού 2000 ή γιά την υπεράσπιση τής εθνικής μας ταυτότητας (πού απειλείται από τους βάρβαρους τής Δύσης μ’επικεφαλής τον κ. Duroselle), η ηγεσία τού συνδικαλιστικού κινήματος τών εκπαιδευτικών δεν έχει παρά να κάνει κάποιες διορθωτικές προτάσεις οι οποίες θα βελτιώσουν την λειτουργία ενός γενικά αποδεκτού εκπαιδευτικού συστήματος.

Πράγματι ο κ. Γ.Σουφλιάς ισχυρίζεται: «Είμαστε αποφασισμένοι ν’ αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα τής Παιδείας ως πρόβλημα εθνικό, προχωρώντας σε  βαθιές τομές όπου καί όσο χρειάζεται με τη σύνεση καί τη συναίνεση πού απαιτούν  τέτοια θέματα… Η Παιδεία πού παρέχουμε σήμερα στην Ελλάδα πρέπει αμέσως να  εκσυγχρονιστεί καί ν’ανταποκριθεί στις απαιτήσεις πού επιβάλλουν από την μιά η ευρωπαική καί η διεθνής, γενικώτερα, συγκυρία καί από την άλλη η ενδυνάμωση τής  εθνικής μας ταυτότητας. Στον ευρωπαικό καί διεθνή ανταγωνισμό, πού άρχισε ήδη με το γκρέμισμα τών συνόρων καί θα ολοκληρωθεί με την ενιαία ευρωπαική αγορά από το 1993, οι Ελληνες δεν μπορεί να μειονεκτούν εξαρχής από την λειψή καί κακή οργάνωση τής Εκπαίδευσής μας.» (Από την ομιλία τού Υπουργού Παιδείας στο Ζάππειο με θέμα: ο εθνικός διάλογος γιά την Παιδεία, στην σελ.3 τής σχετικής μπροσούρας).

Ο προκάτοχός του, Β.Κοντογιαννόπουλος, ισχυριζόταν (σχετικά πάλι με την  αναγκαιότητα τού διαλόγου γιά την Παιδεία, λίγους μήνες νωρίτερα [17-11-90]): «Διανύουμε την κρίσιμη τελευταία δεκαετία τού αιώνα μας. Τώρα διαμορφώνονται τα χαρακτηριστικά τής εποχής πού έρχεται. Ο κόσμος αλλάζει με ιλιγγιώδεις ρυθμούς. Τα τείχη γκρεμίζονται. Ο απομονωτισμός καί ο προστατευτισμός κατέρρευσαν. Τα εθνικά σύνορα δεν αποτελούν πιά εμπόδια γιά την επικοινωνία, την συνεννόηση, την κατανόηση καί την συνεργασία κρατών καί λαών. Η ενιαία Ευρώπη τείνει να  ξεπεράσει τα όρια τής ευρωπαικής κοινότητας… Η ανάγκη μιάς σταθερής, υπεύθυνης καί αποτελεσματικής στρατηγικής γιά τον εκσυγχρονισμό τού εκπαιδευτικού  συστήματος είναι επιτακτική γιά όλες τις χώρες. Γιά χώρες πού αντιμετωπίζουν μιά πολύμορφη κρίση όπως η δική μας, η ανάγκη αυτή είναι πιό πιεστική. Δεν έχουμε την άνεση να χάσουμε άλλο χρόνο σε αντιπαραθέσεις καί καθυστερήσεις. Οφείλουμε ν’αναβαθμίσουμε το εκπαιδευτικό μας σύστημα μα συναίνεση καί συνευθύνη. Τις  κρίσιμες στιγμές δεν υπάρχουν στρατόπεδα, νικητές καί νικημένοι. Στο χώρο τής Παιδείας πρέπει να διαμορφώσουμε ένα ενιαίο καί αρραγές εθνικό μέτωπο. Ολες οι πολιτικές καί κοινωνικές δυνάμεις είμαστε συνυπεύθυνοι.» (Από τις προτάσεις πού ο τότε Υπουργός Παιδείας έστειλε στην ΟΛΜΕ, την ΟΙΕΛΕ, κλπ στην σελ.3).

Αυτοί οι ουσιαστικά ταυτόσημοι ως προς το περιεχόμενο ισχυρισμοί δεν είναι  νέοι. Αμφιβάλλουμε αν υπήρξε Κυβέρνηση (απ’την δημιουργία τού νέου ελληνικού κράτους καί ύστερα) η οποία να μην έλεγε ότι το πρόβλημα τής Παιδείας είναι  εθνικό, ότι αυτή πρέπει να δημιουργεί ολοκληρωμένους πολίτες, ότι πρέπει να εξασφαλίζει ίσα δικαιώματα στούς εκπαιδευόμενους…καί άλλα ηχηρά παρόμοια.  Βέβαια τίποτε απ’όλα αυτά δεν χαρακτηρίζει τον ασύλληπτο μεσαίωνα πού είναι η  ελληνική Εκπαίδευση. Πρόσφατα η Ν.Δ λογόκρινε σχολικά βιβλία (Ιστορίας καί Κοινωνιολογίας) μ’ένα πνεύμα πού θυμίζει βυζαντινό ιερατείο. Ενα διασκεδαστικό παράδειγμα είναι η λογοκρισία τού βιβλίου Ιστορίας τής 3ης τάξης Γυμνασίου. Φτάνει να διαβάσει κανείς τα επιχειρήματα τού υφυπουργού Παιδείας κ. Β. Μπεκίρη γιά να αντιληφθεί σε τι μεσαιωνικά σκοτάδια στοχεύει ο «εκσυγχρονισμός» τής Ν.Δ. (βλέπε την εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ τής 17ης-5-91, σελ.51). Τα παιδιά δεν  πρέπει να μάθουν ούτε καν τα παγκοσμίως παραδεκτά δεδομένα τής επιστήμης – ας είναι καί αστικής! Κάθε τι πού μπορεί να κινητοποιήσει την σκέψη πρέπει να  ισοπεδωθεί ευθύς εξ αρχής! Κάθε επιστήμη πού περιέχει – έστω καί εν σπέρματι – κάποια αμφισβήτηση τής βυζαντινής κοσμοαντίληψης σύμφωνα με την οποία οι  έλληνες είναι ο περιούσιος λαός τής Ιστορίας καί τού Θεού, ενώ η Δύση  αντιπροσωπεύει την βαρβαρότητα καί την αμαρτία, πρέπει να λογοκριθεί, να διαστρεβλωθεί, να καταργηθεί. Βασικά εργαλεία γι’αυτήν την «χειρουργική επέμβαση» είναι τα ακόλουθα:

α) η παροιμιώδης θεολογο-φιλολογοκρατία μέσα στο ελληνικό σχολείο.

Δεν έχουμε τίποτα ενάντια στις φιλολογικές επιστήμες. Με την προυπόθεση,  βέβαια, ότι δεν θα εξαντλούνται στην σχολαστική τής γραμματικής καί στην παθιασμένη καλλιέργεια τής βυζαντινής κοσμοαντίληψης πού αναφέραμε πιό πάνω. Εδώ, τοποθετείται ένα ερώτημα: πώς να δουλέψουν διαφορετικά οι φιλόλογοι όταν το ελληνικό Παν/μιο πού τούς διαμορφώνει ακολουθεί καί κείνο την ίδια κοσμοαντίληψη; (Ο Κ.Τσουκαλάς σημείωνε, σε κάποιο σημείο, πως σε πρόσφατο Παν/μιακό σύγγραμμα ο Sigmund Freud μνημονεύεται σαν εξηγητής ονείρων!)

β) η, επίσης, παροιμιώδης παραμόρφωση τών θετικών επιστημών μέσα στα  σχολικά βιβλία αφενός, στην καθημερινή διδακτική πράξη αφετέρου.

Αρκεί να ξεφυλλίσει κανείς ένα σχολικό βιβλίο Μαθηματικών καί θ’ανακαλύψει, με μιά δικαιολογημένη έκπληξη, ότι ΟΛΕΣ οι μαθηματικές ανακαλύψεις ξεκίνησαν από τούς Αρχαίους Ελληνες! Τέτοιες χοντροκομμένες παραποιήσεις τής Ιστορίας, σύμφωνες με τις πεποιθήσεις τών πιό αντιδραστικών καθηγητάδων σαν τον μακαρίτη Δ.Κωτσάκη, κυριαρχούν ακόμα καί στο κατώφλι τού 2000 στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα. (βλέπε επίσης το άρθρο μας: Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΕΙΝΑΙ ΕΞΟΥΣΙΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΚΤΗΘΕΙ, στον ΣΠΑΡΤΑΚΟ Νο 28.)

Ας παρουσιάσουμε, στην συνέχεια, τις γενικές αρχές τής εκπαιδευτικής πολιτικής τής ΟΛΜΕ <η ίδια μιλάει γιά ιδεολογικό πλαίσιο!> όπως αυτές διατυπώνονται στο ειδικό αφιέρωμα τού μηνιαίου Δελτίου της: «η ΟΛΜΕ συνδέει τον αγώνα της γιά  την βελτίωση τής θέσης τών εκπαιδευτικών με τον γενικώτερο αγώνα όλων τών  εργαζόμενων γιά α) την οικονομική ανάπτυξη, β) τη βελτίωση τού βιοτικού καί  πολιτιστικού επιπέδου τών εργαζόμενων, γ) την εθνική ανεξαρτησία καί την ειρήνη, δ) την διεύρυνση καί το βάθεμα (sic) τής δημοκρατίας.» (Δελτίο τής  ΟΛΜΕ, Φλεβάρης 1991, έτος 42ο, τεύχος 618, σελ.3).

Εκτός από την κραυγαλέα τους γενικότητα πού αφαιρεί κάθε δυνατότητα διαφωνίας, οφείλουμε να επισημάνουμε την απουσία κριτικής τής ελληνικής εκπαίδευσης. Δεν μπορούν να μάς ξεγελάσουν διατυπώσεις τού τύπου: «η ΟΛΜΕ διεκδικεί αλλαγές  στις μεθόδους καί τον τρόπο διδασκαλίας με βάση τα σύγχρονα πορίσματα τών  επιστημών, τής παιδαγωγικής καί τής διδακτικής.» (ο.π.π, σελ.5.) όταν λίγο πιό πάνω διαβάζουμε: «Σήμερα (sic) στο χώρο τής εκπαίδευσης επιχειρείται μιά  νεοσυντηρητική επίθεση πού στόχο έχει… την διατήρηση πολλές φορές αναχρονιστικών γνώσεων στα υπάρχοντα αναλυτικά προγράμματα.» (ο.π.π, σελ.4.). Το κοσμοπολίτικο τακτ κινητοποιείται με θαυμαστό τρόπο (πολλές φορές!!!) γιά να αποκρυφτεί η καθημερινή, συνεπέστατη καί σχεδιασμένη μαζική αποχαύνωση τών μαθητών.

Διαβάζουμε, ακόμη, το ακόλουθο ανεκδιήγητο γιά την εισαγωγική επιμόρφωση τών πρωτοδιόριστων καθηγητών: «Στόχος της η εισαγωγή τού πρωτοδιόριστου στα προβλήματα τής σχολικής ζωής καί στον τρόπο προσφοράς (sic) τής επιστήμης σε σχολικό επίπεδο καθώς καί η ενημέρωση σχετικά με την εκπαιδευτική νομοθεσία.» (ο.π.π,σελ.7). Δεν καταλαβαίνουμε τι άλλο μπορεί να εξυπηρετεί αυτή η ανυπόκριτη υποταγή στην «αναγκαιότητα» γιά νομοθετική ενημέρωση, αν όχι διαβεβαίωση τών αστών ότι η συνδικαλιστική ηγεσία τής ΟΛΜΕ αποδέχεται τις επιλογές τους. Ποιά άλλη επιλογή μεταφράστηκε ποτέ σε νόμο;

Μα η συναίνεση στις επιλογές τής αστικής τάξης αποκαλύπτεται με πιό δραματικό τρόπο στις ακόλουθες δυό «προτάσεις» τής ΟΛΜΕ: 1. » Πιστεύουμε ότι σε κάθε περίπτωση ο εκκλησιασμός πρέπει νάναι εντελώς προαιρετικός καί ελεύθερος γιά μαθητές και καθηγητές. Η εμπειρία τού παρελθόντος έχει αποδείξει ότι οποιουδήποτε είδους υποχρέωση δημιουργεί ποικίλα προβλήματα καί τελικά υποβαθμίζει το πραγματικό νόημά του.» (η υπογράμμιση δική μας Σ.Ν) (ο.π.π, σελ.6) 2. «Η ΟΛΜΕ διεκδικεί μιά προσεκτική, προγραμματισμένη κάι σταδιακή εισαγωγή τής πληροφορικής στο σχολείο πού να λαμβάνει υπόψη καί ν’αντιμετωπίζει  όλες τις διαστάσεις τού θέματος (κοινωνικές, παιδαγωγικές κλπ…).» (ο.π.π, σελ.5).

Οφείλουν να μας εξηγήσουν οι συνδικαλιστές καρεκλοκένταυροι, αφενός ποιό είναι το πραγματικό νόημα τού εκκλησιασμού καί – κατ’επέκταση – γιατί πρέπει να παλαίψουμε γι’αυτό, αφετέρου να μας διευκρινήσουν από ποιά επιστημονική, κοινωνική ή παιδαγωγική εμπειρία άντλησαν το δικαίωμα να διεκδικούν εισαγωγή  τής Πληροφορικής στο σχολείο, όταν σε πολλές συζητήσεις αντιμετωπίζεται σοβαρά το καθήκον αντίστασης στον «πληροφορικό» αναλφαβητισμό!

Γιά το άλλο βασικό ζήτημα πού είναι τα σχολικά βιβλία διαβάζουμε: «Οι μαθητέςθα πρέπει να εθιστούν από τις μικρές τάξεις να σέβονται την γνώση πού παρέχει το σχολικό βιβλίο καί να εκτιμούν την δωρεάν παροχή του από το υστέρημα τού  ελληνικού λαού.» (ο.π.π, σελ.17). Ας έμπαιναν τουλαχιστον στον κόπο να μας  εξηγήσουν τι μορφή πρέπει νάχει αυτός ο σεβασμός τής γνώσης πού προσφέρει το σχολικό βιβλίο! Εμείς λέμε ότι οι μαθητές έχουν παρα-εθιστεί σ’αυτόν τον σεβασμό καί τον εκδηλώνουν στα τόσο όμοια με φωτοτυπίες τού σχολικού βιβλίου γραπτά τους!

Στέλιος ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ

20 Μάη 1991


Σπάρτακος 30, Ιούνιος-Αύγουστος 1991

Σπάρτακος αρχείο


https://wp.me/p6Uul6-tV

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s