Μαθήματα από τη νεολαιίστικη εξέγερση

Σπάρτακος 29, Μάρτης 1991

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΕΟΛΑΙΙΣΤΙΚΗ ΕΞΕΓΕΡΣΗ

του Δημήτρη Κατσορίδα

Οι νέοι αμφισβητούν την καπιταλιστική αναδιάρθρωση. Θέλουν μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση, καταπίεση, ιεραρχίες και γραφειοκράτες. Θέλουν μια μαχητική πολιτική σήμερα.

Τη δεκαετία που πέρασε ο καπιταλισμός μπόρεσε και κατάφερε σημαντικά πλήγματα στο εργατικό-λαϊκό κίνημα διεθνώς, με την πτώση των καθεστώτων του λεγόμενου υπαρκτού «σοσιαλισμού».

Σε μια ιδεολογική επίθεση χωρίς προηγούμενο, έφθασε στο σημείο να μιλάει για το «τέλος της ιστορίας» και να κομπάζει για τη δήθεν ανωτερότητα του καθεστώτος της ελεύθερης αγοράς.

Ομως η κρίση των ιδεολογιών και το «τέλος» της ιστορίας, δεν μπορεί να σταματήσει τις κοινωνικές αντιθέσεις και ανισότητες που παράγει το ίδιο καπιταλιστικό σύστημα, όσο κι αν το θέλει. Συγκεκριμένα:

  • 2,3 εκατ. άτομα ηλικίας 16-17 ετών, εργάζονται στις ΗΠΑ σε εργοστάσια, μεταλλεία, εστιατόρια κλπ. Επίσης άλλοι 750.000 ΑΝΗΛΙΚΟΙ 14-15 ετών εργάζονται «παράνομα».

  • 45 εκατ. άστεγοι και άνεργοι υπάρχουν μόνο στις χώρες της ΕΟΚ.

  • Στην Ελλάδα το 35% των νέων ζει κάτω από το όριο φτώχειας. Στα εργατικά ατυχήματα είμαστε πρώτοι ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ. Εχουμε ακόμα 190.000 ανήλικους εργαζόμενους νέους, από τους οποίους οι 10.000 είναι κάτω των 14 χρόνων. Το 60% των ανέργων νέων είναι κάτω των 25 χρόνων και το ποσοστό αναλφάβητων στη χώρα μας φθάνει το 23%, από το οποίο το 66% είναι γυναίκες. Την ίδια ώρα βέβαια μειώνονται κι άλλο οι δαπάνες για την παιδεία. Η ανεργία  θα φθάσει στο 12% από 7% που ήταν, όταν η φοροδιαφυγή φθάνει μόνο για ένα χρόνο τα 500 δις δρχ. και η αύξηση των κερδών των επιχειρηματικών στρωμάτων αυξήθηκε κατά 40% το 1989 και προβλέπεται να είναι το ίδιο αυξημένα και για το 1990.

Βέβαια τα πλήγματα που δέχθηκε το λαϊκό κίνημα -κύρια σε ιδεολογικό επίπεδο- τη δεκαετία του 1980, κάτι ανάλογο έγινε και στη νεολαία με την επίδραση του νεοσυντηρητισμού στη ζωή και τη σκέψη της, τουλάχιστον σε ένα κομμάτι της.

Οι μαθητές διδάσκονται και διδάσκουν

Η κυριαρχία του ατομισμού και το σπάσιμο της συλλογικότητας, ήταν το έδαφος που διαμορφώθηκε αυτή η γενιά. Ταυτόχρονα όμως τα πρώτα σημάδια αντίστασης είχαν ήδη αρχίσει να φαίνονται,  το 1986 στη Γαλλία και την Ισπανία, το 1989 στην Ιταλία και φέτος ταυτόχρονα σε Γαλλία, Ιταλία, Ελλάδα.

Πάντως η δεκαετία του 1990 φαίνεται να είναι πιο ελπιδοφόρα. Ξεκινάει με διαφορετικούς ρυθμούς και προοπτικές από αυτήν του 1980. Τότε ο νεοφιλελευθερισμός με τη δημαγωγία και τις υποσχέσεις του, είχε αποπροσανατολίσει ένα μεγάλο κομμάτι της νεολαίας, δημιουργώντας του αυταπάτες.

Ομως η σκληρή καθημερινή πραγματικότητα της ανεργίας, των φραγμών στη μόρφωση και της περιθωριοποίησης μεγάλου αριθμού νέων, ήταν η βασική αιτία της πτώσης των αυταπατών, που συνοδεύτηκαν από την κατάρρευση των αξιών και υποσχέσεων της Δεξιάς σαν χάρτινος πύργος.

Οι νέοι αμφισβητούν ενστικτώδικα την καπιταλιστική αναδιάρθρωση που πάνε να περάσουν σε βάρος τους και σε βάρος όλης της κοινωνίας με κλείσιμο επιχειρήσεων, ανεργία, λιτότητα και ιδιωτικοποιήσεις.

Αγωνίζονται και έρχονται σε ρήξη, εκεί όπου θάπρεπε να είναι μπροστάρηδες τα κόμματα και οι γραφειοκρατικές ηγεσίες της Αριστεράς.

Διαμορφώνουν μέσα από τη δική τους καθημερινή εμπειρία παλιές-νέες αξίες, όπως ισότητα, ελευθερία, ενάντια στην κοινωνική αδικία κλπ.

Νεολαία και Αριστερά

Η κομματικοποίηση που κατηύθυνε παλιότερα τη νεολαία, σήμερα δεν έχει απήχηση. Δεν κερδίζει έδαφος. Το αντίθετο μάλιστα συμβαίνει. Τα κόμματα και ειδικά της Αριστεράς (ΠΑΣΟΚ-ΣΥΝ), με την πρακτική τους, κατάφεραν να διώξουν τη νεολαία από αυτά. Εν τω μεταξύ και οι συνθήκες σήμερα είναι διαφορετικές από αυτές του 1970. Οι σημερινές αιτίες αντίδρασης και ξεσηκωμού της νεολαίας, έχουν διαφορετικές ρίζες από παλιότερα.

Προβλήματα όπως ανεργία, μόρφωση, οικολογική καταστροφή, ποιότητα ζωής, ψυχαγωγία, ελεύθερος χρόνος και αυταρχισμός είναι αυτά που απασχολούν τη νεολαία και τα οποία καθημερινά οξύνονται. Στις αγωνίες της αυτές η Αριστερά είναι απούσα.  Γι’ αυτό οι νέοι που ξεσηκώθηκαν ήταν ακομμάτιστοι, χωρίς καθοδηγήσεις κομματικές. Αυτό είναι πολύ σημαντικό γεγονός και στέλνει πολλαπλά μηνύματα στα κομματικά επιτελεία.

Για τη μόρφωση, την ποιότητα ζωής και το μέλλον τους ξεσηκώθηκαν οι νέοι. Στην αγωνία τους για το αύριο.

Αυτό όμως που πρέπει να προβληματίσει, είναι ότι δεν υπάρχει ακόμα εναλλακτική λύση  και πειστική ιδεολογία για τα οράματα της νέας γενιάς. Και η Αριστερά στην κατάσταση που βρίσκεται σήμερα δεν μπορεί να δώσει όραμα στη νεολαία. Δεν έχει πρόταση. Γι’ αυτό έχει σημαντικότατη ευθύνη για τον αποπροσανατολισμό της νεολαίας για μια ολόκληρη περίοδο. Η πρακτική της, η οποία δεν ξέφευγε από τα πλαίσια του καπιταλιστικού συστήματος, είχε σαν αποτέλεσμα να στρέψει τη νεολαία σε συντηρητικές επιλογές, με την ελπίδα ότι εκεί θάβρισκε κάποια λύση. Ηταν η ίδια η πολιτική της Δεξιάς που έκανε τους νέους να εξεγερθούν και να πολιτικοποιηθούν με γρήγορους ρυθμούς, που μέσα σε λίγες εβδομάδες να μην θυμίζουν σε τίποτα τους προηγούμενους εαυτούς τους.

Ομως η απομάκρυνση των νέων από τα κόμματα και την πολιτική, είχε και θετικά αποτελέσματα,  όπως αυτό φαίνεται σήμερα. Επειδή ακριβώς οι κινητοποιήσεις τους δεν είχαν πολιτική σκοπιμότητα, ούτε καθοδηγούνταν από κόμματα, αποτελούσαν μεγαλύτερο κίνδυνο για την κυβέρνηση της Δεξιάς, γιατί ήταν αυθόρμητες και επιπλέον είχαν και τη συμπάθεια της κοινής γνώμης.  Οπως επισημαίνει πολύ χαρακτηριστικά η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της 23.12.90, «ο κ. Μητσοτάκης γνώριζε ότι είχε αποκτήσει την αντιπολίτευση που επιζητούσε. …Μια αντιπολίτευση πολύ πιο επικίνδυνη απ’ ό,τι τα μεγάλα κόμματα, ΠΑΣΟΚ και Συνασπισμός, που πολιτικά πια ξεδοντιασμένα δεν αποτελούν καμιά απειλή για την κυβέρνηση». Και συνεχίζοντας προειδοποιούσε την κυβέρνηση, ότι «δεν έλαβε σοβαρά υπόψη της τη σοβαρή αλλαγή που επήλθε στα πανεπιστήμια, όπου η αντιπολίτευση δεν είναι πλέον οι κομματικές οργανώσεις, η ΠΑΣΠ και η ΚΝΕ, αλλά οι Αριστερές Συσπειρώσεις και οι διαγραμμένοι της ΚΝΕ υπό τον κ. Γράψα. Απούσης της αντιπολίτευσης εντός της Βουλής, το κενό έσπευσαν να καλύψουν οι εξωκοινοβουλευτικές οργανώσεις…».

Προοπτικές

Η νεολαία είναι από τη φύση της επαναστατική. Είναι το βαρόμετρο των πολιτικών εξελίξεων, εκεί όπου γίνεται η μάχη παλιού-καινούργιου, εκεί απ’ όπου φαίνεται η μορφή της ταξικής πάλης.

Οι δημοκρατικές αποφάσεις, οι διαδικασίες άμεσης δημοκρατίας και ο φόβος για το κομματικό καπέλωμα, είναι τα νέα στοιχεία  που φέρνει στην επιφάνεια η νεολαία.

Οταν οι νέοι σήμερα δηλώνουν την αντίθεσή τους στο αυταρχικό κράτος που οικοδομείται και αγωνίζονται για πραγματικές και δημοκρατικές ανάγκες της καθημερινής τους ζωής, τότε μπορούμε να πούμε ότι «δρομολογούνται προοδευτικές κατευθύνσεις στην κοινωνία».

Το κύριο αποτέλεσμα αυτής της εξέγερσης της νεολαίας, είναι ότι γεννιέται μια νέα πρωτοπορεία, μια νέα γενιά αγωνιστών.

Ποιοτικό χαρακτηριστικό  της σημερινής νέας γενιάς σε σχέση με τις παλιότερες, είναι ότι δεν φέρνουν τα σημάδια της ήττας του εμφυλίου, των ανένδοτων, της χούντας, της μεταπολίτευσης. Δεν είναι μεγαλωμένοι σε καθεστώς ανελευθερίας και τρομοκρατίας, γι’ αυτό και δεν φοβάται να διεκδικήσει, εκεί που φοβούνται οι παλιότερες γενιές και οι ηγεσίες των κομμάτων της Αριστεράς (ΠΑΣΟΚ-ΣΥΝ).

Οι κινητοποιήσεις αυτές θα γονιμοποιήσουν τη σκέψη, τη δράση και την τοποθέτηση της νεολαίας για ολόκληρη περίοδο.

Η γενιά αυτή που στα 16 και 20 χρόνια της ήρθε αντιμέτωπη και σε σύγκρουση με τον λυκειάρχη, τον καθηγητή, τα ΜΑΤ, τα δακρυγόνα και τους προβοκάτορες, που δεν φοβήθηκε και δεν έκανε πίσω, θάναι εδώ και στα επόμενα χρόνια.

Αυτοί οι νέοι απαιτούν να παίξουν έναν αυτοτελή ρόλο. Θέλουν μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση, καταπίεση, ιεραρχίες και γραφειοκράτες. Γι’ αυτό θέλουν μια μαχητική πολιτική σήμερα.

Και να σκεφτεί κανείς, όπως πάλι προειδοποιούσε η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της 12.12.90, ότι αυτά «τα παιδιά δεν πήραν ακόμα στα σοβαρά τον αγώνα τους»…

Κατσορίδας Δημήτρης


Σπάρτακος 29, Μάρτης 1991

Αρχείο Σπάρτακου


https://wp.me/p6Uul6-sz

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s